Η μερική αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από τη Γερμανία επαναφέρει με οξύτητα το ερώτημα της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας. Το Βερολίνο ζητά ενίσχυση του ευρωπαϊκού πυλώνα στο ΝΑΤΟ, την ώρα που η Ουάσινγκτον αναπροσαρμόζει το αποτύπωμά της.
Η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ για απόσυρση περίπου 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία λειτουργεί ως επιταχυντής για τη συζήτηση γύρω από την ευρωπαϊκή άμυνα. Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους υπογράμμισε ότι η Ευρώπη «πρέπει να αναλάβει περισσότερη ευθύνη για τη δική της ασφάλεια», αναγνωρίζοντας πως η πιθανότητα μείωσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ήπειρο ήταν αναμενόμενη.
Η στρατηγική διάσταση της απόφασης Πενταγώνου
Το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι η απόσυρση, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί σε διάστημα έξι έως δώδεκα μηνών, γίνεται βάσει «συνθηκών επί του πεδίου», μετά από επανεξέταση της ενίσχυσης των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη τα προηγούμενα χρόνια. Ακόμη και μετά τη μείωση, περίπου 33.000 Αμερικανοί στρατιώτες θα παραμείνουν στη Γερμανία, γεγονός που δείχνει ότι η χώρα εξακολουθεί να αποτελεί βασικό κόμβο για τον αμερικανικό στρατό στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η κίνηση ωστόσο αντιστρέφει τη δυναμική της περιόδου Μπάιντεν, όταν η Ουάσινγκτον είχε ενισχύσει την παρουσία της ως απάντηση στις γεωπολιτικές εντάσεις. Πολιτικά, η απόφαση εντάσσεται σε ένα κλίμα έντονης τριβής ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, μετά τις δηλώσεις του τελευταίου ότι οι ΗΠΑ «ταπεινώνονται» από το Ιράν. Η μείωση των δυνάμεων λειτουργεί έτσι και ως μήνυμα προς το Βερολίνο και, ευρύτερα, προς τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Ευρωπαϊκή απάντηση και το μέλλον του ΝΑΤΟ
Ο Πιστόριους τόνισε ότι, αν η Ευρώπη θέλει να παραμείνει «τρανσατλαντική», πρέπει να ενισχύσει τον «ευρωπαϊκό πυλώνα» εντός του ΝΑΤΟ. Αυτό μεταφράζεται σε επιτάχυνση επενδύσεων σε αμυντικές δυνατότητες, διαλειτουργικότητα και βιομηχανική βάση. Ήδη, σύμφωνα με εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα κράτη-μέλη αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες «με πρωτοφανή ρυθμό», επιχειρώντας να καλύψουν χρόνια υποεπένδυσης.
Το ΝΑΤΟ από την πλευρά του δηλώνει ότι συνεργάζεται με τις ΗΠΑ για να αποσαφηνιστούν οι λεπτομέρειες της απόσυρσης, ενώ η Συμμαχία υπενθυμίζει ότι η αμερικανική παρουσία παραμένει «σημαντική συνεισφορά» στην αποτροπή και την άμυνα, ιδίως για τα 23 κράτη-μέλη της ΕΕ που είναι ταυτόχρονα και σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Ωστόσο, η κίνηση της Ουάσινγκτον ενισχύει το επιχείρημα όσων υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας.
Κίνδυνοι, ευκαιρίες και τα διλήμματα της Ευρώπης
Η μερική αποχώρηση από τη Γερμανία δεν συνιστά άμεση αποδυνάμωση της αποτρεπτικής ικανότητας του ΝΑΤΟ, αλλά αποτελεί σαφή προειδοποίηση: η αμερικανική στρατηγική μπορεί να αλλάξει γρήγορα, υπό την πίεση εσωτερικών πολιτικών και διεθνών κρίσεων. Για το Βερολίνο, η απόφαση ενισχύει την ανάγκη να μετατρέψει τη ρητορική περί «Zeitenwende» σε απτά αποτελέσματα, με ταχύτερες προμήθειες, αναβάθμιση των ενόπλων δυνάμεων και βαθύτερη ευρωπαϊκή συνεργασία.
Για την υπόλοιπη Ευρώπη, το διακύβευμα είναι αν θα μετατρέψει την πίεση σε ευκαιρία για μια πιο συνεκτική αμυντική πολιτική ή αν θα παραμείνει σε ένα κατακερματισμένο τοπίο εθνικών προτεραιοτήτων. Η συζήτηση για την «στρατηγική αυτονομία» αποκτά πλέον πρακτικό περιεχόμενο: όχι ως υποκατάσταση του ΝΑΤΟ, αλλά ως αναγκαία ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνιστώσας του.
Σχόλιο 
: Η κίνηση Τραμπ λειτουργεί ως γεωπολιτικό «stress test» για την Ευρώπη: αποκαλύπτει την εξάρτηση από τις ΗΠΑ και ταυτόχρονα κλείνει το παράθυρο της αναβολής. Αν η ΕΕ δεν κεφαλαιοποιήσει την τωρινή ώθηση στις αμυντικές δαπάνες με πραγματική ενοποίηση δυνατοτήτων και βιομηχανίας, η επόμενη αναπροσαρμογή της αμερικανικής παρουσίας ίσως βρει την ήπειρο ακόμη απροετοίμαστη.
#Γερμανία #ΗΠΑ #ΝΑΤΟ #Άμυνα #Ευρώπη
