Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας φέρνει νέο πλαίσιο για τις ΑΠΕ, με στόχο τη διεύρυνση της συμμετοχής των πολιτών. Κεντρικός άξονας, η δυνατότητα μικρών φωτοβολταϊκών σε μπαλκόνια και στέγες, αλλά και ρυθμίσεις για περιοχές Natura.
Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας επιχειρεί να μετατοπίσει το κέντρο βάρους της ενεργειακής μετάβασης προς τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, ανέδειξε ως εμβληματική τομή το άνοιγμα του δρόμου για «φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι», συνδέοντάς το με τη μείωση του ενεργειακού κόστους και την ενίσχυση της λεγόμενης «ενεργειακής Δημοκρατίας».
Ενεργειακή Δημοκρατία και μικρές εγκαταστάσεις ΑΠΕ
Το σχέδιο νόμου ενσωματώνει την Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413, την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1405 και μέρος της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1788, εισάγοντας πιο σαφείς ορισμούς, κριτήρια και κανόνες για τη χρήση και παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ. Σύμφωνα με τον υπουργό, στόχος είναι η απλοποίηση διαδικασιών, η επιτάχυνση της αδειοδότησης και η ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά ενέργειας, με έμφαση στη συμμετοχή των πολιτών.
Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι «ο ήλιος και ο άνεμος ανήκουν σε όλους», επισημαίνοντας πως ήδη τα 9,2 από τα 18 GW εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ που συμμετέχουν στο εθνικό ενεργειακό μίγμα βρίσκονται στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, δηλαδή σε επίπεδο χαμηλής και μέσης τάσης, όπου δραστηριοποιούνται κυρίως νοικοκυριά και μικρότερες επιχειρήσεις. Από αυτά, τουλάχιστον 80.000 είναι μικρές εγκαταστάσεις, γεγονός που –όπως είπε– κατατάσσει την Ελλάδα μεταξύ των χωρών με τη μεγαλύτερη διείσδυση μικρών φωτοβολταϊκών στην Ευρώπη.
Η δυνατότητα τοποθέτησης φωτοβολταϊκών σε μπαλκόνια και μικρούς χώρους, εφόσον αποτυπωθεί με σαφές και λειτουργικό ρυθμιστικό πλαίσιο, μπορεί να αποτελέσει εργαλείο στοχευμένης μείωσης λογαριασμών ρεύματος για τα αστικά νοικοκυριά που δεν διαθέτουν στέγη ή γη. Παράλληλα, ενισχύει τις προοπτικές για ενεργειακές κοινότητες και συλλογικά σχήματα αυτοπαραγωγής, υπό την προϋπόθεση ότι θα αντιμετωπιστούν εγκαίρως τα ζητήματα δικτύου και συμψηφισμού ενέργειας.
Ρυθμίσεις για Natura, πολεοδομία και περιβαλλοντικές εγγυήσεις
Σημαντικό τμήμα του νομοσχεδίου αφορά τις περιοχές του δικτύου Natura 2000 και τις πολεοδομικές ρυθμίσεις. Ο υπουργός περιέγραψε μια προσπάθεια «να μπει τάξη» στην άναρχη δόμηση, μέσω περιορισμένης και σχεδιασμένης επέκτασης σχεδίων πόλης, στηριγμένης σε Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και Τοπικά ή Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια.
Ο ίδιος υπενθύμισε ότι εντός Natura βρίσκονται ολόκληρες πόλεις, νησιά και κρίσιμες δημόσιες υποδομές – από Ιωάννινα και Καστοριά μέχρι νησιά όπως η Χάλκη και η Σκόπελος, καθώς και αεροδρόμια και λιμάνια. Η κυβέρνηση, όπως είπε, επιδιώκει να συνδυάσει την προστασία της βιοποικιλότητας με την ανάγκη οργανωμένης ανάπτυξης, αποτρέποντας την αυθαίρετη δόμηση.
Κεντρικό φίλτρο των παρεμβάσεων αποτελεί η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, η οποία συνοδεύεται από δημόσια διαβούλευση και λεπτομερή αξιολόγηση των συνεπειών κάθε προτεινόμενης επέκτασης. Επιπλέον, τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια θα εγκρίνονται από το Συμβούλιο της Επικρατείας, προσθέτοντας –κατά τον υπουργό– έναν ισχυρό προληπτικό έλεγχο νομιμότητας και συμβατότητας με την περιβαλλοντική προστασία.
Σε πολιτικό επίπεδο, ο κ. Παπασταύρου αντιπαρέβαλε την κυβερνητική προσέγγιση σε αυτό που χαρακτήρισε «κακώς εννοούμενη πολιτική ορθότητα» που δεν οδηγεί σε ουσιαστική προστασία της φύσης. Αντιπρότεινε ένα μοντέλο «ισορροπημένης ανάπτυξης», το οποίο φιλοδοξεί να διασφαλίσει προσιτή και άφθονη ενέργεια, με διαφοροποιημένο ενεργειακό μίγμα και μειωμένη εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, διατηρώντας ταυτόχρονα την ποιότητα ζωής και το φυσικό κεφάλαιο.
Σχόλιο 
: Η θεσμοθέτηση μικρών φωτοβολταϊκών σε μπαλκόνια είναι κίνηση υψηλού πολιτικού συμβολισμού, καθώς μεταφέρει την ενεργειακή μετάβαση μέσα στις πόλεις και στα διαμερίσματα. Η επιτυχία της, όμως, θα κριθεί από τις πραγματικές τεχνικές προδιαγραφές, την απλότητα των διαδικασιών και την ικανότητα του δικτύου να απορροφήσει χιλιάδες νέες, διάσπαρτες μονάδες. Στις περιοχές Natura, το στοίχημα είναι ακόμη πιο σύνθετο: αν οι νέες ρυθμίσεις λειτουργήσουν ως «παράθυρο» για νομιμοποίηση πιέσεων δόμησης, θα υπονομεύσουν την αξιοπιστία της πράσινης ατζέντας. Αντίθετα, αν συνδυάσουν πραγματική προστασία με ξεκάθαρους κανόνες για ήπιες επενδύσεις ΑΠΕ, μπορούν να δώσουν στην Ελλάδα συγκριτικό πλεονέκτημα σε μια αγορά όπου η κοινωνική αποδοχή είναι πλέον κρίσιμος παράγοντας για κάθε ενεργειακό project.
#ΑΠΕ #φωτοβολταϊκά #Ενέργεια #Natura2000 #Παπασταύρου
