Η Τεχεράνη καταγγέλλει τον αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών ως σοβαρή παραβίαση κυριαρχίας. Οι αγορές όμως αντιδρούν με ανακούφιση στις δηλώσεις Τραμπ για πιθανή συμφωνία.
Η αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών – Ιράν εισέρχεται σε νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, μετά την έναρξη ναυτικού αποκλεισμού γύρω από τα ιρανικά λιμάνια στον Περσικό Κόλπο. Η Τεχεράνη μιλά για «σοβαρή παραβίαση» της κυριαρχίας της και απειλή για τη διεθνή ειρήνη, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται βέβαιος ότι η ιρανική ηγεσία «θέλει πολύ» μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Καταγγελίες Ιράν για παραβίαση του δικαίου της θάλασσας
Σε επιστολή του προς τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο μόνιμος αντιπρόσωπος του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη, Αμίρ Σαΐντ Ιραβανί, χαρακτηρίζει τον αμερικανικό αποκλεισμό γύρω από τα ιρανικά λιμάνια «βαριά παραβίαση» της κυριαρχίας της χώρας. Σύμφωνα με την επιστολή, το μέτρο συνιστά «σοβαρή παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του διεθνούς δικαίου της θάλασσας» και ταυτόχρονα «σοβαρή απειλή για τη διεθνή ειρήνη».
Ο αποκλεισμός, που τέθηκε σε ισχύ τη Δευτέρα, αφορά πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές στον Κόλπο. Η Τεχεράνη απαντά με ρητορικές απειλές κατά όλων των λιμανιών στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν, κλιμακώνοντας τον κίνδυνο μιας ευρύτερης περιφερειακής ανάφλεξης.
Η στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ και οι αγορές
Η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι στόχος του αποκλεισμού είναι να πιέσει την Τεχεράνη να επανανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι οποιοδήποτε ιρανικό πολεμικό πλοίο προσεγγίσει τη ζώνη του αποκλεισμού θα καταστραφεί, δίνοντας σαφές μήνυμα αποτροπής αλλά και αυξάνοντας τον κίνδυνο ατυχήματος ή λάθος υπολογισμού.
Παρά την επικινδυνότητα της κατάστασης, οι αγορές αντέδρασαν με σχετική ανακούφιση στις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι το Ιράν «πολύ άσχημα» θέλει μια συμφωνία. Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν, ενώ τα χρηματιστήρια κινήθηκαν ανοδικά, καθώς οι επενδυτές ερμήνευσαν τις δηλώσεις ως ένδειξη ότι, παρά τη στρατιωτική κλιμάκωση, παραμένει ανοιχτό ένα παράθυρο διπλωματικής λύσης.
Εύθραυστο παγκόσμιο σκηνικό και αβέβαιη διπλωματία
Ο ναυτικός αποκλεισμός έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία ισχύει εκεχειρία δύο εβδομάδων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, η οποία λήγει στις 22 Απριλίου. Η κίνηση των ΗΠΑ, αμέσως μετά την αποτυχία των ειρηνευτικών συνομιλιών στο Πακιστάν, υπονομεύει περαιτέρω τις πιθανότητες παράτασης ή μετατροπής της εκεχειρίας σε πιο μόνιμη συμφωνία. Η αποτυχία της διπλωματίας στο Ισλαμαμπάντ, που ήδη θεωρούνταν χαμηλών προσδοκιών, καθιστά ακόμη πιο δύσκολο τον σχεδιασμό μιας αξιόπιστης διαδικασίας αποκλιμάκωσης.
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει κλιμακούμενη κριτική, ακόμη και για τη σκληρή του ρητορική απέναντι στον Πάπα με αφορμή αντιπολεμικές δηλώσεις του, γεγονός που δείχνει ότι η σύγκρουση με το Ιράν έχει αρχίσει να πολώνει βαθιά και την αμερικανική κοινωνία. Την ίδια στιγμή, η ιρανική οικονομία, ήδη επιβαρυμένη, δέχεται νέο πλήγμα από τους περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα, με τους απλούς πολίτες να υφίστανται τις συνέπειες της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ζωτικής σημασίας αρτηρία για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, κάθε κίνηση στην περιοχή έχει δυσανάλογες επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές και στις στρατηγικές των μεγάλων δυνάμεων. Η επόμενη εβδομάδα, έως τη λήξη της εκεχειρίας, θα είναι κρίσιμη για να διαπιστωθεί αν ο ναυτικός αποκλεισμός θα λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης προς μια συμφωνία ή ως σπινθήρας για γενικευμένη σύγκρουση.
Σχόλιο 
: Ο αμερικανικός αποκλεισμός μεταφέρει τη σύγκρουση από το πεδίο των πυραύλων στο πεδίο της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας. Ενώ οι αγορές στοιχηματίζουν σε τελική συμφωνία, η νομική ασάφεια γύρω από τη χρήση ναυτικών αποκλεισμών και η στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ αυξάνουν τον κίνδυνο ακούσιας κλιμάκωσης. Για την Ευρώπη και ειδικά για εισαγωγικές οικονομίες όπως η ελληνική, η εξέλιξη αυτή δεν είναι μόνο γεωπολιτικό ζήτημα, αλλά και δυνητικός καταλύτης για νέα ενεργειακή και πληθωριστική αναταραχή.
#Ιράν #ΗΠΑ #Τραμπ #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια
