Το νέο πρόγραμμα κοινωνικού τουρισμού της ΔΥΠΑ ξεκινά φέτος νωρίτερα, με αυξημένες επιδοτήσεις και στοχευμένες παροχές. Παρά τις βελτιώσεις, δομικές δυσλειτουργίες συνεχίζουν να αφήνουν χιλιάδες δικαιούχους εκτός πραγματικών διακοπών.
Με διευρυμένες παροχές αλλά και ανεπίλυτες στρεβλώσεις κάνει πρεμιέρα το νέο πρόγραμμα κοινωνικού τουρισμού της ΔΥΠΑ για την περίοδο 2026-2027. Η έναρξη μεταφέρεται έναν μήνα νωρίτερα, από την 1η Ιουνίου στην 1η Μαΐου 2026, με στόχο την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και την αποσυμφόρηση των μηνών αιχμής. Ωστόσο, η εμπειρία προηγούμενων ετών δείχνει ότι ο σχεδιασμός εξακολουθεί να αφήνει σημαντικό μέρος των δικαιούχων είτε χωρίς διακοπές είτε αντιμέτωπους με το παράδοξο να «καίγονται» τα voucher τους.
Περισσότερες επιδοτήσεις και ειδικές ρυθμίσεις για ευάλωτες ομάδες
Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος παραμένει στα 50 εκατ. ευρώ, με τη διάθεση 300.000 επιταγών κοινωνικού τουρισμού. Κάθε voucher αντιστοιχεί σε έναν μοναδικό αριθμό για τον δικαιούχο και τα προστατευόμενα μέλη του και καλύπτει έως 6 διανυκτερεύσεις σε κατάλυμα εγγεγραμμένο στο Μητρώο Παρόχων της ΔΥΠΑ, με χαμηλή ιδιωτική συμμετοχή.
Για συγκεκριμένους προορισμούς –πληγείσες περιοχές, ακριτικά νησιά και νησιά με χαμηλή τουριστική κίνηση– προβλέπονται έως 12 δωρεάν διανυκτερεύσεις, συνδέοντας έτσι το κοινωνικό σκέλος με μια πιο στοχευμένη περιφερειακή πολιτική. Επιπλέον, το πρόγραμμα ενσωματώνει αύξηση κατά 20% στα ποσοστά επιδότησης για τις περιόδους αιχμής (Αύγουστος, Χριστούγεννα, Πάσχα), ώστε να μειωθεί η απόσταση μεταξύ πραγματικών τιμών και εισοδημάτων των δικαιούχων.
Ενισχυμένα δικαιώματα και προτεραιότητες προβλέπονται για πολύτεκνες οικογένειες, ανάδοχες μητέρες και άτομα με αναπηρία, με περισσότερα μόρια, υψηλότερη επιδότηση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πρόσθετες δωρεάν διανυκτερεύσεις. Για τα ΑμεΑ διατηρείται η δυνατότητα ετήσιας συμμετοχής χωρίς τον περιορισμό «ανά διετία», ενώ βελτιώνεται η μοριοδότηση για πολύτεκνες και ανάδοχες οικογένειες. Τα βασικά ασφαλιστικά και επιδοματικά κριτήρια (εργαζόμενοι με τουλάχιστον 50 ημέρες ασφάλισης, εγγεγραμμένοι άνεργοι κ.λπ.) παραμένουν ως έχουν.
Η αγορά καταλυμάτων και ο μηχανισμός των voucher ως «στενωπός»
Παρά τα θετικά στοιχεία, η μελέτη των εργαζομένων της ΔΥΠΑ που προέρχονται από την πρώην Εργατική Εστία αναδεικνύει ότι ο πυρήνας του προβλήματος παραμένει. Σύμφωνα με Eurostat και ΕΛΣΤΑΤ, ο αριθμός των πολιτών που αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν διακοπές υπερβαίνει κατά πολύ τους 300.000 δικαιούχους ετησίως, άρα το πρόγραμμα καλύπτει μόνο τμήμα της πραγματικής κοινωνικής ανάγκης.
Το μεγαλύτερο, όμως, εμπόδιο εντοπίζεται στην πλευρά της προσφοράς. Σε πολλούς δημοφιλείς προορισμούς, ειδικά τους θερινούς μήνες, τα συμβεβλημένα καταλύματα είναι λίγα σε σχέση με τη ζήτηση. Αρκετοί ξενοδόχοι δεν συμμετέχουν καθόλου στο πρόγραμμα ή διαθέτουν ελάχιστα δωμάτια για κοινωνικό τουρισμό, προτιμώντας την ελεύθερη αγορά με υψηλότερες τιμές. Έτσι, οι δικαιούχοι συχνά συναντούν αλλεπάλληλες απορρίψεις ή καλούνται να καλύψουν σημαντική ιδιωτική συμμετοχή, που στην πράξη εξανεμίζει το όφελος της επιδότησης.
Περαιτέρω εμπόδιο αποτελεί το αυξημένο κόστος μεταφορών, ιδίως των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων για οικογένειες, που λειτουργεί αποτρεπτικά ακόμη και όταν η διαμονή επιδοτείται επαρκώς. Το αποτέλεσμα είναι πολλοί να περιορίζονται σε κοντινούς προορισμούς ή να εγκαταλείπουν τελικά την προσπάθεια.
Το «κάψιμο» των voucher και ο κίνδυνος αποκλεισμού
Καίρια κριτική δέχεται και ο τρόπος λειτουργίας της ψηφιακής επιταγής. Όπως επισημαίνουν οι εργαζόμενοι του πρώην ΟΕΚ–ΟΕΕ, η επιταγή ενεργοποιείται μία φορά και «καίγεται»: δεν επιτρέπεται τμηματική χρήση ούτε «σπάσιμο» των ημερών εντός της ίδιας περιόδου. Αν ο δικαιούχος δεν βρει διαθεσιμότητα για όλες τις προβλεπόμενες διανυκτερεύσεις σε μία κράτηση –συχνό φαινόμενο τον Αύγουστο– ή αν μπορεί να λείψει μόνο λίγες ημέρες, χάνει οριστικά το υπόλοιπο της επιδότησης.
Το αποτέλεσμα είναι διπλά παράλογο: όσοι δεν χρησιμοποιούν καθόλου το voucher κινδυνεύουν με ποινές αποκλεισμού από επόμενους κύκλους, ενώ όσοι το ενεργοποιούν για λιγότερες διανυκτερεύσεις χάνουν τις υπόλοιπες ημέρες που τυπικά δικαιούνται. Με αυτόν τον τρόπο, ένα εργαλείο κοινωνικής πολιτικής μετατρέπεται μερικές φορές σε μηχανισμό διοικητικής «τιμωρίας», χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς και της εργασίας.
Σχόλιο 
: Η νωρίτερη έναρξη και οι αυξημένες επιδοτήσεις δείχνουν πρόθεση αναβάθμισης του κοινωνικού τουρισμού, αλλά δεν αγγίζουν τον πυρήνα του προβλήματος: τον ελλιπή σχεδιασμό στην πλευρά της προσφοράς και τον δυσκαμπτο μηχανισμό των voucher. Χωρίς κίνητρα για ουσιαστική συμμετοχή περισσότερων καταλυμάτων και χωρίς ευελιξία στην τμηματική χρήση των επιταγών, το πρόγραμμα θα συνεχίσει να εμφανίζει υψηλά ποσοστά «καμένων» δικαιωμάτων, μετατρέποντας πολύτιμους δημόσιους πόρους σε στατιστική δαπάνη αντί για πραγματικές διακοπές για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
#κοινωνικόςτουρισμός #ΔΥΠΑ #τουρισμός #επιδοτήσεις #κοινωνικήπολιτική
