Η υπεραπόδοση του πρωτογενούς πλεονάσματος το 2025 ανοίγει παράθυρο πρόσθετων παρεμβάσεων, αλλά υπό αυστηρή ευρωπαϊκή επιτήρηση. Η Αθήνα επιχειρεί να αποδείξει ότι η αύξηση των εσόδων είναι διαρθρωτική και όχι συγκυριακή.
Το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025 αναμένεται, σύμφωνα με τις πρώτες ενδείξεις της κυβέρνησης, να υπερβεί τον στόχο του προϋπολογισμού περίπου κατά 1% του ΑΕΠ, ήτοι γύρω στα 2,5 δισ. ευρώ. Η ύπαρξη αυτού του υπερπλεονάσματος δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε γενναίο πακέτο νέων μέτρων στήριξης, αλλά δημιουργεί έναν προσεκτικά οριοθετημένο δημοσιονομικό χώρο, ο οποίος θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό στις Βρυξέλλες.
Ο ρόλος των ευρωπαϊκών θεσμών και τα ορόσημα
Από την Ουάσιγκτον, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης ξεκαθάρισε ότι ο «λογαριασμός» θα περάσει πρώτα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Καθοριστικό ορόσημο αποτελεί η Τετάρτη 22 Απριλίου, όταν η Κομισιόν θα αποτυπώσει την τελική εικόνα για το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος του 2025. Στη συνέχεια, η πιστοποίηση των στοιχείων από τη Eurostat θα αποτελέσει τη βάση της διαπραγμάτευσης με τους θεσμούς για το εύρος των παρεμβάσεων στήριξης που μπορεί να ενεργοποιήσει η Αθήνα.
Η υπέρβαση του στόχου ανοίγει μεν παράθυρο για πρόσθετες δαπάνες, δεν επιτρέπει όμως «λευκή επιταγή». Η χώρα παραμένει υπό το βάρος των νέων ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων και του υψηλού δημόσιου χρέους, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες για μόνιμες και ανεξέλεγκτες παροχές. Η εμπειρία του νέου φόρου στα κέρδη από ηλεκτρονικά παίγνια υπενθυμίζει ότι κάθε κίνηση στήριξης πρέπει να ισοσκελίζεται, εφόσον δεν υπάρχει επαρκής, αποδεδειγμένος χώρος.
Διαρθρωτική ή συγκυριακή η υπεραπόδοση
Κεντρικός στόχος του οικονομικού επιτελείου είναι να αποδείξει ότι η αύξηση των εσόδων έχει διαρθρωτικά χαρακτηριστικά και δεν οφείλεται σε προσωρινούς παράγοντες. Αν αυτή η αφήγηση γίνει αποδεκτή από τους εταίρους, τότε το υπερπλεόνασμα του 2025 μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως μοχλός για ένα περιορισμένο πακέτο στήριξης στο άμεσο μέλλον, αλλά και ως βάση για μεγαλύτερο περιθώριο δαπανών τα επόμενα χρόνια.
Στον αντίποδα, η αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια και την ένταση της ενεργειακής κρίσης λειτουργεί ως σοβαρός περιοριστικός παράγοντας. Ένα νέο σοκ στις τιμές ενέργειας θα μπορούσε να διαβρώσει την υπεραπόδοση, να αυξήσει τις ανάγκες στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων και να ανατρέψει τον σημερινό σχεδιασμό. Υπό αυτό το πρίσμα, το υπερπλεόνασμα αποτελεί μεν ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί για την Αθήνα, αλλά και πεδίο λεπτών ισορροπιών ανάμεσα στην κοινωνική πίεση για ελαφρύνσεις και στις δεσμεύσεις έναντι των εταίρων.
Σχόλιο 
: Το υπερπλεόνασμα του 2025 δεν είναι «δώρο» προς άμεση κατανάλωση, αλλά εργαλείο διαπραγμάτευσης αξιοπιστίας: όσο περισσότερο πείθει ότι στηρίζεται σε διαρθρωτικές βελτιώσεις και όχι σε συγκυριακές εισπράξεις, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το περιθώριο στοχευμένων παρεμβάσεων χωρίς να τεθεί υπό αμφισβήτηση η δημοσιονομική σταθερότητα.
#υπερπλεόνασμα #πρωτογενεςπλεονασμα #δημοσιονομικη_πολιτικη #ΕΕ
