Μετά από διετή «παγωνιά», το ΥΠΕΝ ενεργοποιεί τον μηχανισμό προετοιμασίας για τα πρώτα θαλάσσια αιολικά. Κρίσιμες οι μετρήσεις, τα κριτήρια και η δέσμευση ηλεκτρικού χώρου.
Μετά από πάνω από ενάμιση χρόνο ακινησίας, το πρόγραμμα των θαλάσσιων αιολικών πάρκων στην Ελλάδα δείχνει να βγαίνει από το «βαθύ ψυγείο». Νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), που κατατέθηκε στη Βουλή, ενεργοποιεί την εταιρεία ειδικού σκοπού η οποία θα αναλάβει τις πρώτες ανεμολογικές και βυθομετρικές έρευνες στις ελληνικές θάλασσες, ανοίγοντας τον δρόμο για τον εντοπισμό των πλέον ελκυστικών περιοχών εγκατάστασης offshore αιολικών.
Κεντρικός σχεδιασμός, SPV και «προεργασία» εν μέσω διεθνούς παύσης
Η κυβέρνηση έχει υιοθετήσει μοντέλο κεντρικού σχεδιασμού, με έναν κρατικό φορέα να πραγματοποιεί τις κρίσιμες έρευνες και στη συνέχεια να διαθέτει τα δεδομένα στους επενδυτές. Η επιλογή αυτή στοχεύει στη μείωση ρίσκου και κόστους για την αγορά, προσφέροντας «έτοιμο πακέτο» δεδομένων αντί για διάσπαρτες, ιδιωτικά χρηματοδοτούμενες μετρήσεις που θα επιβράδυναν τη διαδικασία.
Στο Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής 2026 προβλέπεται η σύσταση, εντός του δεύτερου τριμήνου, εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV) από την Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ), η οποία θα «τρέξει» τις μελέτες. Η σύσταση της εταιρείας αποτελεί και ορόσημο του Ταμείου Ανάκαμψης, με προθεσμία ολοκλήρωσης έως τον Ιούνιο.
Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι, μέχρι την έγκριση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Θαλάσσιων Αιολικών, η SPV θα μπορεί να πραγματοποιεί μετρήσεις σε περιοχές που θα ορίζει η ΕΔΕΥΕΠ με πράξη δημοσιευμένη σε ΦΕΚ. Οι ζώνες αυτές θα συμπίπτουν, ουσιαστικά, με τα υποψήφια «οικόπεδα» για το πρώτο κύμα επενδύσεων, όταν δοθεί το πολιτικό πράσινο φως.
Ήδη από τα τέλη του 2024 είχε προσδιοριστεί μια πρώτη λίστα έξι περιοχών: «Κρήτη 1» (απέναντι από την Κάτω Ζάκρο), Γυάρος (μεταξύ Γυάρου και Κέας), ανοικτά των Αγίων Αποστόλων στην Εύβοια, Βόρειος Πατραϊκός, περιοχή νότια του Πρασονησίου στη Ρόδο και Δονούσα. Σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό, το πρόγραμμα στόχευε σε έργα συνολικής ισχύος 1,9 GW.
Υποχρεωτική αγορά δεδομένων και υψηλός πήχης για επενδυτές
Το νομοσχέδιο θεσπίζει ότι προϋπόθεση συμμετοχής στους μελλοντικούς διαγωνισμούς θα είναι η προηγούμενη αγορά των δεδομένων από τις ανεμολογικές και βυθομετρικές έρευνες. Το μοντέλο παραπέμπει στο καθεστώς των ερευνών υδρογονανθράκων, όπου ο κρατικός φορέας παράγει και εμπορεύεται τα γεωφυσικά δεδομένα.
Παράλληλα, καθορίζονται τα κριτήρια για τη χορήγηση αδειών έρευνας (δυνατότητα κάλυψης περισσότερων της μίας περιοχών, οικονομική και τεχνική επάρκεια κ.ά.), αλλά και το πλαίσιο των μελλοντικών διαγωνισμών που θα διενεργήσει η ΡΑΕΕΥ. Οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές θα πρέπει να αποδεικνύουν εμπειρία άνω των 10 ετών στην ανάπτυξη θαλάσσιων πάρκων τουλάχιστον 100 MW, καθώς και εμπειρία λειτουργίας και συντήρησης έργων άνω των 25 MW.
Σε οικονομικό επίπεδο, ο ετήσιος κύκλος εργασιών των μελών μιας κοινοπραξίας ορίζεται ότι πρέπει να υπερβαίνει αθροιστικά τα 2 δισ. ευρώ για τουλάχιστον ένα έτος της τελευταίας τριετίας, ενώ η αναλογία ιδίων προς δανειακά κεφάλαια πρέπει να ξεπερνά το 20%. Η ΕΔΕΥΕΠ θα μπορεί, μέχρι δύο χρόνια μετά τη λήξη του πρώτου κύκλου αιτήσεων για άδειες έρευνας, να θέσει σε δημόσια διαβούλευση τις περιοχές εγκατάστασης των πάρκων.
Χρονοδιάγραμμα, διεθνείς πιέσεις και δέσμευση ηλεκτρικού χώρου
Παρά τα βήματα προετοιμασίας, το χρονοδιάγραμμα παραμένει μακρινό: με βάση τα χαμένα ορόσημα των τελευταίων ετών, οι πρώτοι διαγωνισμοί δεν αναμένονται πριν από το 2029-2030. Το ΥΠΕΝ και η ΕΔΕΥΕΠ αξιοποιούν το «pause» της διεθνούς αγοράς πλωτών αιολικών –που οφείλεται τόσο στις επιθέσεις του Προέδρου Τραμπ στην τεχνολογία όσο και στο αυξημένο κόστος και την ανάγκη μεγαλύτερων επιδοτήσεων στην Ευρώπη– για να θωρακίσουν θεσμικά το πλαίσιο.
Καθοριστικές λεπτομέρειες, όπως τα χρονοδιαγράμματα των διαγωνισμών, τα παράθυρα υποβολής προσφορών, τα ανώτατα και κατώτατα όρια τιμών, ο ορίζοντας υλοποίησης, τα όρια ισχύος και τα κριτήρια επιλογής, θα καθοριστούν με υπουργικές αποφάσεις. Σημαντικό ορόσημο αποτελεί και η εκ των προτέρων δέσμευση ηλεκτρικού χώρου: το νομοσχέδιο προβλέπει ότι θα δεσμευτεί ισχύς 2 GW στις θαλάσσιες περιοχές του Εθνικού Προγράμματος, ώστε τα έργα, όταν ωριμάσουν, να μπορούν να συνδεθούν έγκαιρα με το σύστημα.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ενός κλάδου με υψηλές προσδοκίες αλλά και μεγάλες καθυστερήσεις, όπου η θεσμική προεργασία και η ποιότητα των δεδομένων θα κρίνουν αν η Ελλάδα θα προλάβει το επόμενο διεθνές κύμα επενδύσεων στα offshore αιολικά ή θα το βλέπει από απόσταση.
Σχόλιο 
: Η κυβέρνηση επιχειρεί να κερδίσει τον χαμένο χρόνο με ένα βαρύ, επενδυτικά «φιλτραρισμένο» πλαίσιο που απευθύνεται σε λίγους, πολύ ισχυρούς παίκτες. Το στοίχημα είναι διπλό: αφενός να μην εγκλωβιστεί η αγορά σε πολυετή γραφειοκρατική ωρίμανση, αφετέρου να διασφαλιστεί ότι οι μελλοντικές τιμές αποζημίωσης δεν θα επιβαρύνουν υπέρμετρα καταναλωτές και επιχειρήσεις, σε μια περίοδο όπου διεθνώς η κερδοφορία των offshore δοκιμάζεται από κόστος, επιτόκια και πολιτικούς τριγμούς.
#αιολικα #offshore #ενεργεια #ΑΠΕ #ΕΔΕΥΕΠ #ΥΠΕΝ
