Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αποκτά κεντρικό ρόλο στην καταπολέμηση της απάτης ΦΠΑ, με στοχευμένους, διασυνοριακούς ελέγχους και στενή συνεργασία με την ΑΑΔΕ. Η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο λόγω υψηλής παραβατικότητας και εκτεταμένων κυκλωμάτων «εξαφανισμένων εμπόρων».
Ένα νέο, πολύ πιο επιθετικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της απάτης στον ΦΠΑ ενεργοποιείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με άμεσες επιπτώσεις και για την Ελλάδα. Μετά τις αποφάσεις του Ecofin, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία περνά στην πρώτη γραμμή του κυνηγιού των κυκλωμάτων καρουζέλ, με αυστηρότερους ελέγχους, άνοιγμα τραπεζικών δεδομένων και στενή συνεργασία με τις εθνικές αρχές, όπως η ΑΑΔΕ.
Ευρωπαϊκή προσέγγιση σε ένα διασυνοριακό έγκλημα
Η απάτη ΦΠΑ – κυρίως μέσω των καρουζέλ με «εξαφανισμένους εμπόρους» – αποτελεί μία από τις σοβαρότερες πηγές απώλειας δημοσίων εσόδων. Εταιρείες αγοράζουν αγαθά χωρίς ΦΠΑ, τα μεταπωλούν, εισπράττουν τον φόρο και στη συνέχεια εξαφανίζονται, αφήνοντας πίσω δημοσιονομικές τρύπες και στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το ετήσιο κόστος για τα κράτη-μέλη κυμαίνεται μεταξύ 12,5 και 32,8 δισ. ευρώ.
Το ποιοτικό άλμα του νέου πλαισίου είναι ότι οι υποθέσεις δεν «σπάνε» πλέον στα εθνικά σύνορα. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και η OLAF αποκτούν άμεση πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα διασυνοριακών συναλλαγών ΦΠΑ, τα οποία μέχρι σήμερα ήταν κατακερματισμένα. Έτσι καθίσταται δυνατή η ταχεία εκκίνηση ερευνών, η διασύνδεση υποθέσεων σε πολλές δικαιοδοσίες και ο πραγματικός ευρωπαϊκός συντονισμός.
Ο ρόλος του Eurofisc και οι ελληνικές ιδιαιτερότητες
Κομβική υποδομή στο νέο μοντέλο αποτελεί το δίκτυο Eurofisc, μέσω του οποίου ανταλλάσσονται σε πραγματικό χρόνο στοχευμένες πληροφορίες. Μόνο το 2024 εντοπίστηκαν ύποπτες συναλλαγές ύψους 13,8 δισ. ευρώ, με περισσότερους από 6.100 εμπλεκόμενους και χιλιάδες περιπτώσεις «εξαφανισμένων εμπόρων», αποκαλύπτοντας το εύρος του φαινομένου.
Στο στόχαστρο μπαίνουν και πιο σύνθετα σχήματα, όπως η κατάχρηση της Τελωνειακής Διαδικασίας 42, όπου αγαθά εισάγονται χωρίς ΦΠΑ και στη συνέχεια «χάνονται» εντός της Ε.Ε. χωρίς να αποδοθεί ποτέ ο φόρος. Πρόκειται για εξελιγμένα εργαλεία που αξιοποιούν τις διαφορές μεταξύ εθνικών καθεστώτων.
Η Ελλάδα θεωρείται πρόσφορο έδαφος, ιδίως σε κλάδους με έντονη διασυνοριακή δραστηριότητα όπως τα πολυτελή αυτοκίνητα και τα gadgets. Τα στοιχεία της ΑΑΔΕ για το 2024 είναι αποκαλυπτικά: ολοκληρώθηκαν 1.165 έρευνες με ποσοστό παραβατικότητας 86,6%, ενώ σε 159 υποθέσεις απάτης ΦΠΑ η παραβατικότητα έφτασε το 81,1%. Εντοπίστηκαν 129 «εξαφανισμένοι έμποροι» και απενεργοποιήθηκαν τα ΑΦΜ τους, ενώ μέσω του συστήματος TNA εντοπίστηκαν δεκάδες υποθέσεις με αποκρυβείσα αξία άνω των 23,6 εκατ. ευρώ.
Στοχευμένοι έλεγχοι και επόμενα βήματα
Το νέο μοντέλο προβλέπει ταχύτερες διασταυρώσεις, κοινή ευρωπαϊκή εικόνα των συναλλαγών και συντονισμένες παρεμβάσεις, χωρίς όμως γενικευμένη παρακολούθηση. Οι έρευνες θα είναι αυστηρά στοχευμένες, μέσω ενιαίου σημείου πρόσβασης και μόνο για συγκεκριμένες υποθέσεις.
Μετά τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που αναμένεται το καλοκαίρι, οι νέοι κανόνες θα οριστικοποιηθούν και θα τεθούν σε ισχύ λίγες εβδομάδες αργότερα, ανοίγοντας τον δρόμο για μία πιο συνεκτική ευρωπαϊκή στρατηγική κατά της φοροδιαφυγής στον ΦΠΑ.
Σχόλιο 
: Η ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και η αξιοποίηση δικτύων όπως το Eurofisc αλλάζουν τους όρους του παιχνιδιού για τα κυκλώματα καρουζέλ. Για την Ελλάδα, με τόσο υψηλά ποσοστά παραβατικότητας, το νέο πλαίσιο είναι ταυτόχρονα ευκαιρία και πρόκληση: ευκαιρία για ουσιαστικό περιορισμό της απώλειας εσόδων, πρόκληση γιατί απαιτεί ταχεία αναβάθμιση υποδομών, ανθρώπινου δυναμικού και κουλτούρας συνεργασίας με τις ευρωπαϊκές αρχές.
#ΦΠΑ #φοροδιαφυγή #ΑΑΔΕ #ΕυρωπαϊκήΈνωση #Eurofisc
