Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επαναφέρει με οξύ τρόπο το ζήτημα της μη ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, συνδέοντάς το με την αποπυρηνικοποίηση της χώρας. Οι δηλώσεις του αναζωπυρώνουν τη συζήτηση για τις εγγυήσεις ασφαλείας που είχε λάβει το Κίεβο μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι υποστήριξε ότι η Ουκρανία «έπρεπε να είχε γίνει μέλος του ΝΑΤΟ», χαρακτηρίζοντας την ένταξη ως το ελάχιστο αντάλλαγμα που όφειλε να έχει λάβει το Κίεβο για την παραίτησή του από τα πυρηνικά όπλα. Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Ζελένσκι επανέφερε στο προσκήνιο τις δεσμεύσεις ασφαλείας που δόθηκαν στην Ουκρανία μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και τη μεταφορά του πυρηνικού της οπλοστασίου.
Το Μνημόνιο της Βουδαπέστης στο στόχαστρο
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας έκανε ευθεία αναφορά στο Μνημόνιο της Βουδαπέστης, το οποίο υπεγράφη τη δεκαετία του 1990 από πυρηνικές δυνάμεις. Όπως τόνισε, το γεγονός ότι η Ουκρανία δεν εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ αποτέλεσε «μεγάλο λάθος» των υπογραφόντων. «Αυτές είναι πυρηνικές χώρες. Αν σου ζητούν να εγκαταλείψεις τα πυρηνικά όπλα, πρέπει να σου προσφέρουν μια ομπρέλα ασφαλείας. Ίσως και μια πυρηνική ομπρέλα», σημείωσε, ασκώντας έμμεση αλλά σαφή κριτική σε όσους σχεδίασαν τότε την αρχιτεκτονική ασφαλείας της περιοχής.
Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε συνολικά τη διαδικασία «απάτη», επισημαίνοντας ότι «τα περισσότερα από τα πυρηνικά μας όπλα μεταφέρθηκαν στη Ρωσία» και σήμερα, σύμφωνα με τον ίδιο, «χρησιμοποιούνται σε επιθέσεις εναντίον της Ουκρανίας». Με αυτόν τον τρόπο συνδέει τις αποφάσεις της μεταψυχροπολεμικής περιόδου με τη σημερινή πραγματικότητα του πολέμου, επιχειρώντας να δείξει ότι το κόστος της αποπυρηνικοποίησης δεν αντισταθμίστηκε από αντίστοιχες εγγυήσεις.
Μήνυμα προς τη Δύση και επιπτώσεις στη μη διάδοση
Οι δηλώσεις αυτές λειτουργούν ως μοχλός πίεσης προς τη Δύση για ακόμη ισχυρότερες δεσμεύσεις ασφαλείας και ενίσχυση της στρατιωτικής βοήθειας. Ο Ζελένσκι επαναπλαισιώνει τη συζήτηση, παρουσιάζοντας τη μη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ όχι ως τεχνική απόφαση ισορροπιών, αλλά ως πολιτικό λάθος που επέτρεψε στη Ρωσία να ασκήσει επιθετική πολιτική χωρίς να αντιμετωπίζει το φράγμα μιας συλλογικής αμυντικής συμμαχίας.
Παράλληλα, η επίκληση της «πυρηνικής ομπρέλας» εκπέμπει μήνυμα και προς τρίτες χώρες που σήμερα καλούνται να λάβουν αποφάσεις για τα δικά τους προγράμματα οπλισμού ή αποπυρηνικοποίησης. Αν μια χώρα που εγκατέλειψε τα πυρηνικά της δεν νιώθει επαρκώς προστατευμένη, υπονοείται ότι μειώνεται η ελκυστικότητα της επιλογής αυτής, με δυνητικές επιπτώσεις στο διεθνές καθεστώς μη διάδοσης.
Σε διπλωματικό επίπεδο, η ρητορική Ζελένσκι αυξάνει το πολιτικό κόστος για τους δυτικούς ηγέτες, οι οποίοι καλούνται να αποδείξουν ότι οι υποσχέσεις ασφαλείας προς εταίρους και συμμάχους έχουν πραγματικό αντίκρισμα και δεν περιορίζονται σε διακηρύξεις. Η συζήτηση για το μέλλον της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, ακόμη και αν δεν έχει άμεσο χρονοδιάγραμμα, αποκτά έτσι βαρύτερη ηθική και πολιτική φόρτιση.
Σχόλιο 
: Ο Ζελένσκι χρησιμοποιεί το ιστορικό επιχείρημα της αποπυρηνικοποίησης ως διαπραγματευτικό όπλο: υπενθυμίζει στη Δύση ότι η Ουκρανία πλήρωσε υψηλό στρατηγικό τίμημα και ζητά ανάλογο επίπεδο προστασίας. Η αιχμηρή του ρητορική δεν στοχεύει μόνο σε σημερινή βοήθεια, αλλά επηρεάζει και το παγκόσμιο αφήγημα για τη μη διάδοση, θέτοντας σε δοκιμασία την αξιοπιστία των δυτικών εγγυήσεων.
#Ζελένσκι #ΝΑΤΟ #Ουκρανία #Πυρηνικά
