Η γεωπολιτική αστάθεια σπρώχνει την ΕΕ σε διαρκή «λειτουργία κρίσης», την ώρα που αναδύεται ένα δίκτυο κεντρώων ηγετών σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική. Στο επίκεντρο βρίσκονται η επόμενη ευρωπαϊκή σύνοδος στην Κύπρο και η προσπάθεια μεσαίων δυνάμεων να διαμορφώσουν νέο διατλαντικό άξονα.
Η επερχόμενη σύνοδος κορυφής της ΕΕ στην Κύπρο βρίσκει την Ευρώπη ξανά εγκλωβισμένη σε μια ατζέντα κυριαρχούμενη από πολεμικές εστίες και γεωπολιτικές εντάσεις. Οι Ευρωπαίοι πρέσβεις που προετοιμάζουν τη συνάντηση αναγνωρίζουν ότι ζητήματα όπως ο προϋπολογισμός της Ένωσης, η διεύρυνση και η ανταγωνιστικότητα παραμερίζονται, καθώς η πολιτική ενέργεια απορροφάται από τον πόλεμο στο Ιράν και τις αλυσιδωτές επιπτώσεις του.
Σύνοδος στην Κύπρο υπό τη σκιά του πολέμου
Σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρεται από τις Βρυξέλλες, η συζήτηση των ηγετών στην Κύπρο θα περιστραφεί κυρίως γύρω από τη διαχείριση της σύγκρουσης στο Ιράν, τις επιπτώσεις στην περιφερειακή ασφάλεια και την ενεργειακή σταθερότητα, καθώς και τον ρόλο της ΕΕ ως γεωπολιτικού παίκτη. Η κλασική ευρωπαϊκή θεματολογία –από τη μεταρρύθμιση του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου έως την επιτάχυνση της διεύρυνσης προς τα Δυτικά Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη– τείνει να μετατίθεται διαρκώς.
Ένα επιπλέον πολιτικό ερώτημα που ανακύπτει είναι αν θα αναδειχθεί νέος «αντιρρησίας» στην αίθουσα, μετά την πολυετή παρουσία του Βίκτορ Όρμπαν ως του ηγέτη που συστηματικά μπλοκάρει συμβιβασμούς ή επιβάλλει καθυστερήσεις. Η δυναμική μεταξύ κρατών-μελών και η ισορροπία ανάμεσα σε πιο φιλοατλαντικές και πιο αυτόνομες φωνές θα καθορίσουν τον τόνο της συνόδου.
Η άνοδος των «centrist dads» και ο νέος διατλαντικός άξονας
Παράλληλα με τις θεσμικές διεργασίες, αναδύεται μια άτυπη συμμαχία κεντρώων, φιλελεύθερων ηγετών – οι λεγόμενοι «centrist dads». Ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ και ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ παρουσιάζονται ως χαρακτηριστικά παραδείγματα: πολιτικοί με παρόμοια ιδεολογική τοποθέτηση, στενή προσωπική σχέση και συχνή ανεπίσημη επικοινωνία, που επιχειρούν να συντονίσουν τις θέσεις τους σε κρίσιμα διεθνή ζητήματα.
Η προσπάθεια αυτή δεν περιορίζεται σε διμερείς επαφές. Στοχεύει στη συγκρότηση ενός ευρύτερου δικτύου «μεσαίων δυνάμεων» σε Ευρώπη, Βόρεια Αμερική και Ειρηνικό, ικανών να λειτουργήσουν ως γέφυρα ανάμεσα στα μεγάλα γεωπολιτικά μπλοκ. Σε μια συγκυρία όπου η αμερικανική πολιτική σκηνή παραμένει πολωμένη και η Κίνα διεκδικεί όλο και πιο επιθετικά τον ρόλο της, οι κεντρώοι ηγέτες ποντάρουν στη σταθερότητα, τον πραγματισμό και την προσήλωση σε κανόνες διεθνούς τάξης.
Η σκιά του Τραμπ και η πολιτική επικοινωνία
Στο φόντο όλων αυτών, η πολιτική σκηνή στις ΗΠΑ εξακολουθεί να επηρεάζει την ευρωπαϊκή συζήτηση. Η πρόσφατη αναδίπλωση του Ντόναλντ Τραμπ μετά από ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα που φαινόταν να τον παρομοιάζει με τον Ιησού Χριστό, επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της πολιτικής επικοινωνίας και της χρήσης θρησκευτικών συμβόλων για μικροκομματικό όφελος. Η υπόθεση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο, όπου οι ηγέτες συχνά αποδίδουν αμφιλεγόμενα μηνύματα σε «παρερμηνείες» ή τεχνικά λάθη, δοκιμάζοντας τα όρια της δημόσιας ανοχής.
Μικροπολιτικές συγκρούσεις και ευρύτερα διακυβεύματα
Στο περιθώριο, ακόμη και φαινομενικά ελαφρά θέματα, όπως οι συνεχιζόμενες «πολεμικές» για το χαλούμι, φωτίζουν βαθύτερες διαμάχες για γεωγραφικές ενδείξεις, εμπορικές συμφωνίες και εθνικές ταυτότητες. Για την ΕΕ, τέτοιες υποθέσεις δεν είναι απλώς γαστρονομικές διαφωνίες αλλά μέρος της ευρύτερης συζήτησης για την προστασία των τοπικών προϊόντων και τη διαπραγματευτική ισχύ της στις διεθνείς αγορές.
Συνολικά, η εικόνα που αναδύεται είναι μιας Ευρώπης που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διαχείριση διαρκών κρίσεων και στην ανάγκη στρατηγικού σχεδιασμού, ενώ ταυτόχρονα διαμορφώνεται ένα άτυπο δίκτυο κεντρώων ηγετών που επιδιώκουν να καλύψουν το κενό σταθερότητας στο διατλαντικό σύστημα.
Σχόλιο 
: Η ανάδειξη των «centrist dads» δείχνει ότι, όσο τα άκρα θορυβούν, η πραγματική ισχύς εξακολουθεί να χτίζεται σε δίκτυα μεσαίων, θεσμικά σοβαρών ηγετών. Το ερώτημα για την Ευρώπη –και για χώρες όπως η Ελλάδα– είναι αν θα αξιοποιήσει αυτό το παράθυρο για να τοποθετηθεί στον πυρήνα αυτού του άξονα ή αν θα παραμείνει παθητικός αποδέκτης εξελίξεων που καθορίζονται αλλού.
#ΕΕ #γεωπολιτική #Κύπρος #διατλαντικές_σχέσεις
