Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας καταγράφει καθημερινή απώλεια 13 εκατ. βαρελιών πετρελαίου λόγω της κρίσης με επίκεντρο το Ιράν και τη Μέση Ανατολή. Η IEA κάνει λόγο για τη μεγαλύτερη απειλή ενεργειακής ασφάλειας στην ιστορία, με προειδοποιήσεις ακόμη και για περιορισμούς στις αερομεταφορές στην Ευρώπη.
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου χάνει περίπου 13 εκατ. βαρέλια ημερησίως εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης που έχει προκαλέσει η κλιμάκωση της σύρραξης με επίκεντρο το Ιράν και τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τον εκτελεστικό διευθυντή της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ. Μιλώντας σε εκδήλωση του CNBC (CONVERGE LIVE), χαρακτήρισε την τρέχουσα κατάσταση ως «τη μεγαλύτερη απειλή για την ενεργειακή ασφάλεια στην ιστορία».
Η εκτίμηση αυτή αφορά όχι μόνο τις ροές αργού πετρελαίου, αλλά και τη διαθεσιμότητα άλλων στρατηγικών προϊόντων που συνδέονται με τους υδρογονάνθρακες, όπως τα λιπάσματα και τα πετροχημικά. Κατά τον Μπιρόλ, η απώλεια αυτών των ποσοτήτων δημιουργεί μια πολυεπίπεδη κρίση που ήδη αρχίζει να αντανακλάται στις διεθνείς τιμές και στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες υπό πίεση
Ο επικεφαλής της IEA προειδοποίησε ότι οι διαταραχές δεν θα περιοριστούν στον ενεργειακό κλάδο. Η μειωμένη προσφορά σε λιπάσματα και πετροχημικά εκτιμάται ότι θα έχει «σημαντικό αντίκτυπο στις εφοδιαστικές αλυσίδες σε όλο τον κόσμο» στις επόμενες εβδομάδες και μήνες.
Τα λιπάσματα, των οποίων το κόστος συνδέεται στενά με τις τιμές φυσικού αερίου και πετρελαίου, αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για την αγροτική παραγωγή. Αύξηση του κόστους τους μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές τροφίμων, με πληθωριστικές πιέσεις σε ανεπτυγμένες και αναδυόμενες οικονομίες. Αντίστοιχα, τα πετροχημικά τροφοδοτούν ένα ευρύ φάσμα βιομηχανιών, από τις πλαστικές ύλες έως τα συσκευασμένα καταναλωτικά αγαθά.
Κίνδυνος περιορισμών στις αερομεταφορές στην Ευρώπη
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε ο Μπιρόλ για την αγορά τζετ καυσίμου. Εάν η προσφορά δεν ομαλοποιηθεί, προέβλεψε ότι η Ευρώπη μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με την ανάγκη εφαρμογής μέτρων περιορισμού των αεροπορικών ταξιδιών, ειδικά κατά τη θερινή περίοδο. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα επηρέαζε άμεσα τον ευρωπαϊκό τουρισμό, τις αεροπορικές εταιρείες, τα αεροδρόμια και τις περιφερειακές οικονομίες που εξαρτώνται από τις αερομεταφορές.
Σύμφωνα με την IEA, όσο περισσότερο διαρκεί η σύρραξη στη Μέση Ανατολή τόσο μεγαλύτερο θα είναι το διάστημα ανάκαμψης για τις αγορές ενέργειας. Αυτό αυξάνει την αβεβαιότητα για επιχειρήσεις, επενδυτές και καταναλωτές, καθιστώντας δυσκολότερο τον προγραμματισμό σε κλάδους με υψηλή ενεργειακή ένταση ή έκθεση στις διεθνείς μεταφορές.
Επιπτώσεις για την Ελλάδα: ενέργεια, ναυτιλία και τουρισμός
Για την ελληνική οικονομία, η καταγεγραμμένη απώλεια 13 εκατ. βαρελιών ημερησίως και η διεύρυνση της κρίσης στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή έχουν τρεις βασικές διαστάσεις. Πρώτον, οι διεθνείς τιμές καυσίμων επηρεάζουν άμεσα το κόστος μεταφορών, το ναυτιλιακό καύσιμο και την εγχώρια κατανάλωση ενέργειας, με πιθανή ανατροφοδότηση του πληθωρισμού. Δεύτερον, ο κίνδυνος περιορισμών σε ευρωπαϊκές αερομεταφορές συνιστά παράγοντα αβεβαιότητας για τον ελληνικό τουρισμό. Τρίτον, η άνοδος του κόστους σε λιπάσματα και χημικές εισροές πιέζει γεωργία και βιομηχανία.
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, η συγκυρία λειτουργεί ως δοκιμασία ανθεκτικότητας και προσαρμοστικότητας. Εταιρείες με υψηλή κατανάλωση καυσίμων ή εξάρτηση από διεθνείς μεταφορές καλούνται να εξετάσουν εργαλεία αντιστάθμισης κινδύνου, διαφοροποίηση προμηθευτών και ενίσχυση αποθεμάτων σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Παράλληλα, η προώθηση επενδύσεων σε εξοικονόμηση ενέργειας και ανανεώσιμες πηγές μειώνει την έκθεση σε μελλοντικά σοκ τιμών.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική αγορά, το μήνυμα της IEA είναι ότι η ενεργειακή μεταβλητότητα δεν αποτελεί πια «εξαίρεση» αλλά νέο δομικό πλαίσιο. Ο τουριστικός κλάδος οφείλει να καταρτίσει σενάρια για πιθανές πιέσεις στις αερομεταφορές, η ναυτιλία να διαχειριστεί προσεκτικά την έκθεση σε κόστος καυσίμων, ενώ η βιομηχανία και η αγροδιατροφή να ενσωματώσουν στο επιχειρηματικό τους σχέδιο υψηλότερες τιμές εισροών. Σε επίπεδο πολιτικής, η επιτάχυνση της ενεργειακής διαφοροποίησης, της αποθήκευσης και της ενεργειακής αποδοτικότητας αποτελεί βασική ασπίδα απέναντι σε επόμενα γεωπολιτικά σοκ στην περιοχή του Ιράν και της Μέσης Ανατολής.
#IEA #Πετρέλαιο #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια
