Νέο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων ετοιμάζει η Κομισιόν για να απορροφήσει το ενεργειακό σοκ στη βιομηχανία. Οι πρώτες αντιδράσεις είναι θετικές, αλλά η Αθήνα εμφανίζεται επιφυλακτική.
Σε μια ακόμη προσπάθεια να θωρακίσει την ευρωπαϊκή βιομηχανία από το παρατεταμένο ενεργειακό σοκ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρνει στις 22 Απριλίου, στη Σύνοδο Κορυφής της Λευκωσίας, νέο πακέτο παρεμβάσεων. Κεντρικός άξονας είναι η αναθεώρηση του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων CISAF, ώστε να δοθεί μεγαλύτερος δημοσιονομικός και ρυθμιστικός χώρο στις κυβερνήσεις για στήριξη των ενεργοβόρων επιχειρήσεων.
Τι αλλάζει στο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων
Η πρόταση που έχει σταλεί στα κράτη-μέλη για ταχεία διαβούλευση περιλαμβάνει δύο κρίσιμες αλλαγές. Πρώτον, δίνεται η δυνατότητα μέχρι το τέλος του έτους να καλύπτεται προσωρινά έως και το 70% της αύξησης της μέσης χονδρεμπορικής τιμής ηλεκτρισμού, έναντι 50% σήμερα, για το ήμισυ της κατανάλωσης των ενεργοβόρων βιομηχανιών. Το ανώτατο όριο επιδότησης ορίζεται στα 50 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, ώστε να περιορίζεται ο δημοσιονομικός κίνδυνος.
Δεύτερον, και ίσως σημαντικότερο για χώρες όπως η Ελλάδα, η Κομισιόν ανοίγει παράθυρο σωρευτικότητας μεταξύ των ενισχύσεων CISAF και της αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους CO₂. Προβλέπεται ότι, μέχρι το τέλος του 2026, οι δύο μορφές στήριξης θα μπορούν να σωρεύονται έως το 50% της ίδιας επιλέξιμης κατανάλωσης. Πρόκειται για σαφή υπαναχώρηση από την προηγούμενη, πολύ πιο αυστηρή λογική συμψηφισμού, η οποία είχε οδηγήσει την ελληνική κυβέρνηση να απορρίψει πρακτικά την αξιοποίηση του CISAF, εστιάζοντας αποκλειστικά στην αντιστάθμιση CO₂.
Η μεταστροφή των Βρυξελλών βρίσκει θετικά διακείμενη την εγχώρια βιομηχανία, η οποία πλέον πιέζει την κυβέρνηση να αναθεωρήσει τη στάση της και να ταχθεί με τα κράτη-μέλη που ζητούν μερική ακύρωση του υποχρεωτικού συμψηφισμού. Ο κλάδος βλέπει στο νέο σχήμα μια ευκαιρία διπλής στήριξης σε μια περίοδο που το ενεργειακό κόστος εξακολουθεί να διαβρώνει την ανταγωνιστικότητα.
Η νέα ενεργειακή εργαλειοθήκη και το ρίσκο για τις τιμές αερίου
Παράλληλα με τις αλλαγές στις κρατικές ενισχύσεις, η Κομισιόν ετοιμάζει και νέα «εργαλειοθήκη» για την ενεργειακή κρίση. Μεταξύ άλλων, θα παρουσιάσει έναν αναλυτικό οδικό χάρτη για την πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου της ΕΕ, ώστε η θερινή περίοδος επαναπλήρωσης να μην προκαλέσει νέα εκτίναξη τιμών. Η εικόνα στην αγορά είναι σήμερα φαινομενικά ήπια: η τιμή του φυσικού αερίου έχει υποχωρήσει από τα περίπου 70 ευρώ ανά Μεγαβατώρα των πρώτων εβδομάδων της κρίσης στα 40-41 ευρώ, παραμένοντας ωστόσο περίπου 30% υψηλότερη σε σχέση με πριν την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η πραγματική δοκιμασία θα έρθει από το καλοκαίρι, όταν Ευρώπη και Ασία θα αρχίσουν να ανταγωνίζονται εκ νέου για φορτία LNG ενόψει του επόμενου χειμώνα. Ήδη, ορισμένοι ασιατικοί αγοραστές –από Ινδία, Κορέα, Ταϊβάν και Κίνα– εξετάζουν μερική επιστροφή στον άνθρακα για να περιορίσουν το κόστος, επαναλαμβάνοντας μοτίβα της κρίσης του 2022.
Η εργαλειοθήκη της Επιτροπής αναμένεται να επαναφέρει επίσης συστάσεις για μειώσεις φόρων και τελών στην ηλεκτρική ενέργεια και μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης. Ωστόσο, μεγάλο μέρος των κρατών-μελών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, έχει ήδη επιλέξει κυρίως παρεμβάσεις στους έμμεσους φόρους σε καύσιμα και ad hoc μέτρα συγκράτησης τιμών, αντί για πολιτικές διαχείρισης ζήτησης.
Επιφυλακτική η Αθήνα, αβεβαιότητες στις λεπτομέρειες
Παρά το θετικό κλίμα στη βιομηχανία, η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται ιδιαίτερα προσεκτική. Πηγές του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας επισημαίνουν ότι η πρόταση της Κομισιόν είναι περίπλοκη και περιέχει ασάφειες, ιδίως ως προς τους όρους σωρευτικότητας των ενισχύσεων. Η Αθήνα κρατά «μικρό καλάθι» για το τι πραγματικά θα μπορέσει να εφαρμοστεί, εκτιμώντας ότι μεγάλο μέρος της εργαλειοθήκης ανακυκλώνει δοκιμασμένα μέτρα της περιόδου 2022-2023, χωρίς ριζοσπαστικές καινούριες λύσεις.
Το διακύβευμα για την ελληνική βιομηχανία είναι διττό: αφενός να εξασφαλίσει μέγιστη δυνατή στήριξη χωρίς να προσκρούσει σε κανόνες κρατικών ενισχύσεων και αφετέρου να μη χαθεί πολύτιμος χρόνος σε τεχνικές ερμηνείες, την ώρα που ο διεθνής ανταγωνισμός –ιδίως από ΗΠΑ και Ασία– κινείται με πολύ πιο επιθετικά πακέτα επιδοτήσεων.
Σχόλιο 
: Η Κομισιόν επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης της βιομηχανίας και στους κανόνες ανταγωνισμού, μεταφέροντας ουσιαστικά την ευθύνη στις εθνικές κυβερνήσεις. Για την Ελλάδα, το πραγματικό τεστ θα είναι αν θα αξιοποιήσει επιθετικά το νέο περιθώριο σωρευτικών ενισχύσεων ή αν θα χαθεί ξανά σε εσωτερικές επιφυλάξεις και δημοσιονομικούς φόβους, αφήνοντας την εγχώρια βιομηχανία να παλεύει με υψηλό ενεργειακό κόστος σε άνισους όρους.
#Κομισιόν #βιομηχανία #κρατικέςΕνισχύσεις #ενέργεια
