Η διεθνής νομισματική ισορροπία δεν αλλάζει με ανακοινώσεις ούτε με πολιτικές δηλώσεις. Αλλάζει όταν το σύστημα πιέζεται. Και ο πόλεμος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ακριβώς έτσι: ως καταλύτης.
Το στρατηγικό σχέδιο του Xi Jinping για την ενίσχυση του γουάν δεν είναι νέο. Αυτό που αλλάζει σήμερα είναι το περιβάλλον. Οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι κυρώσεις και η χρήση του δολαρίου ως εργαλείο πίεσης δημιουργούν ένα νέο μοτίβο συμπεριφοράς στις αγορές. Δεν υπάρχει άμεση απομάκρυνση από το δολάριο, αλλά υπάρχει σταδιακή διαφοροποίηση. Και αυτή η διαφοροποίηση είναι το σημείο εισόδου της Κίνας.
Το γουάν δεν προσπαθεί να αντικαταστήσει το δολάριο. Προσπαθεί να αποκτήσει ρόλο. Αυτό είναι πολύ πιο ρεαλιστικό και πολύ πιο επικίνδυνο για τη μακροπρόθεσμη ισορροπία. Το δολάριο παραμένει κυρίαρχο γιατί διαθέτει βάθος αγοράς, ρευστότητα και εμπιστοσύνη. Η Κίνα γνωρίζει ότι δεν μπορεί να ανταγωνιστεί αυτά τα χαρακτηριστικά άμεσα. Γι’ αυτό επιλέγει άλλη στρατηγική: χτίζει πρώτα τις υποδομές και μετά αφήνει τις συνθήκες να δουλέψουν υπέρ της.
Το σύστημα πληρωμών CIPS αποτελεί το βασικό εργαλείο. Είναι η κινεζική απάντηση στο δυτικό τραπεζικό δίκτυο και επιτρέπει τη διεκπεραίωση συναλλαγών εκτός δολαρίου. Παράλληλα, το ψηφιακό νόμισμα e-CNY λειτουργεί ως πιλοτικό εργαλείο για τη μετάβαση σε ένα πιο ελεγχόμενο αλλά και πιο ευέλικτο σύστημα πληρωμών. Η χρήση του παραμένει περιορισμένη, αλλά αυτό δεν είναι το κρίσιμο. Το κρίσιμο είναι ότι υπάρχει ήδη.
Η ενεργειακή αγορά είναι το πραγματικό πεδίο μάχης. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ενέργειας στον κόσμο και συναλλάσσεται με χώρες που έχουν κίνητρο να περιορίσουν την εξάρτησή τους από το δολάριο. Όταν ένα μέρος αυτών των συναλλαγών αρχίζει να γίνεται σε γουάν, δημιουργείται ένα παράλληλο σύστημα. Όχι πλήρες, αλλά αρκετό για να αλλάξει ισορροπίες. Σε ένα περιβάλλον όπου οι θαλάσσιες οδοί, όπως το Στενό του Ορμούζ, βρίσκονται υπό πίεση και έλεγχο, η ανάγκη για εναλλακτικά κανάλια πληρωμών γίνεται πιο έντονη.
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της Κίνας είναι ότι λειτουργεί με υπομονή. Δεν επιδιώκει άμεση κυριαρχία. Δημιουργεί σταδιακά ένα οικοσύστημα στο οποίο τρίτες χώρες μπορούν να ενταχθούν. Προσφέρει χρηματοδότηση, εμπορικές συμφωνίες και πρόσβαση σε αγορές. Το νόμισμα έρχεται ως συνέχεια αυτής της σχέσης, όχι ως προϋπόθεση.
Το βασικό της πρόβλημα παραμένει θεσμικό. Η έλλειψη πλήρους διαφάνειας, οι περιορισμοί στην κίνηση κεφαλαίων και ο πολιτικός έλεγχος αποτρέπουν το γουάν από το να εξελιχθεί σε παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα με τους όρους του δολαρίου. Όμως αυτό δεν είναι απαραίτητο για να πετύχει. Αρκεί να γίνει ένα αξιόπιστο εναλλακτικό εργαλείο σε συγκεκριμένες αγορές και περιφέρειες.
SBC Σχολιο
Η μεγάλη εικόνα δεν είναι η αντικατάσταση του δολαρίου. Είναι η απώλεια της αποκλειστικότητάς του.
Ο Xi Jinping δεν παίζει για γρήγορη νίκη. Παίζει για σταδιακή μετατόπιση ισχύος.
Οι ΗΠΑ, αντίθετα, χρησιμοποιούν το δολάριο ως εργαλείο πίεσης σε κάθε κρίση. Αυτό αποδίδει βραχυπρόθεσμα, αλλά δημιουργεί μακροπρόθεσμο κόστος.
Κάθε φορά που το δολάριο γίνεται όπλο, ενισχύεται το κίνητρο των άλλων να βρουν εναλλακτικές.
Το αποτέλεσμα δεν θα είναι μια νέα παγκόσμια κυριαρχία του γουάν.
Το αποτέλεσμα θα είναι ένας πιο κατακερματισμένος νομισματικός κόσμος.
Και αυτό είναι πολύ πιο δύσκολο να ελεγχθεί.
