Η τριμερής συμφωνία Ελλάδας – Αλβανίας – ΗΠΑ για αμερικανικό LNG μετατρέπει τα Δυτικά Βαλκάνια σε νέο κρίσιμο κρίκο ενεργειακής ασφάλειας. Ο ρόλος του ελληνικού ομίλου Aktor, το πιθανό FSRU στην Αλβανία και η επόμενη στάση στη Σερβία.
Η χθεσινή υπογραφή στα Τίρανα τριμερούς συμφωνίας Ελλάδας – Αλβανίας – ΗΠΑ, ύψους 6 δισ. ευρώ, σηματοδοτεί την πιο ουσιαστική μέχρι σήμερα επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια. Πρωταγωνιστής είναι ο ελληνικός όμιλος Aktor, ο οποίος μέσω της θυγατρικής Aktor LNG USA αναλαμβάνει την προμήθεια αμερικανικού LNG στην κρατική αλβανική εταιρεία Albgaz για 20 χρόνια, από το 2030 έως το 2050.
Αλβανία: πρώτο συμβόλαιο LNG και σχέδιο για ενεργειακό κόμβο
Η Αλβανία γίνεται η πρώτη χώρα της ευρύτερης περιοχής που υπογράφει μακροχρόνιο συμβόλαιο για αμερικανικό LNG, με ετήσιες ποσότητες 1 δισ. κυβικών μέτρων από τη Venture Global. Η συμφωνία δεν είναι απλώς εμπορική: εντάσσεται στη στρατηγική των ΗΠΑ για ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης και απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο, χρησιμοποιώντας τον Κάθετο Διάδρομο ως κύρια διαδρομή από νότο προς βορρά.
Παράλληλα, ο Aktor υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με το υπουργείο Ενέργειας της Αλβανίας για τη δημιουργία ενεργειακού κόμβου, που θα περιλαμβάνει μονάδα ηλεκτροπαραγωγής ισχύος περίπου 380 MW, τροφοδοτούμενη με καύσιμο από τη Venture Global. Πρόκειται για ακόμη ένα βήμα στην ανάδειξη της Αλβανίας σε περιφερειακό παίκτη στην αγορά φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού, με έντονο ελληνικό αποτύπωμα.
Το αίνιγμα της μεταφοράς και το σενάριο FSRU
Κρίσιμο ερώτημα αποτελεί ο τρόπος μεταφοράς του LNG στην Αλβανία μετά το 2030. Ο υφιστάμενος αγωγός TAP, που συνδέει Ελλάδα – Αλβανία – Ιταλία, είναι δεσμευμένος με συμβόλαια για αζέρικο αέριο και δεν έχει διαθέσιμη χωρητικότητα για νέες ποσότητες. Αυτό καθιστά ως επικρατέστερο σενάριο την ανάπτυξη πλωτού τερματικού FSRU σε αλβανικό λιμάνι, πιθανότατα στην Αυλώνα.
Ο επικεφαλής του ομίλου Aktor, Αλέξανδρος Εξάρχου, έχει ήδη επισημάνει ότι η βιωσιμότητα ενός τέτοιου έργου προϋποθέτει μακροχρόνιες εμπορικές συμφωνίες – προϋπόθεση που πλέον καλύπτεται με το 20ετές συμβόλαιο. Αν υλοποιηθεί, το FSRU στην Αλβανία θα λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις ελληνικές υποδομές LNG, ενισχύοντας τον ρόλο ολόκληρης της περιοχής ως πύλης εισόδου αμερικανικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Σερβία, διασυνδέσεις και γεωπολιτική διάσταση
Η συμφωνία δεν σταματά στα σύνορα της Αλβανίας. Η Σερβία, η πλέον εξαρτημένη από τη Ρωσία χώρα των Βαλκανίων σε επίπεδο αερίου, έχει ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον για ένταξη στο σχήμα. Ο σχεδιασμός των αγωγών προχωρά: ξεκινούν έργα για τον διασυνδετήριο αγωγό Σερβίας – Βόρειας Μακεδονίας (144 χλμ.), ο οποίος θα συνδεθεί με τον αγωγό Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, που επίσης βρίσκεται σε φάση ολοκλήρωσης.
Στο πολιτικό επίπεδο, η συμφωνία στηρίζεται ανοιχτά από τον Λευκό Οίκο και το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών, ενώ εντάσσεται στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών (3SI) και του σχήματος συνεργασίας «3+1». Με την πρόσφατη συμφωνία Κομισιόν – Διαχειριστών να θεσπίζει ανταγωνιστικό καθεστώς χρεώσεων στον Κάθετο Διάδρομο, οι επενδυτές αποκτούν επιτέλους ορατότητα σε επίπεδο κόστους και χωρητικότητας, με την πρώτη δημοπρασία στο νέο πλαίσιο να έχει προγραμματιστεί για τον Ιούλιο.
Σχόλιο 
: Η συμφωνία Aktor – Albgaz – Venture Global κλειδώνει για την Ελλάδα ρόλο αρχιτέκτονα στις νέες ενεργειακές ροές των Βαλκανίων, όχι απλώς χώρας διέλευσης. Αν επιβεβαιωθούν FSRU στην Αλβανία και επέκταση προς Σερβία, ο Κάθετος Διάδρομος μετατρέπεται σε σκληρό γεωπολιτικό εργαλείο, με ελληνικές εταιρείες στην πρώτη γραμμή και μερίδιο από την προστιθέμενη αξία που μέχρι χθες κατευθυνόταν βόρεια, μέσω ρωσικών διαδρομών.
#ενεργειακή_ασφάλεια #ΚάθετοςΔιάδρομος #Aktor #LNG #Αλβανία #Σερβία #ΗΠΑ
