Μια νέα, ταχέως αναπτυσσόμενη διεθνής τάση οδηγεί κυβερνήσεις σε αυστηρούς περιορισμούς ή πλήρεις απαγορεύσεις social media για παιδιά και εφήβους. Στο επίκεντρο βρίσκονται η ψυχική υγεία, ο εθισμός στην οθόνη και η προστασία από διαδικτυακούς κινδύνους.
Ένα νέο ρυθμιστικό κύμα διαμορφώνεται διεθνώς γύρω από τη χρήση των social media από ανηλίκους, με ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις να επιλέγουν τη «σκληρή γραμμή» της απαγόρευσης. Από την Αυστραλία έως την Ευρώπη και τη Νοτιοανατολική Ασία, νομοθετικές πρωτοβουλίες επιχειρούν να θέσουν ηλικιακά όρια, με στόχο την αντιμετώπιση του κυβερνοεκφοβισμού, του εθισμού, των ψυχικών διαταραχών και της έκθεσης σε επιτήδειους.
Ποιοι απαγορεύουν τι: από Αυστραλία έως Ελλάδα
Η Αυστραλία υπήρξε η πρώτη χώρα που προχώρησε σε πλήρη απαγόρευση χρήσης δημοφιλών πλατφορμών – Facebook, Instagram, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube, Reddit, Twitch, Kick – για παιδιά κάτω των 16 ετών, από τον Δεκέμβριο του 2025. Οι εταιρείες υποχρεώνονται να εφαρμόσουν ισχυρούς μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας, με πρόστιμα έως 49,5 εκατ. δολάρια Αυστραλίας για μη συμμόρφωση.
Στην Ευρώπη, η Αυστρία ετοιμάζει απαγόρευση έως τα 14 έτη, η Δανία έως τα 15, ενώ η Γαλλία ψήφισε στη Βουλή απαγόρευση για κάτω των 15 ετών, με τη διαδικασία να συνεχίζεται στη Γερουσία. Στη Γερμανία, οι συντηρητικοί προωθούν όριο στα 16, αλλά συναντούν αντιστάσεις από κυβερνητικούς εταίρους.
Ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική κοινή γνώμη έχει η εξαγγελία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ότι από τον Ιανουάριο του 2027 η Ελλάδα θα απαγορεύσει την πρόσβαση σε social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, επικαλούμενος αύξηση άγχους, διαταραχές ύπνου και τον εθιστικό σχεδιασμό των πλατφορμών.
Στην Ασία, η Ινδονησία απαγορεύει τη χρήση social media και δημοφιλών online πλατφορμών για κάτω των 16, ενώ η Μαλαισία σχεδιάζει απαγόρευση για κάτω των 16 από το 2026. Σλοβενία, Πολωνία και Ισπανία επεξεργάζονται αντίστοιχα νομοσχέδια, ενώ η Τουρκία έχει ήδη ψηφίσει περιορισμούς για κάτω των 15, εν αναμονή της υπογραφής από τον πρόεδρο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο η κυβέρνηση βρίσκεται σε φάση διαβούλευσης για πιθανή απαγόρευση κάτω των 16.
Δίλημμα μεταξύ προστασίας ανηλίκων και ψηφιακών ελευθεριών
Παρά τον κοινό στόχο της προστασίας των παιδιών, οι προτάσεις αυτές εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για την ιδιωτικότητα και τον ρόλο του κράτους. Οργανώσεις όπως η Amnesty Tech προειδοποιούν ότι οι μαζικές, «εισβολικές» επαληθεύσεις ηλικίας μπορεί να οδηγήσουν σε υπερσυλλογή προσωπικών δεδομένων και σε μια de facto υποχρεωτική ψηφιακή ταυτοποίηση για όλους τους χρήστες, ανεξαρτήτως ηλικίας.
Κριτικοί υποστηρίζουν επίσης ότι οι οριζόντιες απαγορεύσεις μπορεί να αποδειχθούν αναποτελεσματικές, καθώς τα παιδιά ενδέχεται να καταφεύγουν σε ψευδείς λογαριασμούς ή VPN, ενώ αγνοούν την ανάγκη για ψηφιακό γραμματισμό και εκπαίδευση γονέων και μαθητών. Από την άλλη πλευρά, κυβερνήσεις και γονείς βλέπουν στα μέτρα αυτά ένα αναγκαίο ανάχωμα σε ένα οικοσύστημα που θεωρείται δομικά εθιστικό και ελάχιστα διαφανές.
Το αποτέλεσμα είναι μια νέα φάση ρυθμιστικής σύγκρουσης ανάμεσα σε κράτη και τεχνολογικούς κολοσσούς, με τις πλατφόρμες να καλούνται να επενδύσουν σε τεχνολογίες επαλήθευσης ηλικίας και σε αλλαγές σχεδιασμού που περιορίζουν τα «εργαλεία εθισμού» όπως το ατελείωτο scroll.
Σχόλιο 
: Η διεθνής στροφή σε απαγορεύσεις social media για ανηλίκους προμηνύει ένα νέο ρυθμιστικό περιβάλλον όπου η ψηφιακή παιδική ηλικία θα ορίζεται νομοθετικά, με σημαντικές συνέπειες για την τεχνολογική βιομηχανία, την προστασία δεδομένων και τα δικαιώματα των παιδιών. Η Ελλάδα, με την εξαγγελθείσα απαγόρευση από το 2027, τοποθετείται στην αιχμή αυτής της συζήτησης και θα χρειαστεί να ισορροπήσει προσεκτικά μεταξύ προστασίας, ιδιωτικότητας και ψηφιακής εκπαίδευσης.
#socialmedia #παιδιά #Ελλάδα #Ευρώπη #ψηφιακή_ρύθμιση
