Οι μαραθώνιες συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν στο Ισλαμαμπάντ κατέληξαν σε αδιέξοδο. Ανοιχτό μένει το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης και ενεργειακού σοκ.
Σε πλήρες αδιέξοδο οδηγήθηκαν οι μαραθώνιες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν, με την αντιπροσωπεία της κυβέρνησης Τραμπ, υπό τον αντιπρόεδρο JD Vance, να επιστρέφει στην Ουάσιγκτον χωρίς συμφωνία. Οι συνομιλίες είχαν στόχο την παύση των εχθροπραξιών που διαρκούν ήδη επτά εβδομάδες, την επαναλειτουργία των θαλάσσιων οδών στον Περσικό Κόλπο και κυρίως τη διασφάλιση ότι η Τεχεράνη δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Το ναυάγιο των συνομιλιών και οι «κόκκινες γραμμές»
Ο JD Vance δήλωσε ότι η ιρανική πλευρά αρνήθηκε να δώσει ρητές διαβεβαιώσεις πως δεν θα προσπαθήσει να αποκτήσει ή να αναπτύξει πυρηνικό οπλοστάσιο. «Έχουν επιλέξει να μην αποδεχθούν τους όρους μας», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι οι ΗΠΑ ζητούν «κατηγορηματική δέσμευση» ότι το Ιράν δεν θα επιδιώξει ούτε τα όπλα ούτε τις τεχνολογικές δυνατότητες που θα του επέτρεπαν γρήγορη μετάβαση σε πυρηνική ισχύ.
Οι συνομιλίες είχαν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς επρόκειτο για την υψηλότερου επιπέδου επαφή μεταξύ αμερικανικών και ιρανικών αξιωματούχων από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Το πλαίσιο ήταν εξαιρετικά τεταμένο: ο Ντόναλντ Τραμπ έχει απειλήσει με εκτεταμένη βομβιστική εκστρατεία που θα «γυρίσει το Ιράν στην λίθινη εποχή», ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν ήδη πραγματοποιήσει στρατιωτικά πλήγματα κατά ιρανικών στόχων.
Ο Vance απέφυγε να διευκρινίσει αν η αποτυχία των συνομιλιών σημαίνει άμεση επανάληψη ή κλιμάκωση των επιθέσεων, συμπεριλαμβανομένου του ενδεχόμενου πλήγματος σε κρίσιμες υποδομές, όπως έχει αφήσει να εννοηθεί ο Αμερικανός πρόεδρος. Περιορίστηκε να πει ότι «τα κακά νέα είναι πως δεν επιτεύχθηκε συμφωνία» και ότι αυτό είναι «πολύ χειρότερο για το Ιράν παρά για τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Ενεργειακό σοκ και γεωοικονομικές συνέπειες
Κεντρικό διακύβευμα των διαπραγματεύσεων ήταν η επαναλειτουργία των θαλάσσιων διόδων, ιδίως στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Η συνέχιση του αποκλεισμού ή η κλιμάκωση της σύγκρουσης απειλεί να εντείνει την ήδη έντονη άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και άλλων βασικών εμπορευμάτων, με την παγκόσμια οικονομία να βρίσκεται, όπως επισημαίνεται, «στο χείλος της αβύσσου».
Η αμερικανική πλευρά δηλώνει ότι έχει επιτύχει «στρατιωτική νίκη», όπως είπε ο Ντόναλντ Τραμπ, αλλά το βασικό στρατηγικό της ζητούμενο –η μόνιμη αποτροπή ενός ιρανικού πυρηνικού προγράμματος– παραμένει άπιαστο. Οι «κόκκινες γραμμές» της Ουάσιγκτον έχουν τεθεί δημόσια, όμως το Ιράν εμφανίζεται απρόθυμο να παραχωρήσει δεσμεύσεις χωρίς ουσιαστική άρση κυρώσεων και εγγυήσεις ασφαλείας.
Για την Ευρώπη και χώρες όπως η Ελλάδα, που εξαρτώνται από τις διεθνείς αγορές ενέργειας, το αδιέξοδο πολλαπλασιάζει τους κινδύνους: ακριβότερο πετρέλαιο, πληθωριστικές πιέσεις και αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα σε μια ήδη εύθραυστη συγκυρία.
Σχόλιο 
: Η αποτυχία στο Ισλαμαμπάντ δείχνει ότι η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν μπαίνει σε πιο επικίνδυνη φάση, όπου η στρατιωτική ισχύς υποκαθιστά τη διπλωματία. Για τις αγορές ενέργειας αυτό σημαίνει παρατεταμένη αστάθεια, με τις κυβερνήσεις να καλούνται να διαχειριστούν όχι μόνο το γεωπολιτικό ρίσκο, αλλά και τις κοινωνικές αντιδράσεις από το κόστος ζωής που ήδη πιέζεται προς τα πάνω.
#ΗΠΑ #Ιράν #Ενέργεια #Γεωπολιτική
