Οι Ηνωμένες Πολιτείες στοχοποιούν την καρδιά της ιρακινής πετρελαϊκής ιεραρχίας με νέες κυρώσεις για παράκαμψη του εμπάργκο στο Ιράν. Η κίνηση εντείνει την πίεση στη Βαγδάτη, με άμεσες προεκτάσεις για την περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια.
Το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του υπουργείου Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών ανακοίνωσε την επιβολή κυρώσεων στον υφυπουργό Πετρελαίου του Ιράκ, Ali Maarij al-Bahadly. Η Ουάσινγκτον τον κατηγορεί ότι συνέδραμε στην πώληση ιρανικού πετρελαίου, παρακάμπτοντας το αμερικανικό εμπάργκο κατά της Τεχεράνης.
Οι κυρώσεις εντάσσονται στο πλαίσιο της αμερικανικής πολιτικής «μέγιστης πίεσης» κατά των ιρανικών δικτύων χρηματοδότησης και επεκτείνονται σε πρόσωπα και δομές εντός του ιρακινού ενεργειακού συστήματος. Η κίνηση έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στις σχέσεις ΗΠΑ – Ιράν και ευαίσθητων ισορροπιών στις σχέσεις Ουάσινγκτον – Βαγδάτης.
Τι καταλογίζει το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο Ali Maarij al-Bahadly φέρεται να καταχράστηκε τη θεσμική του θέση στο ιρακινό υπουργείο Πετρελαίου, επιτρέποντας την εκτροπή φορτίων ιρακινού πετρελαίου προς όφελος δικτύων συνδεδεμένων με το Ιράν. Οι αμερικανικές αρχές αναφέρουν ότι διευκόλυνε δραστηριότητες του φερόμενου ως λαθρέμπορου πετρελαίου Salim Ahmed Said, ο οποίος συνδέεται με το Ιράν.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι μέρος των ροών πετρελαίου και εσόδων κατευθύνθηκε προς την οργάνωση Asa’ib Ahl Al-Haq (AAH), ιρακινή παραστρατιωτική οντότητα με στενούς δεσμούς με την Τεχεράνη, καθώς και προς την Kata’ib Sayyid Al-Shuhada. Και οι δύο οργανώσεις έχουν στοχοποιηθεί από τις ΗΠΑ ως φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές με στρατιωτική δραστηριότητα στην περιοχή.
Οι δηλώσεις της Ουάσινγκτον και το μήνυμα προς τη Βαγδάτη
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Scott Bessent υιοθέτησε ιδιαίτερα σκληρή ρητορική, σημειώνοντας ότι «σαν εγκληματική συμμορία, το ιρανικό καθεστώς λεηλατεί πόρους που δικαιωματικά ανήκουν στον ιρακινό λαό». Τόνισε επίσης ότι το υπουργείο Οικονομικών «δεν θα μείνει αδρανές καθώς ο ιρανικός στρατός εκμεταλλεύεται το ιρακινό πετρέλαιο για να χρηματοδοτεί τρομοκρατία κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και των εταίρων μας».
Η τοποθέτηση αυτή επιδιώκει να συνδέσει άμεσα τη διακίνηση πετρελαίου με τη χρηματοδότηση ένοπλων δομών που η Ουάσινγκτον χαρακτηρίζει τρομοκρατικές. Ταυτόχρονα, στέλνει σαφές μήνυμα προς την ιρακινή κυβέρνηση ότι η ανοχή σε παραστρατιωτικές οργανώσεις και σε δίκτυα λαθρεμπορίου με ιρανική διασύνδεση θα έχει συνέπειες στο επίπεδο των διμερών σχέσεων και της οικονομικής συνεργασίας.
Επέκταση κυρώσεων σε παραστρατιωτικές ηγεσίες
Πέραν του Ιρακινού υφυπουργού, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν κυρώσεις σε τρία ανώτατα στελέχη της Asa’ib Ahl Al-Haq, καθώς και σε ηγετικά πρόσωπα της Kata’ib Sayyid Al-Shuhada. Και οι δύο οργανώσεις αποτελούν μέρος του ευρύτερου πλέγματος παραστρατιωτικών δομών που δραστηριοποιούνται στο Ιράκ και σε γειτονικές ζώνες σύγκρουσης.
Η στοχοποίηση ηγετικών στελεχών αυτών των οργανώσεων εντάσσεται στη στρατηγική αποδυνάμωσης της ιρανικής επιρροής σε Ιράκ και Συρία, μέσω περιορισμού των χρηματοδοτικών τους πηγών. Στην πράξη, οι κυρώσεις συνεπάγονται δέσμευση περιουσιακών στοιχείων υπό αμερικανική δικαιοδοσία και απαγόρευση συναλλαγών με αμερικανικά πρόσωπα ή οντότητες, αλλά και δευτερογενή ρίσκα για διεθνείς τράπεζες και εταιρείες που ενδέχεται να σχετίζονται εμμέσως.
Κίνδυνοι για τη σταθερότητα της ιρακινής πετρελαϊκής πολιτικής
Η εμπλοκή ανώτερου στελέχους του υπουργείου Πετρελαίου σε υποθέσεις λαθρεμπορίου ή παράκαμψης κυρώσεων δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τη διακυβέρνηση του ιρακινού ενεργειακού τομέα. Το Ιράκ, ένας από τους βασικούς εξαγωγείς αργού παγκοσμίως, στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στα έσοδα από το πετρέλαιο για τη χρηματοδότηση του κρατικού προϋπολογισμού.
Η στοχοποίηση υψηλόβαθμου αξιωματούχου από τις ΗΠΑ μπορεί να πιέσει τη Βαγδάτη να ενισχύσει τους μηχανισμούς ελέγχου και διαφάνειας στις ροές πετρελαίου, αλλά παράλληλα ενδέχεται να οξύνει τις εσωτερικές πολιτικές τριβές μεταξύ φιλοδυτικών και φιλοϊρανικών κέντρων ισχύος. Για τις διεθνείς εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο Ιράκ, η εξέλιξη αυξάνει τον κανονιστικό και πολιτικό κίνδυνο.
Επιπτώσεις για την παγκόσμια και την ελληνική ενεργειακή αγορά
Σε επίπεδο τιμών πετρελαίου, η κίνηση αυτή από μόνη της δεν μεταβάλλει άμεσα τα θεμελιώδη μεγέθη προσφοράς – ζήτησης, αλλά προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα γεωπολιτικού κινδύνου στην αγορά. Η ενίσχυση του αμερικανικού πλαισίου κυρώσεων κατά ιρανικών και παραστρατιωτικών δικτύων αυξάνει την αβεβαιότητα γύρω από τις ροές πετρελαίου από τον ευρύτερο χώρο της Μέσης Ανατολής.
Για την Ελλάδα, ως εισαγωγέα ενέργειας και ναυτιλιακή δύναμη με ισχυρή παρουσία στη μεταφορά πετρελαίου, η αυστηροποίηση των αμερικανικών κυρώσεων συνεπάγεται υψηλότερο ρυθμιστικό ρίσκο για τις ναυτιλιακές, τις τράπεζες και τις ενεργειακές εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε μεταφορές ή συναλλαγές με πετρέλαιο προέλευσης Μέσης Ανατολής. Η συμμόρφωση με το αμερικανικό καθεστώς κυρώσεων καθίσταται κρίσιμος παράγοντας εταιρικής διακυβέρνησης και διαχείρισης κινδύνου.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική αγορά, η υπόθεση υπογραμμίζει τρία κρίσιμα σημεία: πρώτον, την ανάγκη οι ελληνικές ναυτιλιακές, ενεργειακές και χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις να έχουν αυστηρά συστήματα ελέγχου συμμόρφωσης με αμερικανικές και διεθνείς κυρώσεις· δεύτερον, ότι κάθε κλιμάκωση στον άξονα ΗΠΑ – Ιράν – Ιράκ αυξάνει το ασφάλιστρο κινδύνου στις θαλάσσιες μεταφορές και στα ενεργειακά συμβόλαια, επηρεάζοντας έμμεσα κόστος καυσίμων και πληθωριστικές πιέσεις στην Ελλάδα· και τρίτον, ότι η διαφοροποίηση πηγών προμήθειας και η ενίσχυση των μακροχρόνιων συμβολαίων με αξιόπιστους προμηθευτές καθίστανται στρατηγική προτεραιότητα για τις ελληνικές επιχειρήσεις ενέργειας και βιομηχανίας.
#ΗΠΑ #Ιράκ #Ιράν #κυρώσεις #πετρέλαιο #ενέργεια
