Όποιος νομίζει ότι ο πληθωρισμός «έκανε την κορύφωσή του» με το πρώτο σοκ του πολέμου στο Ιράν, απλά κοιτάει τη λάθος στιγμή στο γράφημα. Αυτό που βλέπουμε τώρα είναι το πρώτο κύμα. Το δεύτερο – και πιο επίμονο – έρχεται.
Τα στοιχεία του Μαρτίου κατέγραψαν την άμεση επίδραση: εκτόξευση της ενέργειας. Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αντέδρασαν σχεδόν στιγμιαία στη σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν. Αυτό είναι το εύκολο κομμάτι. Οι αγορές ενέργειας τιμολογούν τον φόβο σε πραγματικό χρόνο.
Το δύσκολο – και επικίνδυνο – κομμάτι είναι αυτό που ακολουθεί.
Η ενέργεια δεν μένει στην ενέργεια. Διαχέεται. Μετατρέπεται σε κόστος μεταφοράς, παραγωγής, logistics και τελικά σε τιμές καταναλωτή. Και αυτή η μετάδοση έχει καθυστέρηση. Όταν ανεβαίνει το πετρέλαιο σήμερα, το βλέπεις στο ράφι σε εβδομάδες ή μήνες.
Αυτό σημαίνει ότι τα αεροπορικά εισιτήρια, τα τρόφιμα, τα βιομηχανικά προϊόντα και οι υπηρεσίες δεν έχουν ακόμη απορροφήσει πλήρως το σοκ. Το πραγματικό inflation pass-through είναι μπροστά μας.
Οι αγορές κάνουν ένα κλασικό λάθος: υποθέτουν ότι η εκεχειρία ισοδυναμεί με αποκλιμάκωση. Δεν ισοδυναμεί. Τα Στενά του Ορμούζ μπορεί να άνοιξαν προσωρινά, αλλά το risk premium παραμένει. Αυτό σημαίνει ότι το ενεργειακό κόστος δεν επιστρέφει στα προηγούμενα επίπεδα. Σταθεροποιείται ψηλότερα.
Και όταν η βάση ανεβαίνει, όλο το οικοδόμημα ακολουθεί.
Υπάρχει και κάτι ακόμη πιο δομικό. Οι επιχειρήσεις έχουν μάθει από τις κρίσεις των τελευταίων ετών. Δεν απορροφούν πλέον το κόστος. Το μετακυλίουν πιο γρήγορα και πιο επιθετικά. Αυτό δημιουργεί έναν πιο «κολλώδη» πληθωρισμό, που δεν πέφτει εύκολα ακόμη κι όταν υποχωρούν οι πρώτες ύλες.
Με απλά λόγια: ο πληθωρισμός ανεβαίνει γρήγορα και πέφτει αργά.
Οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται ξανά σε δύσκολη θέση. Αν σφίξουν τη νομισματική πολιτική για να χτυπήσουν τον πληθωρισμό, ρισκάρουν να σκοτώσουν την ανάπτυξη. Αν δεν το κάνουν, ρισκάρουν να τον αφήσουν να παγιωθεί. Είναι το γνωστό δίλημμα – μόνο που τώρα έχει γεωπολιτική διάσταση.
Και εδώ μπαίνει το πραγματικό ρίσκο: ο συνδυασμός υψηλού κόστους ενέργειας, επίμονου πληθωρισμού και επιβραδυνόμενης ανάπτυξης. Όχι απαραίτητα μια καθαρή ύφεση, αλλά ένα περιβάλλον όπου τίποτα δεν λειτουργεί ομαλά.
Η αγορά μπορεί να πανηγυρίζει την εκεχειρία. Η οικονομία όμως λειτουργεί με καθυστέρηση. Και αυτή η καθυστέρηση είναι που θα φέρει το επόμενο κύμα πίεσης.
SBC Comment:
Το πρώτο σοκ του πληθωρισμού ήταν η ενέργεια. Το δεύτερο θα είναι τα πάντα. Όσοι θεωρούν ότι η κρίση πέρασε, απλά δεν έχουν δει ακόμα τον λογαριασμό. Ο πληθωρισμός δεν τελειώνει με μια εκεχειρία. Τώρα ξεκινά να γίνεται πραγματικός.
