Ο διοικητής της Τράπεζας της Ιαπωνίας προειδοποιεί ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή περνά πλέον από τη γεωπολιτική στην πραγματική οικονομία. Η άνοδος των επιτοκίων και των τιμών ενέργειας περιορίζει τα περιθώρια ελιγμών της BoJ σε μια ήδη εύθραυστη παγκόσμια συγκυρία.
Η προειδοποίηση του διοικητή της Τράπεζας της Ιαπωνίας, Καζούο Ουέντα, ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει αρχίσει να αποτυπώνεται σε ενέργεια, πληθωρισμό, ανάπτυξη και χρηματοπιστωτικές αγορές, σηματοδοτεί μια ακόμη στροφή στο παγκόσμιο μακροοικονομικό περιβάλλον. Η γεωπολιτική ένταση μεταφέρεται σταδιακά σε πραγματικούς δείκτες, περιορίζοντας τον χώρο άσκησης νομισματικής πολιτικής σε όλες τις μεγάλες οικονομίες.
Πώς μεταφέρεται η κρίση από τη γεωπολιτική στην οικονομία
Η Μέση Ανατολή παραμένει κρίσιμος κόμβος για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Κάθε κλιμάκωση αυξάνει τα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία, ενισχύει το κόστος ασφάλισης φορτίων και ωθεί ανοδικά τις τιμές ενέργειας, ακόμη και αν οι φυσικές ροές δεν έχουν διακοπεί σε μεγάλη κλίμακα. Αυτές οι αυξήσεις περνούν στην παραγωγή, τις μεταφορές και τελικά στις τιμές καταναλωτή.
Η Τράπεζα της Ιαπωνίας, όπως και οι υπόλοιπες κεντρικές τράπεζες της G7, βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν νέο γύρο «εισαγόμενου πληθωρισμού» μέσω ενέργειας και ναύλων, τη στιγμή που προσπαθεί να σταθεροποιήσει τις προσδοκίες μετά από μια περίοδο αυξημένων τιμών. Η επισήμανση του Ουέντα ότι οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις «ανεβαίνουν γρήγορα» δείχνει ότι οι αγορές ήδη τιμολογούν αυτόν τον κίνδυνο.
Η δύσκολη ισορροπία της Τράπεζας της Ιαπωνίας
Η Ιαπωνία βγαίνει σταδιακά από τρεις δεκαετίες χαμηλού πληθωρισμού και εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων. Η Τράπεζα της Ιαπωνίας έχει θέσει ως στόχο πληθωρισμού το 2%, επιχειρώντας μια προσεκτική έξοδο από τις πολιτικές πολύ χαμηλών επιτοκίων και ελέγχου της καμπύλης αποδόσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, η άνοδος των διεθνών τιμών ενέργειας και η αναταραχή στις αγορές ομολόγων δυσκολεύουν τον σχεδιασμό μιας ομαλής μετάβασης.
Η διαβεβαίωση του Ουέντα ότι η BoJ είναι έτοιμη να λάβει τα «αναγκαία μέτρα» για την επίτευξη του στόχου πληθωρισμού δεν αποτελεί απλώς τεχνική δήλωση νομισματικής πολιτικής. Είναι μήνυμα προς τις αγορές ότι η Ιαπωνία δεν θα επιτρέψει μια ανεξέλεγκτη άνοδο αποδόσεων που θα επιβάρυνε το ήδη υψηλό δημόσιο χρέος της και θα έπληττε την εύθραυστη ανάκαμψη της ζήτησης.
Παράλληλα, ο διοικητής σημειώνει ότι τα τελευταία στοιχεία για το ΑΕΠ της Ιαπωνίας είναι «σε γενικές γραμμές» εντός των προβλέψεων. Αυτό υποδηλώνει ότι, προς το παρόν, η πραγματική οικονομία αντέχει, αλλά η Τράπεζα της Ιαπωνίας αναγνωρίζει πως η εξωτερική πίεση από ενέργεια και αγορές μπορεί να μετατραπεί σε επιβράδυνση της ανάπτυξης εάν παραταθεί.
Τι σημαίνει η άνοδος των μακροπρόθεσμων επιτοκίων
Η ταχεία άνοδος των μακροπρόθεσμων επιτοκίων στην Ιαπωνία έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μία πλευρά, αντανακλά προσδοκίες ότι η οικονομία απομακρύνεται από το καθεστώς μόνιμα χαμηλών επιτοκίων. Από την άλλη, αυξάνει το κόστος δανεισμού για το Δημόσιο, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, σε μια χώρα με από τα υψηλότερα επίπεδα χρέους στον κόσμο.
Για τις διεθνείς αγορές, η οποιαδήποτε μετατόπιση της BoJ έχει ευρύτερες συνέπειες. Η Ιαπωνία αποτελεί διαχρονικά έναν από τους μεγαλύτερους επενδυτές σε κρατικά ομόλογα άλλων χωρών. Αν η άνοδος των εγχώριων αποδόσεων καταστήσει πιο ελκυστικές τις επενδύσεις στο εσωτερικό, μπορεί να περιοριστεί η ροή ιαπωνικών κεφαλαίων προς άλλες αγορές, επηρεάζοντας τις αποδόσεις σε ΗΠΑ και Ευρώπη.
Η σύνδεση με την Ευρώπη και την Ελλάδα
Η κρίση στη Μέση Ανατολή, όπως την περιγράφει ο Ουέντα, λειτουργεί ως κοινός παρονομαστής κινδύνου για όλες τις εισαγωγικές οικονομίες ενέργειας, από την Ιαπωνία μέχρι την Ευρωζώνη. Για την Ευρώπη, η οποία ήδη έχει υποστεί σοκ από την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία, μια νέα περίοδος αστάθειας στις τιμές ενέργειας δυσκολεύει τη μάχη κατά του πληθωρισμού και επιβαρύνει τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.
Η στάση της Τράπεζας της Ιαπωνίας προσφέρει ένα χρήσιμο παράλληλο: οι κεντρικές τράπεζες καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη σταθεροποίησης του πληθωρισμού και στον κίνδυνο επιβράδυνσης της ανάπτυξης λόγω υψηλότερου κόστους δανεισμού. Σε αυτό το περιβάλλον, η γεωπολιτική μετατρέπεται σε διαρκή παράγοντα νομισματικής πολιτικής, και όχι σε παροδική «εξωτερική διαταραχή».
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, το σήμα από τον διοικητή της Τράπεζας της Ιαπωνίας είναι διπλό. Πρώτον, η οποιαδήποτε παράταση της έντασης στη Μέση Ανατολή αυξάνει τον κίνδυνο νέου κύκλου ενεργειακής ακρίβειας, με άμεσο αντίκτυπο στο κόστος παραγωγής, στα νοικοκυριά και στον πληθωρισμό, άρα και στη μελλοντική πορεία των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Δεύτερον, η άνοδος των μακροπρόθεσμων αποδόσεων διεθνώς μπορεί να διαμορφώσει ένα περιβάλλον υψηλότερου κόστους χρήματος για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, επηρεάζοντας το κόστος δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου, των τραπεζών και των επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ελληνικής οικονομίας μέσω επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διαφοροποίησης προμηθευτών και προσεκτικής διαχείρισης του δημόσιου χρέους αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την επόμενη διετία.
#Ιαπωνία #ΜέσηΑνατολή #Πληθωρισμός #Επιτόκια #Ενέργεια
