Η ραγδαία εξάπλωση των κέντρων δεδομένων για τεχνητή νοημοσύνη αυξάνει κατακόρυφα τη ζήτηση ρεύματος. Το κενό ισχύος στις ΗΠΑ καλύπτεται κυρίως από φθηνό φυσικό αέριο και άνθρακα, απειλώντας τους κλιματικούς στόχους.
Η «άυλη» οικονομία του cloud και της τεχνητής νοημοσύνης αποδεικνύεται εξαιρετικά υλική όταν φτάνουμε στον λογαριασμό του ρεύματος. Τα σύγχρονα κέντρα δεδομένων, ειδικά όσα φιλοξενούν εφαρμογές AI, καταναλώνουν ενέργεια αντίστοιχη με δεκάδες χιλιάδες νοικοκυριά και ανατρέπουν τους σχεδιασμούς για απανθρακοποίηση των δικτύων ηλεκτρισμού, με επίκεντρο σήμερα τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η «έκρηξη» ζήτησης ρεύματος από τα data centers
Στις ΗΠΑ λειτουργούν περισσότερα κέντρα δεδομένων απ’ οπουδήποτε στον κόσμο, με την πολιτεία της Βιρτζίνια να έχει εξελιχθεί σε «πρωτεύουσα» της παγκόσμιας βιομηχανίας cloud. Η ταχύτατη αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας πιέζει τα δίκτυα μεταφοράς και ανεβάζει τις τιμές, ωθώντας τους διαχειριστές να στραφούν σε «γρήγορες» αλλά ρυπογόνες λύσεις.
Σύμφωνα με ανάλυση που επικαλείται το ρεπορτάζ, ο μεγαλύτερος διαχειριστής δικτύου στις ΗΠΑ, η PJM Interconnection, ανέβαλε ή ακύρωσε το 2025 το 60% των προγραμματισμένων αποσύρσεων μονάδων ορυκτών καυσίμων. Ακόμη και μονάδες αιχμής («peakers»), που προορίζονταν να κλείσουν, διατηρούνται για να καλύπτουν αιχμές ζήτησης που συνδέονται πλέον άμεσα με την AI.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι ένα σημερινό κέντρο δεδομένων AI μπορεί να καταναλώνει όσο 100.000 νοικοκυριά, ενώ τα μεγαλύτερα που βρίσκονται υπό κατασκευή εκτιμάται ότι θα χρειάζονται έως και 20 φορές περισσότερη ενέργεια. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ο σχεδιασμός υποδομών γίνεται εξαιρετικά αβέβαιος και οι εταιρείες αναζητούν άμεσες λύσεις, συχνά με ιδιόκτητη παραγωγή.
Το φθηνό φυσικό αέριο «φρενάρει» τις ΑΠΕ
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας εκτιμά ότι στις ΗΠΑ πάνω από το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας των data centers προέρχεται από φυσικό αέριο και περίπου 15% από άνθρακα. Παγκοσμίως, οι δύο αυτές πηγές αναμένεται να καλύπτουν πάνω από το 40% της πρόσθετης ζήτησης ρεύματος από κέντρα δεδομένων τουλάχιστον έως το 2030, λειτουργώντας ως βασικός μοχλός ανάπτυξης για μονάδες αερίου και άνθρακα.
Η εικόνα επιδεινώνεται από τις χαμηλές τιμές φυσικού αερίου στις ΗΠΑ, που βρίσκονται σε χαμηλό 18 μηνών, καθιστώντας το καύσιμο «την πιο γρήγορη, φθηνή και εύκολη λύση» για πολλές εταιρείες, όπως σημειώνουν ειδικοί. Παράλληλα, οι πρόσθετοι δασμοί σε εισαγόμενα φωτοβολταϊκά και τεχνολογίες καθαρής ενέργειας επιβραδύνουν τις επενδύσεις σε ΑΠΕ για την τροφοδοσία των data centers.
Σε επίπεδο ενεργειακής πολιτικής, η στροφή της κυβέρνησης Τραμπ υπέρ των ορυκτών καυσίμων και η απαξίωση των κλιματικών δεσμεύσεων έχουν αποδυναμώσει τις πιέσεις προς τις Big Tech να τηρήσουν τις υποσχέσεις τους για 100% καθαρή ενέργεια. Πάροχοι όπως η Dominion Energy, που είχαν δεσμευθεί για πλήρη μετάβαση σε ΑΠΕ έως το 2045, πλέον σχεδιάζουν σημαντικές επενδύσεις σε αέριο και πυρηνική ενέργεια μέχρι τουλάχιστον το 2039.
Διεθνείς διαφοροποιήσεις και το κοινωνικό ανάχωμα
Παρά την κυριαρχία των ορυκτών καυσίμων, οι ΑΠΕ δεν είναι απούσες. Στις ΗΠΑ, περίπου το ένα τέταρτο των άνω των 4.200 data centers τροφοδοτείται, εν μέρει ή πλήρως, από ανανεώσιμες πηγές, ιδίως σε ηλιόλουστες πολιτείες του Νότου και της Δύσης. Η IEA προβλέπει ότι έως το 2030 οι ΑΠΕ μαζί με το φυσικό αέριο θα αντιστοιχούν σε πάνω από το 65% της παραγωγής ρεύματος για κέντρα δεδομένων διεθνώς.
Στην Ασία, η ραγδαία ηλεκτροδότηση οικονομιών όπως η Ινδία και η Κίνα συνοδεύεται από ισχυρή ανάπτυξη των ΑΠΕ, παρότι ο άνθρακας παραμένει στο μείγμα. Η ενεργειακή κρίση που συνδέεται με τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν ωθεί πολλές χώρες της περιοχής να επανεξετάσουν την εξάρτησή τους από πετρέλαιο και αέριο, επιταχύνοντας τις στρατηγικές για αιολικά, φωτοβολταϊκά και ενδεχομένως πυρηνική ενέργεια.
Την ίδια στιγμή, στις ΗΠΑ διαμορφώνεται ισχυρό κοινωνικό αντίβαρο. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι περίπου τα δύο τρίτα των πολιτών αντιτίθενται στην εγκατάσταση κέντρου δεδομένων κοντά στον τόπο κατοικίας τους, επικαλούμενοι κυρίως το κόστος ρεύματος αλλά και περιβαλλοντικές ανησυχίες. Σε πολιτείες όπως το Νιου Τζέρσεϊ, τοπικές αντιδράσεις οδήγησαν στην ακύρωση σχεδίων νέων εγκαταστάσεων, ενώ στο Μέιν προωθείται μορατόριουμ στην αδειοδότηση νέων data centers έως το 2027, ώστε να αξιολογηθούν οι κίνδυνοι για το δίκτυο και το περιβάλλον.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση μεταξύ ψηφιακής ανάπτυξης και κλιματικής πολιτικής μπαίνει σε νέα, πιο οξεία φάση. Χωρίς υποχρεωτικούς στόχους καθαρής ενέργειας για τα data centers, επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση, η τεχνητή νοημοσύνη κινδυνεύει να καταστεί ο μεγαλύτερος «σύμμαχος» του φυσικού αερίου και του άνθρακα. Για οικονομίες όπως η ελληνική, που φιλοδοξούν να προσελκύσουν επενδύσεις cloud, το μάθημα είναι σαφές: οι όροι ενεργειακής τροφοδοσίας και η πράσινη υποδομή πρέπει να ενσωματωθούν εξαρχής στον σχεδιασμό, διαφορετικά το ψηφιακό άλμα θα έρθει με βαρύ περιβαλλοντικό και κοινωνικό τίμημα.
#ενέργεια #datacenters #AI #ΗΠΑ #φυσικόαέριο #άνθρακας #ΑΠΕ
