Η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ και τον Ντόναλντ Τραμπ ξεπερνά τη διπλωματία και αγγίζει τον πυρήνα της χριστιανικής ηθικής. Ο ποντίφικας προβάλλεται ως ηθικό αντίβαρο σε μια προεδρία που ταυτίζεται με την απληστία, την εξαπάτηση και την πολιτική κυνικότητα.
Η κλιμακούμενη σύγκρουση μεταξύ του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ και του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει πάψει να είναι μια απλή ρητορική αντιπαράθεση. Όπως επισημαίνει ο Τζόναθαν Φρίντλαντ, ο Αμερικανογενής ποντίφικας αναδεικνύεται σε παγκόσμιο ηθικό αντίπαλο ενός προέδρου που ενσαρκώνει, στα μάτια πολλών, το ακριβώς αντίθετο από τον πυρήνα του χριστιανικού μηνύματος.
Ο Πάπας ως παγκόσμιος ηθικός πόλος
Ο Λέων ΙΔ΄, επικεφαλής 1,4 δισ. καθολικών, διαθέτει επιρροή που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια ενός κρατικού ηγέτη. Σε αντίθεση με τους πρωθυπουργούς που επικρίνουν τον Τραμπ κυρίως σε γεωπολιτικό επίπεδο, ο Πάπας παρεμβαίνει με όρους ηθικής: μιλά για «κυρίους του πολέμου» με «χέρια γεμάτα αίμα», για έναν κόσμο «ρημαγμένο από μια χούφτα τυράννων» και καταδικάζει όσους «σέρνουν το ιερό στο σκοτάδι και τη βρωμιά».
Η γλώσσα αυτή δεν στοχεύει σε διπλωματική ισορροπία, αλλά σε ηθική απογύμνωση μιας εξουσίας που εμφανίζεται να επενδύει στον φόβο, τον εθνικισμό και τη βία. Γι’ αυτό και οι απόπειρες συμβούλων του Τραμπ, όπως του καθολικού Τζέι Ντι Βανς, να «συνετίσουν» τον Πάπα και να του ζητήσουν να περιοριστεί σε «ζητήματα ηθικής», αποκαλύπτουν, όπως σημειώνει ο Φρίντλαντ, μια βαθιά παρεξήγηση: η αντίθεση προς τον Τραμπ είναι ακριβώς ηθική.
Ο Τραμπ ως αντι-χριστιανικό πρότυπο εξουσίας
Το άρθρο σκιαγραφεί έναν πρόεδρο που όχι μόνο ενσαρκώνει αλλά και επιδεικνύει χωρίς ντροπή όσα παραδοσιακά θεωρούνται θανάσιμα αμαρτήματα. Η απληστία: χρήση του αξιώματος για προσωπικό πλουτισμό, με εκτιμώμενα κέρδη τουλάχιστον 1,4 δισ. δολάρια από την προεδρία και δίκτυο σύγκρουσης συμφερόντων γύρω από την οικογένειά του. Η εξαπάτηση: δεκάδες χιλιάδες ψευδείς ή παραπλανητικές δηλώσεις μόνο στην πρώτη θητεία, σύμφωνα με καταγραφές αμερικανικών μέσων.
Πέρα όμως από τα στοιχεία, ο Φρίντλαντ αναδεικνύει το στοιχείο της ωμής σκληρότητας: από την περιφρόνηση προς τους νεκρούς στρατιώτες, που φέρεται να χαρακτήρισε «losers» και «suckers», μέχρι χυδαία σχόλια για νεκρές προσωπικότητες που τον είχαν επικρίνει. Η δημόσια εικόνα του Τραμπ, με χρυσές αψίδες-μνημεία, μετονομασίες κέντρων πολιτισμού και ακόμη και εικόνες όπου παρουσιάζεται ως Χριστός, συμπυκνώνει μια λατρεία του εαυτού που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ταπεινότητα και τη μέριμνα για τους αδύναμους που κηρύσσει ο χριστιανισμός.
Η ιστορική μνήμη και το διακύβευμα για το μέλλον
Ο Φρίντλαντ συνδέει την εκλογή του Λέοντα ΙΔ΄ με τον Λέοντα ΙΓ΄, τον «πάπα της εργασίας» που υπερασπίστηκε τα δικαιώματα των εργατών στην εποχή της Βιομηχανικής Επανάστασης. Υποστηρίζει ότι και σήμερα η Εκκλησία επέλεξε συνειδητά έναν ποντίφικα που θα σταθεί απέναντι στην αποθέωση του πλούτου, του εθνικού εγωισμού και της βίας.
Το κρίσιμο, κατά τον αρθρογράφο, δεν είναι μόνο η τρέχουσα πολιτική σύγκρουση, αλλά ο τρόπος με τον οποίο θα γραφτεί η ιστορία της προεδρίας Τραμπ. Αν δεν καταγραφεί ως αποτυχία και ηθικό παράδειγμα προς αποφυγή, υπάρχει ο κίνδυνος να παγιωθεί η ιδέα ότι η απληστία, το ψέμα και η σκληρότητα ανταμείβονται. Τότε, οι «καλύτεροι άγγελοι της φύσης μας» – η έννοια της αλληλεγγύης, της ενσυναίσθησης και της δικαιοσύνης – θα αντιμετωπίζονται ως «χαμένοι» και «κορόιδα» και θα εγκαταλειφθούν.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αντιπαράθεση Πάπα – Τραμπ ξεπερνά τα στενά όρια της αμερικανικής πολιτικής ή της καθολικής Εκκλησίας: αποτελεί μια δοκιμασία για το αν ο παγκόσμιος δημόσιος λόγος μπορεί ακόμη να στηρίζεται σε στοιχειώδεις ηθικές σταθερές.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση Λέοντα – Τραμπ δείχνει ότι, σε έναν κόσμο όπου η πολιτική συχνά λειτουργεί ως παράρτημα της επικοινωνίας και της αγοράς, η ηθική αυθεντία εξακολουθεί να έχει βαρύτητα. Όμως, η πραγματική δοκιμασία δεν θα κριθεί στις δηλώσεις, αλλά στο αν κοινωνίες και θεσμοί θα μετατρέψουν αυτή την ηθική κριτική σε θεσμικά αντίβαρα απέναντι στον αυταρχισμό και την κυνική κατάχρηση εξουσίας.
#ΠαπαςΛεων #Trump #ΚαθολικηΕκκλησια #ΗΠΑ #ΘρησκειαΚαιΠολιτικη
