Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανατρέπει πλήρως τις προβλέψεις του για το 2026, βλέποντας πλέον πτώση της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. Καθοριστικός παράγοντας ο πόλεμος στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, που προκαλούν ιστορική διαταραχή στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου εισέρχεται σε αχαρτογράφητα νερά, καθώς ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προβλέπει για το 2026 την πρώτη μείωση της ζήτησης από την περίοδο της πανδημίας. Η αναθεώρηση είναι δραματική: αντί για αύξηση κατά 730.000 βαρέλια ημερησίως, ο IEA εκτιμά πλέον πτώση της κατανάλωσης κατά 80.000 βαρέλια την ημέρα.
Ορμούζ, Ιράν και η μεγαλύτερη διαταραχή στην εφοδιαστική αλυσίδα
Κεντρικός παράγοντας της ανατροπής είναι η σύγκρουση στο Ιράν και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, της σημαντικότερης θαλάσσιας αρτηρίας για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Ο IEA κάνει λόγο για «τη μεγαλύτερη διαταραχή που έχει καταγραφεί ποτέ στην εφοδιαστική αλυσίδα πετρελαίου».
Οι ροές αργού και προϊόντων διύλισης μέσω των Στενών έχουν καταρρεύσει σε περίπου 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, από σχεδόν 20 εκατ. πριν από το ξέσπασμα του πολέμου. Παράλληλα, η συνολική παγκόσμια προσφορά πετρελαίου μειώθηκε τον περασμένο μήνα κατά 10,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ή περίπου 9%. Η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ αναγκάστηκαν να διακόψουν σημαντικό μέρος της παραγωγής τους λόγω των ιρανικών πληγμάτων και των κινδύνων στις θαλάσσιες μεταφορές.
Το σοκ δεν περιορίζεται στο αργό. Οι τιμές σε καύσιμα αεριωθουμένων, ντίζελ και βενζίνη έχουν εκτοξευθεί, επιβαρύνοντας μεταφορές, βιομηχανία και νοικοκυριά και εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς.
Προειδοποίηση IEA: Κίνδυνος παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης
Παρότι ο IEA εκτιμά ότι οι ροές πετρελαίου στη Μέση Ανατολή θα αποκατασταθούν σε μεγάλο βαθμό μέχρι τα μέσα του έτους, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παράτασης της κρίσης. «Σε αυτή την περίπτωση, οι αγορές ενέργειας και οι οικονομίες σε όλο τον κόσμο πρέπει να προετοιμαστούν για σημαντικές διαταραχές» που θα πλήξουν περαιτέρω την εφοδιαστική αλυσίδα, προειδοποιεί ο οργανισμός.
Η προοπτική αυτή ενισχύει την αβεβαιότητα για τις κεντρικές τράπεζες, που βλέπουν τον κίνδυνο ενός νέου γύρου ενεργειακού πληθωρισμού, αλλά και για τις κυβερνήσεις, οι οποίες θα βρεθούν υπό πίεση να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος. Παράλληλα, η πτώση της ζήτησης για πετρέλαιο δεν αντανακλά μόνο βραχυπρόθεσμη εξοικονόμηση λόγω υψηλών τιμών, αλλά και την επιτάχυνση της στροφής σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας όπου αυτό είναι εφικτό.
Για τις εισαγωγικές οικονομίες, όπως η Ελλάδα, το σκηνικό αυτό σημαίνει αυξημένη μεταβλητότητα τιμών, μεγαλύτερη σημασία των στρατηγικών αποθεμάτων και ανάγκη επίσπευσης επενδύσεων σε ΑΠΕ και υποδομές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής διασύνδεσης. Η Μέση Ανατολή αποδεικνύει για ακόμη μία φορά ότι παραμένει ο «αδύναμος κρίκος» του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος, με κάθε γεωπολιτικό σοκ να μεταφράζεται σχεδόν άμεσα σε αναταράξεις σε πληθωρισμό, ανάπτυξη και δημοσιονομικά μεγέθη.
Σχόλιο 
: Η μεταστροφή του IEA από πρόβλεψη ισχυρής ανόδου σε οριακή μείωση της ζήτησης πετρελαίου αποτυπώνει πόσο εύθραυστη έχει γίνει η παγκόσμια ενεργειακή ισορροπία. Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ λειτουργεί ως καταλύτης, αναδεικνύοντας την υπερ-εξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας από έναν περιορισμένο αριθμό θαλάσσιων διαύλων και παραγωγών. Για επενδυτές και κυβερνήσεις, το μήνυμα είναι διπλό: βραχυπρόθεσμα, ανάγκη διαχείρισης κινδύνου τιμών και εφοδιασμού· μεσοπρόθεσμα, επιτάχυνση της διαφοροποίησης χαρτοφυλακίων και ενεργειακού μίγματος, καθώς η γεωπολιτική αβεβαιότητα φαίνεται να μετατρέπεται σε μόνιμο χαρακτηριστικό της αγοράς ενέργειας.
#πετρέλαιο #IEA #Ενέργεια #Ιράν #Ορμούζ #Οικονομία
