Πέντε Βρετανοί επιστήμονες, συγγραφείς και καλλιτέχνες απαντούν στο ερώτημα τι θα έπαιρναν μαζί τους σε ένα ταξίδι στη Σελήνη. Οι επιλογές τους φωτίζουν τον ρόλο της μνήμης, της κουλτούρας και της κριτικής ματιάς απέναντι στην εξερεύνηση του διαστήματος.
Με αφορμή την αποστολή Artemis II και τα προσωπικά αντικείμενα που ήδη έχουν επιλέξει οι αστροναύτες της NASA, μια ομάδα Βρετανών διανοουμένων και καλλιτεχνών κλήθηκε να απαντήσει στο φαινομενικά απλό, αλλά βαθιά αποκαλυπτικό ερώτημα: «Τι θα παίρνατε μαζί σας στο διάστημα;». Οι απαντήσεις τους δεν περιορίζονται σε χαριτωμένες λεπτομέρειες, αλλά ανοίγουν μια συζήτηση για το τι θεωρούμε ουσιώδες όταν απομακρυνόμαστε από τη Γη – συναισθηματικά, πολιτισμικά και πολιτικά.
Συναισθηματικοί δεσμοί και πολιτισμικό κεφάλαιο στο κενό του διαστήματος
Η διαστημική επιστήμονας Maggie Aderin-Pocock, διευθύνουσα σύμβουλος της Science Innovation Ltd, επιλέγει ένα μικρό υφασμάτινο «εξωγήινο» που έφτιαξε η κόρη της στον αργαλειό, από μοβ ύφασμα – το αγαπημένο της χρώμα. Το αντικείμενο, φορτισμένο με την αγάπη του παιδιού, θα ταξίδευε όσο πιο μακριά γίνεται από τη Γη, λειτουργώντας ως γέφυρα ανάμεσα στην ψυχρή τεχνολογία και τον ανθρώπινο δεσμό.
Η ηθοποιός και συγγραφέας Sheila Hancock, σε μια πιο στοχαστική κατεύθυνση, δηλώνει ότι θα μετέτρεπε το ταξίδι σε «συμπυκνωμένη εκπαίδευση». Θα έπαιρνε τα Άπαντα του Σαίξπηρ, το «Πόλεμος και Ειρήνη» του Τολστόι και τις συμφωνίες του Μάλερ υπό τον Κλάουντιο Αμπάντο. Για εκείνη, η Σελήνη γίνεται τόπος ενδοσκόπησης απέναντι στον χρόνο που απομένει και ευκαιρία ενίσχυσης ενός «αποδυναμωμένου εγκεφάλου» μέσω της υψηλής τέχνης.
Ο κωμικός και γιατρός Michael Akadiri στρέφεται στις μικρές, καθημερινές απολαύσεις: ένα «φορτίο» παλιών καρτών γενεθλίων για να ξαναδιαβάσει τις ευχές των δικών του, ένα παραδοσιακό σημειωματάριο για να καταγράφει σκέψεις και αστείες απορίες («μετράνε οι θερμίδες στο διάστημα;») και μερικά nigerian donuts (puff-puff) ως προσωπική απόλαυση, μακριά από το βλέμμα του γυμναστή του.
Μνήμη, ταυτότητα και κριτική στον διαστημικό ενθουσιασμό
Ο συγγραφέας παιδικών βιβλίων Michael Rosen επιλέγει τρία αντικείμενα που συμπυκνώνουν μνήμη, ταυτότητα και τραύμα: γιγάντιες κίτρινες σταφίδες από ένα συγκεκριμένο μαγαζί στο βόρειο Λονδίνο, ένα καφέ χαλίκι από το σοκάκι της παιδικής του γειτονιά – σκηνικό ατελείωτων «τελικών κυπέλλου» – και μια μάλλινη κουβέρτα («furry») που του έφερε η σύζυγός του στο νοσοκομείο το 2020, όταν έδινε μάχη για τη ζωή του μετά από διασωλήνωση λόγω κορωνοϊού. Στο αφιλόξενο περιβάλλον του διαστήματος, αυτά τα απτά κομμάτια παρελθόντος γίνονται πηγή ζεστασιάς και αντοχής.
Η κωμικός και συγγραφέας Athena Kugblenu συνδυάζει χιούμορ και πολιτισμική ταυτότητα: ένα ζευγάρι Crocs, ως σύμβολο της νίκης της άνεσης έναντι του στυλ· το βιβλίο «Contact» του Καρλ Σαγκάν, ως πρακτικό «εγχειρίδιο» σε περίπτωση επαφής με εξωγήινους· και ένα βάζο από την πικάντικη γκανέζικη σάλτσα shito, ώστε οι εξωγήινοι να γνωρίσουν πρώτα αυτή την έννοια του «shito» πριν συναντήσουν την αγγλική βωμολοχία. Ακόμη κι αν η ίδια, ως βίγκαν, δεν την τρώει πλέον, αναγνωρίζει τη συμβολική της αξία.
Τέλος, ο συγγραφέας και ραδιοφωνικός παραγωγός Nels Abbey βλέπει το υποθετικό ταξίδι ως πράξη «στρατολόγησης» και απαντά με πολιτική ειρωνεία. Θα έπαιρνε μαζί του κείμενα και σάτιρα από κυνικούς δημιουργούς όπως ο Gil Scott-Heron – με το εμβληματικό «Whitey on the Moon» που στηλιτεύει την αντίθεση ανάμεσα στην πανάκριβη διαστημική κούρσα και την κοινωνική φτώχεια – και τον κωμικό Paul Mooney, ο οποίος σαρκάζει τις φυλετικές ανισότητες ακόμη και στη NASA. Για τον Abbey, το διάστημα δεν είναι ουδέτερο: αντανακλά τις ίδιες ιεραρχίες και αδικίες της Γης.
Έτσι, πίσω από το παιχνιδιάρικο ερώτημα «τι θα έπαιρνες στο φεγγάρι;», αναδύεται μια σοβαρή διαπίστωση: σε έναν κόσμο όπου η διαστημική βιομηχανία γίνεται πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού και εμπορικών συμφερόντων, οι άνθρωποι συνεχίζουν να κουβαλούν πάνω απ’ όλα μνήμες, βιβλία, μουσικές, γεύσεις και πολιτικές ανησυχίες. Το πραγματικό φορτίο των ταξιδιών στο διάστημα παραμένει βαθιά ανθρώπινο.
Σχόλιο 
: Το κείμενο λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η «νέα κούρσα προς τη Σελήνη» δεν είναι μόνο ζήτημα τεχνολογικής ισχύος, αλλά και πολιτισμικής αυτογνωσίας: όσο κι αν προχωρά η διαστημική οικονομία, οι κοινωνικές ανισότητες, οι προσωπικές μνήμες και η ανάγκη για νόημα εξακολουθούν να καθορίζουν τι πραγματικά παίρνουμε μαζί μας στα μεγάλα ταξίδια.
#διάστημα #Σελήνη #ArtemisII #πολιτισμός #κοινωνία
