Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ασκεί αιχμηρή κριτική στο Σχέδιο Προσιτής Κατοικίας της Κομισιόν. Ζητά θεσμική θωράκιση του δικαιώματος στη στέγη, περισσότερη χρηματοδότηση και ισχυρό ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Η στεγαστική κρίση εξελίσσεται σε μία από τις πιο εκρηκτικές κοινωνικές προκλήσεις της Ευρώπης και η αντιπαράθεση γύρω από το πώς θα αντιμετωπιστεί κλιμακώνεται. Λίγους μήνες μετά την παρουσίαση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του Σχεδίου Προσιτής Κατοικίας, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επανέρχεται με ιδιαίτερα σκληρή γνωμοδότηση, υποστηρίζοντας ότι οι έως τώρα πρωτοβουλίες είναι ανεπαρκείς για μια διαρθρωτική λύση.
Τα βασικά στοιχεία του σχεδίου Γιόργκενσεν
Το σχέδιο που παρουσίασε τον Δεκέμβριο ο επίτροπος Νταν Γιόργκενσεν συγκροτεί έναν οδικό χάρτη αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης. Προβλέπει νέα τραπεζική χρηματοδότηση ύψους 375 δισ. ευρώ έως το 2029, μεταρρυθμίσεις για την «απελευθέρωση» κλειστών διαμερισμάτων και μέτρα ανάσχεσης της βραχυχρόνιας μίσθωσης, η οποία θεωρείται ότι επιδεινώνει την έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών σε πολλές πόλεις.
Το πλαίσιο αυτό οργανώνεται σε δέκα βήματα, με στόχο την αύξηση της προσφοράς κατοικίας, την κινητοποίηση περισσότερων επενδύσεων, τη μείωση της γραφειοκρατίας και την ενίσχυση των πιο ευάλωτων νοικοκυριών. Ωστόσο, το ίδιο το μέγεθος του προβλήματος λειτουργεί ως ψυχρός ρεαλιστικός αντίλογος: στην ΕΕ εκτιμάται ότι πρέπει να προστίθενται πάνω από 2 εκατομμύρια κατοικίες ετησίως μόνο για να καλυφθεί η τρέχουσα ζήτηση.
Οι αιχμές της ΕΟΚΕ: γη, κλίμα και τοπική αυτοδιοίκηση
Η ΕΟΚΕ, μολονότι δηλώνει ότι επικροτεί την πρωτοβουλία για οικονομικά προσιτή στέγαση, θεωρεί ότι η Κομισιόν δεν πηγαίνει αρκετά μακριά. Στη γνωμοδότησή της ζητά την άμεση εξειδίκευση των εξαγγελθεισών δράσεων και την υιοθέτηση «πολύ πιο φιλόδοξων μέτρων».
Κεντρική κριτική αφορά την απουσία «σαφών κατευθυντήριων γραμμών για τη χρήση γης και τον χωροταξικό σχεδιασμό», αλλά και την υποτίμηση των κινδύνων αστικής εξάπλωσης και οπισθοδρόμησης στους κλιματικούς στόχους. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι χωρίς συνεκτική πολιτική γης, η προσπάθεια για περισσότερες κατοικίες μπορεί να οδηγήσει σε άναρχη δόμηση, αύξηση των μετακινήσεων και επιβάρυνση του περιβάλλοντος.
Εξίσου αιχμηρή είναι η επισήμανση για τον «ανεπαρκή ρόλο» που αποδίδεται σε πόλεις, περιφέρειες και τοπικές αρχές. Για την ΕΟΚΕ, η τοπική αυτοδιοίκηση πρέπει να βρεθεί στο κέντρο της στεγαστικής πολιτικής, καθώς διαθέτει την καλύτερη εικόνα των πραγματικών αναγκών και των διαθέσιμων εργαλείων σε επίπεδο γειτονιάς.
Δικαίωμα στη στέγη και όριο 25% στο εισόδημα
Πέρα από τον σχεδιασμό, η ΕΟΚΕ θέτει και θεσμικές απαιτήσεις: ζητά την κατοχύρωση στο πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο του δικαιώματος σε κατάλληλη και οικονομικά προσιτή στέγη, κάτι που θα ανέβαζε θεσμικά το ζήτημα στο ίδιο επίπεδο με άλλα κοινωνικά δικαιώματα της ΕΕ.
Παράλληλα, εισηγείται μια «ολοκληρωμένη προσέγγιση» που θα συνδυάζει προσιτή, βιώσιμη και οικογενειακά προσανατολισμένη κατοικία, με σαφές ποσοτικό κριτήριο: το κόστος στέγασης να μην υπερβαίνει το 25% του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών. Προτείνει ακόμη μια αποτελεσματική στρατηγική αγροτικής ανάπτυξης και εργαλεία με υποχρεωτικό ποσοστό επιδοτούμενης και οικονομικά προσιτής στέγασης, ώστε η κρίση να μη μεταφέρεται απλώς από τα αστικά κέντρα στην περιφέρεια.
Οι γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ δεν είναι δεσμευτικές, ωστόσο ιστορικά συχνά υιοθετούνται – εν όλω ή εν μέρει – από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Κομισιόν και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Έτσι, η τωρινή κριτική λειτουργεί ως προειδοποίηση ότι το ευρωπαϊκό κοινωνικό σώμα αναμένει πιο επιθετικές λύσεις σε ένα πρόβλημα που απειλεί την κοινωνική συνοχή και την πρόσβαση των νέων στην κατοικία.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση Κομισιόν–ΕΟΚΕ για την προσιτή στέγη αναδεικνύει ότι η Ευρώπη κινείται ακόμη με ρυθμούς «πιλοτικών προγραμμάτων» απέναντι σε μια κρίση που έχει ήδη μετατραπεί σε συστημική. Χωρίς δεσμευτικούς στόχους για το μερίδιο του εισοδήματος που καταλήγει στη στέγη, σαφή στρατηγική γης και πραγματική ενδυνάμωση των δήμων, τα 375 δισ. ευρώ κινδυνεύουν να λειτουργήσουν περισσότερο ως σήμα καλών προθέσεων παρά ως εργαλείο ανατροπής των σημερινών ανισορροπιών στην αγορά κατοικίας.
#Κομισιόν #ΕΟΚΕ #στεγαστική_κρίση #προσιτή_στέγη #αγορά_κατοικίας #ΕΕ
