Η πρώτη επίσκεψη του νέου Ούγγρου πρωθυπουργού Πέτερ Μάγκιαρ στην Πολωνία σηματοδοτεί στροφή από την ορμπανική απομόνωση. Στόχος η αποκατάσταση εμπιστοσύνης, η ευρωπαϊκή επαναπροσέγγιση και η απελευθέρωση παγωμένων κονδυλίων της ΕΕ.
Η ανάληψη της εξουσίας από τον Πέτερ Μάγκιαρ στην Ουγγαρία ανοίγει μια νέα σελίδα στις σχέσεις Βουδαπέστης – Βαρσοβίας, που είχαν φτάσει στο ναδίρ επί Βίκτορ Όρμπαν και Ντόναλντ Τουσκ. Ο νέος κεντροδεξιός ηγέτης της Ουγγαρίας επέλεξε την Πολωνία για το πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό, δέκα ημέρες μετά την ορκωμοσία του, στέλνοντας σαφές μήνυμα αλλαγής προσανατολισμού και επιστροφής σε μια πιο κλασική, φιλοευρωπαϊκή γραμμή στην Κεντρική Ευρώπη.
Από την «ανελεύθερη συμμαχία» στη φιλοευρωπαϊκή συνεννόηση
Για περισσότερο από μία δεκαετία, Βουδαπέστη και Βαρσοβία αποτέλεσαν τον σκληρό πυρήνα της «ανελεύθερης», ευρωσκεπτικιστικής πτέρυγας εντός της ΕΕ. Οι κυβερνήσεις Fidesz στην Ουγγαρία και PiS στην Πολωνία συγκροτούσαν ένα σταθερό μπλοκ κατά των Βρυξελλών, ιδίως σε ζητήματα κράτους δικαίου και μεταναστευτικής πολιτικής. Η ρωσοφιλία όμως του Βίκτορ Όρμπαν, ιδιαίτερα μετά την εισβολή στην Ουκρανία, δημιούργησε βαθύ ρήγμα με την πολωνική δεξιά, η οποία παρέμεινε έντονα αντιρωσική.
Με την άνοδο του Ντόναλντ Τουσκ στην εξουσία το 2023 και τον σαφή φιλοευρωπαϊκό του προσανατολισμό, οι σχέσεις κατέρρευσαν. Ο Τουσκ είχε φτάσει να δηλώνει πως «διαφωνούμε σε όλα» με τον Όρμπαν, κατηγορώντας τον για υπονόμευση της δημοκρατίας και της δικαστικής διαφάνειας. Η απόφαση της Ουγγαρίας να χορηγήσει πολιτικό άσυλο σε δύο πρώην Πολωνούς υπουργούς που ερευνώνται για διαφθορά επιδείνωσε περαιτέρω το κλίμα.
Μήνυμα εμπιστοσύνης και μάθημα για τα παγωμένα κονδύλια
Ο Μάγκιαρ επιχειρεί τώρα να αντιστρέψει αυτή την πορεία. Περιγράφει τους Πολωνούς ως «φυσικούς συμμάχους», ενώ συνοδεύεται στην επίσκεψη από επταμελή υπουργική αποστολή, με στάσεις σε Κρακοβία, Βαρσοβία και Γκντανσκ. Στο πρόγραμμά του περιλαμβάνονται συναντήσεις με τον Ντόναλντ Τουσκ, τον πρόεδρο Καρόλ Ναβρότσκι και τον ιστορικό ηγέτη Λεχ Βαλέσα, κίνηση με έντονο συμβολισμό για επανένταξη της Ουγγαρίας στο ευρωπαϊκό δημοκρατικό αφήγημα.
Η Βαρσοβία βλέπει την επίσκεψη ως δοκιμασία αξιοπιστίας. Πολωνοί αξιωματούχοι μιλούν για «ισχυρό συμβολικό χειρονομία» και θέτουν ως προτεραιότητα την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης που διαβρώθηκε από την φιλορωσική και αντιαευρωπαϊκή πολιτική της προηγούμενης ουγγρικής κυβέρνησης. Κεντρικό ζήτημα είναι η στάση της Βουδαπέστης απέναντι στην Ουκρανία: η κυβέρνηση Όρμπαν είχε μπλοκάρει ευρωπαϊκή πληρωμή σχεδόν 2 δισ. ζλότι (περίπου 471 εκατ. ευρώ) προς την Πολωνία για στρατιωτικό υλικό που παραδόθηκε στο Κίεβο το 2022–2023.
Για τον Μάγκιαρ, η προσέγγιση με την Πολωνία συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική του να επαναφέρει την Ουγγαρία σε πιο συμφιλιωτική τροχιά με τις Βρυξέλλες και να ξεμπλοκάρει παγωμένα ευρωπαϊκά κονδύλια. Ο Τουσκ, με την εμπειρία του στα ευρωπαϊκά όργανα, αποτελεί πολύτιμο «οδηγό»: μετά την εκλογική του νίκη πέτυχε την αποδέσμευση 137 δισ. ευρώ για την Πολωνία, αποδεικνύοντας ότι η ευθυγράμμιση με το κράτος δικαίου έχει απτό δημοσιονομικό αντίκτυπο.
Το διακύβευμα για το Visegrad και η μάχη κατά της διαφθοράς
Ο Μάγκιαρ προβάλλει επίσης την αναβίωση της Ομάδας του Βίσεγκραντ (V4 – Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία) ως εργαλείο περιφερειακής επιρροής. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι δεν αρκούν συμβολικές εικόνες: η Πολωνία αυτοαντιλαμβάνεται πλέον ως περιφερειακή δύναμη με προτεραιότητα τη στενότερη σύμπλευση με Γερμανία και Γαλλία, περιορίζοντας τον ρόλο του V4 σε πιο πραγματιστικές, θεματικές συνεργασίες.
Στο εσωτερικό μέτωπο, ο Μάγκιαρ έχει δεσμευθεί να διαλύσει το δίκτυο διαφθοράς που συνδέθηκε με την ελίτ του Fidesz. Η πολωνική εμπειρία λειτουργεί ως προειδοποίηση: η «Γκαζέτα Βιμπορτσα» επισημαίνει ότι οι καθυστερήσεις στην απόδοση ευθυνών δημιουργούν απογοήτευση και τροφοδοτούν τον κυνισμό των ψηφοφόρων. Παρ’ όλα αυτά, ο νέος Ούγγρος πρωθυπουργός δεν μπορεί να ικανοποιήσει την πολωνική απαίτηση για επιστροφή των καταζητούμενων Ζμπίγκνιεφ Ζιόμπρο και Μάρτσιν Ρομανόφσκι, καθώς εκτιμάται ότι έχουν ήδη διαφύγει από την Ουγγαρία πριν την αλλαγή εξουσίας.
Παρά την οικονομική ισχύ της Πολωνίας και τον αυξανόμενο ρόλο της στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, ο Μάγκιαρ προσέρχεται στις συνομιλίες από θέση πολιτικής ισχύος: διαθέτει αυτοδύναμη πλειοψηφία, σε αντίθεση με τον Τουσκ που εξαρτάται από εύθραυστη, εσωτερικά αντιφατική συμμαχία. Η ισορροπία αυτή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τον επανακαθορισμό του άξονα Βαρσοβίας – Βουδαπέστης και, κατ’ επέκταση, του συσχετισμού δυνάμεων εντός της ΕΕ.
Σχόλιο 
: Η επίσκεψη Μάγκιαρ δεν είναι απλώς διμερής κίνηση καλής θέλησης· αποτελεί τεστ για το αν η ΕΕ μπορεί να «επανακοινωνικοποιεί» χώρες που διολίσθησαν σε ανελεύθερες πρακτικές, χρησιμοποιώντας ως μοχλό τόσο την πολιτική απομόνωση όσο και τα χρηματοδοτικά εργαλεία. Αν η Βουδαπέστη καταφέρει, μέσω μιας αξιόπιστης στροφής σε κράτος δικαίου και ουσιαστική στήριξη στην Ουκρανία, να ανακτήσει την πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς πόρους, τότε θα σταλεί σαφές μήνυμα και προς άλλες κυβερνήσεις της περιοχής ότι η σύγκρουση με τις Βρυξέλλες έχει πραγματικό οικονομικό κόστος, ενώ η θεσμική συμμόρφωση αποδίδει μετρήσιμα οφέλη.
#Ουγγαρία #Πολωνία #Μάγκιαρ #Τουσκ #ΕΕ #Visegrad #Ουκρανία
