Ο Ντόναλντ Τραμπ ανεβάζει τους τόνους απέναντι στα αμερικανικά ΜΜΕ, συνδέοντας την κάλυψη του πολέμου με το Ιράν με «εικονική προδοσία». Η ρητορική του φωτίζει ξανά τη σύγκρουση προέδρου–Τύπου και θέτει ερωτήματα για τα θεσμικά όρια σε περίοδο κρίσης.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ επιτέθηκε εκ νέου στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, κατηγορώντας τα ότι διαπράττουν «εικονική ΕΣΧΑΤΗ ΠΡΟΔΟΣΙΑ» όταν, όπως υποστηρίζει, παρουσιάζουν το Ιράν να τα πηγαίνει καλά στον πόλεμο με τις ΗΠΑ. Με ανάρτηση στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ υποστήριξε ότι τέτοιες αναφορές είναι «ψευδείς και ακόμη και εξωφρενικές» και ότι «βοηθούν και υποθάλπουν τον εχθρό».
Στο ίδιο μήνυμα χαρακτήρισε «δειλούς Αμερικανούς» όσους «πανηγυρίζουν εναντίον της χώρας μας», προσθέτοντας πως «μόνο χαμένοι, αχάριστοι και ανόητοι μπορούν να επιχειρηματολογούν κατά της Αμερικής». Ο Τραμπ επανέλαβε επίσης τον ισχυρισμό του ότι το Ιράν «δεν έχει πλέον ναυτικό, αεροπορία ή ηγεσία» και ότι βρίσκεται σε «οικονομική καταστροφή», περιγράφοντας έναν αντίπαλο που, κατά την εκδοχή του Λευκού Οίκου, έχει αποδυναμωθεί σε όλα τα επίπεδα.
Πολιτική ρητορική ή αμφισβήτηση θεσμών;
Η χρήση του όρου «προδοσία» από εν ενεργεία πρόεδρο για να περιγράψει την κάλυψη του πολέμου από τα ΜΜΕ δεν είναι απλώς γλωσσική υπερβολή. Αγγίζει τον πυρήνα της θεσμικής ισορροπίας στις ΗΠΑ, όπου η ελευθερία του Τύπου και η δυνατότητα κριτικής της εκτελεστικής εξουσίας θεωρούνται θεμέλιο του πολιτικού συστήματος. Η αναγωγή της διαφορετικής αφήγησης σε «υποβοήθηση του εχθρού» μετατρέπει την ενημέρωση σε πεδίο εθνικής πιστότητας, με άμεσες επιπτώσεις στην ποιότητα του δημόσιου διαλόγου.
Σε περιόδους διεθνούς κρίσης, η αμερικανική ιστορία έχει δείξει επαναλαμβανόμενες τάσεις συρρίκνωσης του χώρου για αντίλογο, από τον Μακαρθισμό μέχρι τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας». Η ρητορική Τραμπ εντάσσεται σε αυτή τη μακρά παράδοση, αλλά με μια κρίσιμη διαφορά: αξιοποιεί άμεσα τα κοινωνικά δίκτυα, παρακάμπτοντας θεσμικά φίλτρα και ενισχύοντας την πόλωση σε πραγματικό χρόνο. Η στοχοποίηση των ΜΜΕ ως «εχθρού του λαού» μεταφέρεται τώρα σε πολεμικό πλαίσιο, όπου οι κατηγορίες περί «εικονικής προδοσίας» αποκτούν βαρύτερο συμβολικό φορτίο.
Το αφήγημα ισχύος απέναντι στο Ιράν
Παράλληλα με την επίθεση στα ΜΜΕ, ο Τραμπ οικοδομεί μια εικόνα σχεδόν ολοκληρωτικής αποδυνάμωσης του Ιράν, μιλώντας για απώλεια ναυτικού, αεροπορίας και ηγεσίας, καθώς και για «οικονομική καταστροφή». Πρόκειται για αφήγημα που υπηρετεί δύο στόχους: αφενός τη διατήρηση της εικόνας αμερικανικής υπεροχής στο εξωτερικό, αφετέρου την εσωτερική πολιτική διαχείριση του κόστους ενός παρατεταμένου πολέμου.
Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο –στρατιωτικό και οικονομικό– είναι πιο σύνθετη από τη μονοδιάστατη εικόνα ενός πλήρως εξουδετερωμένου αντιπάλου. Η Τεχεράνη έχει αποδείξει διαχρονικά ανθεκτικότητα μέσω δικτύων περιφερειακών συμμάχων, ασύμμετρων επιχειρήσεων και ελιγμών στις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Όσο η Ουάσιγκτον επενδύει σε μια αφήγηση απόλυτης νίκης, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος στρατηγικής τύφλωσης: η υποτίμηση των πραγματικών δυνατοτήτων του αντιπάλου μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες εκτιμήσεις για τη διάρκεια και το κόστος της σύγκρουσης.
Θεσμικό προηγούμενο για τον δημόσιο λόγο στις ΗΠΑ
Η ρητορική Τραμπ δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο: η κριτική αποτύπωση της διεθνούς πραγματικότητας μπορεί να στιγματιστεί ως εχθρική ενέργεια. Αν αυτή η λογική παγιωθεί, κάθε αποκλίνουσα ανάλυση –από think tank μέχρι πανεπιστημιακή έρευνα– θα μπορεί να βαφτίζεται «υπονόμευση της χώρας». Η θεσμική συνέπεια είναι σαφής: συρρίκνωση του πλουραλισμού, αυτολογοκρισία και βαθύτερη πόλωση, ιδίως σε θέματα εξωτερικής πολιτικής.
Για τους συμμάχους των ΗΠΑ, η εικόνα ενός προέδρου που αμφισβητεί τη νομιμοποίηση των ίδιων των μηχανισμών ενημέρωσης δυσκολεύει τον συντονισμό. Όταν η πληροφόρηση γίνεται πεδίο εσωτερικού πολέμου, η διαμόρφωση κοινής στρατηγικής απέναντι σε χώρες όπως το Ιράν μετατρέπεται σε άσκηση πολιτικής ισορροπίας, όχι σε τεχνοκρατική αξιολόγηση δεδομένων. Το ζήτημα δεν είναι μόνο τι συμβαίνει στο μέτωπο, αλλά ποιος επιτρέπεται να το περιγράψει και με ποιους όρους.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία και αγορά, η ένταση στη ρητορική Τραμπ γύρω από το Ιράν σημαίνει ότι το γεωπολιτικό ρίσκο στην ευρύτερη Μέση Ανατολή παραμένει αυξημένο, ακόμη και αν η Ουάσιγκτον εμφανίζει την Τεχεράνη ως αποδυναμωμένη. Αυτό μεταφράζεται σε συνεχή μεταβλητότητα στις τιμές ενέργειας, άρα σε πίεση για τα ελληνικά νοικοκυριά και βιομηχανία, αλλά και σε ευκαιρίες για τα ελληνικά ναυτιλιακά συμφέροντα που δραστηριοποιούνται στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Σε θεσμικό επίπεδο, η σύγκρουση προέδρου–ΜΜΕ στις ΗΠΑ λειτουργεί ως υπενθύμιση για την Αθήνα ότι η αξιοπιστία της πληροφόρησης και η ανεξαρτησία των μέσων δεν είναι αφηρημένες αξίες: επηρεάζουν άμεσα το κόστος δανεισμού, την επενδυτική εμπιστοσύνη και την ικανότητα της χώρας να τοποθετείται ως σταθερός εταίρος σε ένα περιβάλλον διαρκούς γεωπολιτικής αστάθειας.
#ΗΠΑ #Τραμπ #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Γεωπολιτική
