Η ένταση στη Μέση Ανατολή περνά σε νέα φάση, καθώς οι ΗΠΑ ανοίγουν μέτωπο όχι μόνο με το Ιράν αλλά και με το Ομάν — μια χώρα που μέχρι σήμερα θεωρούνταν ουδέτερος παίκτης και βασικός διαμεσολαβητής στην περιοχή. Οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας: η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να επιβάλει κυρώσεις ή ακόμη και να εξετάσει στρατιωτική δράση αν το Ομάν διευκολύνει σχέδια του Ιράν για έλεγχο ή επιβολή τελών στο Στενό του Ορμούζ.
Η δήλωση ότι «το Ομάν θα συμπεριφερθεί όπως όλοι οι άλλοι, αλλιώς θα πρέπει να το ανατινάξουμε» σηματοδοτεί μια δραματική αλλαγή τόνου και στρατηγικής. Δεν πρόκειται απλώς για διπλωματική πίεση — πρόκειται για άμεση απειλή απέναντι σε έναν παραδοσιακό σύμμαχο των ΗΠΑ στον Κόλπο.
Το Ομάν, που συχνά αποκαλείται «Ελβετία της Μέσης Ανατολής», έχει χτίσει επί δεκαετίες ένα προφίλ ουδετερότητας και διαμεσολάβησης. Η γεωγραφική του θέση — στην είσοδο του Στενού του Ορμούζ — του δίνει στρατηγικό ρόλο-κλειδί στη διατήρηση της ροής πετρελαίου και εμπορίου. Από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης πετρελαίου, καθιστώντας το σημείο έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους στον κόσμο.
Η πιθανότητα συνεργασίας Ιράν–Ομάν για κοινή διαχείριση του Στενού ή για ένα σύστημα ελέγχου της διέλευσης των πλοίων αποτελεί κόκκινη γραμμή για την Ουάσινγκτον. Το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε εμπλοκή τρίτων χωρών σε τέτοιου είδους μηχανισμούς θα αντιμετωπιστεί με «επιθετικές» κυρώσεις.
Η κίνηση αυτή έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μία πλευρά, οι ΗΠΑ επιχειρούν να διασφαλίσουν ότι το Ορμούζ θα παραμείνει διεθνής θαλάσσια οδός χωρίς περιορισμούς. Από την άλλη, στέλνουν μήνυμα σε όλους τους περιφερειακούς παίκτες ότι δεν θα ανεχθούν οποιαδήποτε μορφή «συνεκμετάλλευσης» ή ελέγχου από το Ιράν.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η στάση αυτή αντανακλά την απογοήτευση της Ουάσινγκτον για την έλλειψη προόδου στις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη. Η ρητορική έντασης λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών.
Το πρόβλημα είναι ότι το Ομάν δεν είναι απλώς ένας περιφερειακός παίκτης. Είναι κρίσιμος μεσολαβητής. Αν αποσταθεροποιηθεί ή αν πιεστεί να πάρει σαφή θέση, το διπλωματικό κανάλι μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μπορεί να διαρραγεί πλήρως. Αυτό θα μετατρέψει την κρίση από διαχειρίσιμη σε ανεξέλεγκτη.
Παράλληλα, η απειλή στρατιωτικής δράσης απέναντι σε μια χώρα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) δημιουργεί νέο precedent. Είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ εμφανίζονται να απειλούν άμεσα έναν τέτοιο σύμμαχο, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία στην περιοχή.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι το Ορμούζ μετατρέπεται από ενεργειακό choke point σε γεωπολιτικό πεδίο σύγκρουσης πολλαπλών επιπέδων. Και σε αυτό το περιβάλλον, ακόμη και οι παραδοσιακοί «ουδέτεροι» παίκτες δεν μπορούν να μείνουν εκτός παιχνιδιού.
SBC Σχόλιο: Όταν απειλείς τον διαμεσολαβητή, δεν πιέζεις τον αντίπαλο — κλείνεις την πόρτα της διπλωματίας. Και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο σημείο της κρίσης.
