Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προαναγγέλλει πρωτοφανή διαταραχή στην αγορά πετρελαίου, με άμεσο πλήγμα σε πληθωρισμό και ανάπτυξη στην Ευρώπη. Στο τραπέζι νέα αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων.
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) Φατίχ Μπιρόλ υψώνει δραματικά τον τόνο, προειδοποιώντας ότι από τον Απρίλιο η Ευρώπη εισέρχεται σε φάση «μεγάλης, πρωτοφανούς διαταραχής» στις ενεργειακές ροές, με χαρακτηριστικά πλήρους ενεργειακού σοκ. Η κλιμάκωση της σύγκρουσης ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ συμπιέζουν τη διεθνή προσφορά πετρελαίου, με τις επιπτώσεις να αρχίζουν να γίνονται ορατές στις τιμές και την επάρκεια καυσίμων.
Στενά Ορμούζ, απώλειες παραγωγής και κίνδυνος ελλείψεων
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Μπιρόλ, περισσότερα από 12 εκατ. βαρέλια πετρελαίου έχουν ήδη χαθεί από την έναρξη της σύγκρουσης, ως αποτέλεσμα επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές και περιορισμών στη ναυσιπλοΐα στη στρατηγική θαλάσσια δίοδο του Ορμούζ. Για τον Απρίλιο, ο IEA εκτιμά ότι οι απώλειες θα διπλασιαστούν σε σχέση με τον Μάρτιο, επιτείνοντας τον κίνδυνο ανισορροπίας προσφοράς – ζήτησης.
Η πίεση δεν αφορά μόνο τον αργό, αλλά και τα διυλισμένα προϊόντα. Ήδη καταγράφονται ελλείψεις σε αεροπορικό καύσιμο (jet fuel) και ντίζελ σε ασιατικές αγορές, τάση που –κατά τον IEA– αναμένεται να επεκταθεί στην Ευρώπη μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Περίπου 40 βασικές ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή έχουν υποστεί ζημιές, γεγονός που καθιστά αργή και αβέβαιη την αποκατάσταση της παραγωγής.
Πληθωρισμός, ανάπτυξη και δίλημμα για τα στρατηγικά αποθέματα
Ο Μπιρόλ προειδοποιεί ότι το ενεργειακό σοκ θα περάσει σχεδόν αυτόματα στις οικονομίες μέσω υψηλότερών τιμών καυσίμων, επανατροφοδοτώντας τον πληθωρισμό και φρενάροντας την ανάπτυξη. Υπενθυμίζει ότι μεγάλο μέρος των φορτίων που παραδόθηκαν τον Μάρτιο είχε συμφωνηθεί προ κρίσης, άρα η πλήρης επίδραση στο κόστος ενέργειας θα αποτυπωθεί με καθυστέρηση, από τον Απρίλιο και μετά.
Μπροστά σε αυτή την εικόνα, ο IEA εξετάζει νέα αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, μετά την ιστορική απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών που είχε αποφασιστεί σε προηγούμενη φάση της ενεργειακής κρίσης. Η κίνηση αυτή θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βραχυπρόθεσμη «βαλβίδα ασφαλείας», όμως περιορίζει τα διαθέσιμα αποθέματα για μελλοντικές κρίσεις και στέλνει σήμα ότι η κατάσταση είναι εξαιρετικά σοβαρή.
Σοβαρότερη κρίση από τις δεκαετίες του ’70 και το 2022
Ο επικεφαλής του IEA δεν δίστασε να συγκρίνει την τρέχουσα αναταραχή με τις μεγάλες πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του 1979, αλλά και με τη μείωση των ρωσικών ροών φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, κρίνοντας ότι η σημερινή κατάσταση είναι ακόμη σοβαρότερη. Ο συνδυασμός γεωπολιτικού ρίσκου στον Περσικό Κόλπο, στοχευμένων επιθέσεων σε υποδομές και περιορισμών στη ναυσιπλοΐα δημιουργεί, όπως είπε, τη «μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία έως σήμερα» στην αγορά πετρελαίου και LNG.
Για την Ευρώπη, που εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, το μήνυμα είναι σαφές: απαιτείται ταχεία προσαρμογή, ενίσχυση της εξοικονόμησης, επιτάχυνση των επενδύσεων σε ΑΠΕ και πιο στοχευμένα μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, προκειμένου να απορροφηθεί το νέο κύμα ακρίβειας στην ενέργεια.
Σχόλιο 
: Η προειδοποίηση του IEA σηματοδοτεί ότι η Ευρώπη μπαίνει σε δεύτερο, πιο οξύ γύρο ενεργειακής κρίσης, αυτή τη φορά με επίκεντρο το πετρέλαιο και τα καύσιμα κίνησης. Αν οι κυβερνήσεις περιοριστούν σε αποσπασματικά μέτρα επιδότησης λογαριασμών, χωρίς δομική ενίσχυση υποδομών, αποθήκευσης και ΑΠΕ, ο συνδυασμός ενεργειακού κόστους, πληθωρισμού και επιβράδυνσης θα υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και θα πιέσει εκ νέου τα δημοσιονομικά. Η διαχείριση των στρατηγικών αποθεμάτων θα είναι κρίσιμο τεστ για τον βαθμό συντονισμού και στρατηγικής ψυχραιμίας των ευρωπαϊκών πρωτευουσών.
#IEA #ενεργειακή_κρίση #Ευρώπη #πετρέλαιο #LNG
