Η δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ αποκαλύπτει ετερόκλητες υποθέσεις, από ευθείες παρεμβάσεις μέχρι απλή προώθηση αιτημάτων, προκαλώντας έντονη πολιτική και νομική συζήτηση. Νομικοί κύκλοι μιλούν για «ομαδοποίηση» υποθέσεων με διαφορετικό ποινικό βάρος.
Η διαβίβαση στη Βουλή της πολυσέλιδης δικογραφίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, που αφορά 11+2 στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, μετατρέπει μια χρόνια παθογένεια του πελατειακού κράτους σε ποινικό και πολιτικό ζήτημα πρώτης γραμμής. Το υλικό, άνω των 120 σελίδων, καταγράφει συνομιλίες βουλευτών και συνεργατών τους με τη διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ το 2021, οι οποίες αρχικά είχαν κριθεί άνευ ποινικού ενδιαφέροντος και αρχειοθετηθεί.
«Ομαδοποίηση» ανόμοιων περιπτώσεων και βαρύτερες εμπλοκές
Νομικοί με πλήρη γνώση της δικογραφίας επισημαίνουν ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία προχώρησε σε «ομαδοποίηση» ή «τσουβάλιασμα» υποθέσεων με μεγάλες αποκλίσεις τόσο ως προς το ποινικό υπόβαθρο όσο και ως προς τη ζημία για τα ευρωπαϊκά ταμεία. Ως πλέον επιβαρυντική αναδεικνύεται η υπόθεση της Κατερίνας Παπακώστα, όπου γίνεται λόγος για πλαστογραφία και ζημία 142.000 ευρώ. Κρίσιμο σημείο, κατά τους ίδιους κύκλους, είναι ότι στη ζημία αθροίζονται όλες οι επιδοτήσεις που έλαβε ο παραγωγός μέχρι το 2024, παρότι η αρχική παρέμβαση δεν επαναλαμβανόταν ετησίως.
Επιβαρυντική χαρακτηρίζεται και η περίπτωση του Κώστα Σκρέκα, καθώς γίνεται αναφορά σε «χεράτη» παρέμβαση στο ηλεκτρονικό σύστημα. Η εμπλοκή του Κώστα Καραμανλή προκύπτει μόνο εμμέσως, μέσω συνεργατών του τότε υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης Σπήλιου Λιβανού που επικαλούνται «αίτημα Καραμανλή» για 37 παραγωγούς με συνολική επιδότηση άνω των 200.000 ευρώ, στοιχείο που ανεβάζει την ηθική αυτουργία σε επίπεδο κακουργήματος.
Όρια μεταξύ πολιτικής διαμεσολάβησης και ποινικής ευθύνης
Στον αντίποδα, η υπόθεση του Δημήτρη Βαρτζόπουλου δείχνει, σύμφωνα με νομικούς, την τάση «ποινικοποίησης» ακόμη και ήπιων παρεμβάσεων. Η φράση «οτιδήποτε έγγραφα χρειαστούν στη διάθεσή σας. Γίνεται;», με την οποία συνοδεύει προώθηση αιτήματος παραγωγού, ερμηνεύεται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ως ένδειξη γνώσης περί «άδειου/παράτυπου φακέλου» και απόπειρας εξωθεσμικής τακτοποίησης. Ο ίδιος αντιτείνει ότι «με δύο ερωτηματικά, δεν προέτρεψα σε παράνομη πράξη» και καταγγέλλει τα στοιχεία ως «παντελώς ανυπόστατα».
Ανάλογη γραμμή ακολουθεί ο Νότης Μηταράκης, που κάνει λόγο για «αστειότητες», υποστηρίζοντας ότι η μοναδική του πράξη ήταν η προώθηση από το πολιτικό του γραφείο ενυπόγραφης επιστολής ειδικού επιστήμονα για δύο κτηνοτρόφους της Χίου. Στο υλικό εμφανίζονται απευθείας συνομιλίες με τους Κώστα Σκρέκα, Χρήστο Μπουκώρο, Μάξιμο Σενετάκη, Κατερίνα Παπακώστα, Θόδωρο Λεονταρίδη, ενώ συνεργάτες εμπλέκουν τους Κώστα Τσιάρα και Γιάννη Κεφαλογιάννη. Ο Δημήτρης Βαρτζόπουλος στέλνει SMS, ενώ οι Νότης Μηταράκης, Λευτέρης Βασιλειάδης και Κώστας Καραμανλής εμφανίζονται σε συνομιλίες τρίτων.
Ρουσφέτια, εκλογική πελατεία και ο ρόλος του ΟΠΕΚΕΠΕ
Πέρα από τα πρόσωπα, η δικογραφία αναδεικνύει ένα σταθερό μοτίβο: παραγωγοί που θεωρούν ότι αδικήθηκαν στις επιδοτήσεις, αντί να απευθυνθούν σε δικηγόρους ή θεσμικές διαδικασίες, καταφεύγουν μαζικά στα πολιτικά γραφεία, συχνά σε περισσότερους του ενός βουλευτές. Τα πολιτικά γραφεία λειτουργούν άτυπα ως «κέντρα εξυπηρέτησης», με αιτήματα που διακινούνται δια περιφοράς, δημιουργώντας πλέγμα αλληλεξαρτήσεων μεταξύ ψηφοφόρων και πολιτικών.
Κεντρικός κόμβος εμφανίζεται ο τότε πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ Δημήτρης Μελάς, κομματικό στέλεχος και υποψήφιος της ΝΔ, ο οποίος λαμβάνει το σύνολο σχεδόν των αιτημάτων και εμφανίζεται πρόθυμος να «εξυπηρετήσει» τους πολιτικούς του προϊσταμένους. Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή ενός συστήματος όπου η διαμεσολάβηση για επιδοτήσεις συγχέεται με την άσκηση βουλευτικού έργου, θολώνοντας τη γραμμή ανάμεσα στο θεμιτό πολιτικό ενδιαφέρον και την ποινικά κολάσιμη παρέμβαση.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αποκαλύπτει μόνο πιθανές ατομικές ευθύνες, αλλά κυρίως τη δομική εξάρτηση της διοίκησης από το πελατειακό πολιτικό σύστημα. Η «ομαδοποίηση» ετερόκλητων πράξεων από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία φωτίζει τη συνολική παθογένεια, αλλά ταυτόχρονα εγκυμονεί κίνδυνο να εξισωθούν βαριές παρανομίες με οριακές πράξεις διαμεσολάβησης. Το πραγματικό διακύβευμα για το πολιτικό σύστημα είναι αν θα περιοριστεί σε διαχείριση εντυπώσεων ή αν θα αξιοποιήσει την κρίση για να οριοθετήσει ξεκάθαρα τι συνιστά θεμιτή εκπροσώπηση πολιτών και τι ποινικά κολάσιμη εξυπηρέτηση πελατών.
