Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Καρνι μιλά για «παράνομη εισβολή» του Ισραήλ στον Λίβανο και ζητά αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Η Οτάβα επιχειρεί να τοποθετηθεί ως δύναμη αποκλιμάκωσης σε μια κρίση που απειλεί να αναδιατάξει ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής.
Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Καρνι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, με αντικείμενο την κλιμάκωση στα σύνορα με το Ισραήλ. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Καρνι έκανε λόγο για «παράνομη εισβολή» του Ισραήλ σε λιβανικά εδάφη, υιοθετώντας μια διατύπωση που σπανίως χρησιμοποιείται δημόσια από χώρα του δυτικού στρατοπέδου.
Τι συζήτησαν Καρνι και Αούν
Σύμφωνα με την καναδική πλευρά, οι δύο ηγέτες εξέτασαν τις προσπάθειες για τον αφοπλισμό της σιιτικής οργάνωσης Χεζμπολάχ, ζήτημα που παραμένει ανοιχτή πληγή από τη Συμφωνία του Ταΐφ και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Παράλληλα, υπογράμμισαν την ανάγκη διατήρησης της εκεχειρίας που έχει μεσολαβήσει η Ουάσινγκτον, ως ελάχιστη δικλίδα ασφαλείας για να μην γενικευθεί η σύγκρουση σε ολόκληρο τον Λίβανο.
Ο Καρνι τόνισε ότι ο Καναδάς είναι έτοιμος να συνεργαστεί με «εταίρους» για την προστασία των αμάχων και την ενίσχυση της μακροπρόθεσμης σταθερότητας στην περιοχή. Η αναφορά του σε «μακροπρόθεσμη περιφερειακή σταθερότητα» δείχνει ότι η Οτάβα δεν αντιμετωπίζει την κρίση ως σύντομο επεισόδιο, αλλά ως μέρος μιας βαθύτερης αναδιάταξης ισορροπιών στη Μέση Ανατολή.
Γιατί έχει βαρύτητα η φράση «παράνομη εισβολή»
Η επιλογή του όρου «παράνομη εισβολή» για τις επιχειρήσεις του Ισραήλ στον Λίβανο έχει σαφή νομικοπολιτική φόρτιση. Στο διεθνές δίκαιο, τέτοια διατύπωση συνδέεται με παραβίαση κυριαρχίας και θέτει ζήτημα νομιμότητας της χρήσης βίας, πέραν της ρητορικής καταδίκης. Για μια χώρα όπως ο Καναδάς, που συνήθως κινείται σε πιο προσεκτική γλώσσα, η διατύπωση αυτή λειτουργεί ως σήμα προς δύο κατευθύνσεις: προς το Τελ Αβίβ, ότι η υπομονή των συμμάχων έχει όρια, και προς τις αραβικές πρωτεύουσες, ότι η Οτάβα επιδιώκει ρόλο πιο «ισόρροπου διαμεσολαβητή».
Σε εσωτερικό επίπεδο, η στάση αυτή αγγίζει και την καναδική πολιτική σκηνή, όπου η διαχείριση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα κοινότητες μεταναστών και την κοινωνική συνοχή. Η κυβέρνηση Καρνι επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην παραδοσιακή στοίχιση με τις ΗΠΑ και την απαίτηση μέρους της κοινής γνώμης για πιο ξεκάθαρη στήριξη του διεθνούς δικαίου, ανεξαρτήτως συμμάχων.
Ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ και η παγίδα της ασυμμετρίας
Η συζήτηση για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ επανέρχεται σε κάθε κρίση, αλλά σκοντάφτει σε μια δομική ασυμμετρία: η οργάνωση είναι ταυτόχρονα κόμμα, παραστρατιωτική δύναμη και de facto συνδιαμορφωτής της λιβανικής ασφάλειας. Οποιαδήποτε προσπάθεια αφοπλισμού χωρίς συνολική πολιτική συμφωνία κινδυνεύει να εκληφθεί ως μονομερής αποδυνάμωση ενός βασικού εσωτερικού παίκτη, ανοίγοντας τον δρόμο είτε σε εμφύλια ένταση είτε σε βαθύτερη εξάρτηση του Λιβάνου από εξωτερικές δυνάμεις.
Για χώρες όπως ο Καναδάς, η επίκληση του αφοπλισμού συνδέεται με την επιθυμία να καταστεί ο Λίβανος «κανονικό κράτος» με μονοπώλιο στη νόμιμη βία. Ωστόσο, χωρίς παράλληλη ανασυγκρότηση των θεσμών, της οικονομίας και του ίδιου του κοινωνικού συμβολαίου, ο στόχος αυτός παραμένει περισσότερο ρητορικός παρά ρεαλιστικός. Η οικονομική κατάρρευση του Λιβάνου τα τελευταία χρόνια έχει ενισχύσει τον ρόλο μη κρατικών δρώντων, καθιστώντας ακόμη δυσκολότερη την εφαρμογή των ψηφισμάτων του ΟΗΕ.
Ο ρόλος των μεσαίων δυνάμεων στη Μέση Ανατολή
Η παρέμβαση Καρνι εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση: μεσαίες δυνάμεις του δυτικού κόσμου επιχειρούν να αποκτήσουν δικό τους αποτύπωμα στη Μέση Ανατολή, πέρα από την αμερικανική σκιά. Ο Καναδάς δεν διαθέτει τη στρατιωτική ισχύ για να επηρεάσει άμεσα τις ισορροπίες, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως χρηματοδότης ανθρωπιστικών παρεμβάσεων, ως εταίρος στις αποστολές του ΟΗΕ και ως φωνή υπέρ κανόνων στο διεθνές σύστημα.
Σε βάθος χρόνου, τέτοιες παρεμβάσεις διαμορφώνουν ένα είδος «διπλωματικού κεφαλαίου», το οποίο μπορεί να μεταφραστεί σε ρόλο στις μεταπολεμικές ανασυγκροτήσεις: από συμβάσεις υποδομών έως συμμετοχή σε ενεργειακά και τηλεπικοινωνιακά έργα. Η σύνδεση ασφάλειας και οικονομίας είναι πλέον άρρηκτη, και οι δηλώσεις περί «παράνομης εισβολής» δεν είναι μόνο ηθικές τοποθετήσεις, αλλά και προσεκτικά σταθμισμένα σήματα για το πώς μια χώρα θέλει να τοποθετηθεί στον μελλοντικό χάρτη συμφερόντων της περιοχής.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η στάση χωρών όπως ο Καναδάς προμηνύει ότι η επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή θα περάσει μέσα από ένα πλέγμα παρόχων ασφάλειας, χρηματοδοτών ανασυγκρότησης και ενεργειακών διαύλων. Η Ελλάδα, με ρόλο-κλειδί στην ανατολική Μεσόγειο, οφείλει να παρακολουθεί στενά αυτές τις τοποθετήσεις, διότι θα καθορίσουν ποιοι θα βρεθούν στο τραπέζι των μελλοντικών επενδύσεων σε λιμάνια, υποδομές και ενεργειακά δίκτυα που θα συνδέουν Ευρώπη και Μέση Ανατολή – και άρα ποιο περιθώριο θα έχει η Αθήνα να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση σε όρους ναυτιλίας, logistics και εξαγωγών υπηρεσιών ασφαλείας και τεχνογνωσίας.
#Kanadas #Libanos #Israel #Hezbollah #MesiAnatoli
