Η Κομισιόν διαμηνύει ότι «η συμφωνία είναι συμφωνία» και πιέζει για ταχεία έγκριση της μείωσης δασμών στις αμερικανικές βιομηχανικές εξαγωγές. Πίσω από τη φαινομενικά τεχνική ρύθμιση κρύβεται μια ευρύτερη μάχη αξιοπιστίας της ΕΕ στις διατλαντικές σχέσεις.
Η δήλωση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ότι «η συμφωνία είναι συμφωνία και η ΕΕ τηρεί τις δεσμεύσεις της» δεν αφορά μόνο μια τεχνική προσαρμογή δασμών. Αποτελεί πολιτικό μήνυμα προς Ουάσινγκτον, εταίρους και αγορές ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση σκοπεύει να εμφανιστεί ως ο αξιόπιστος πόλος σταθερότητας σε μια περίοδο κλιμακούμενων εμπορικών εντάσεων.
Τι προβλέπει η προσωρινή συμφωνία για τους δασμούς
Ευρωπαίοι νομοθέτες κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για τη μείωση δασμών σε βιομηχανικές εξαγωγές των Ηνωμένων Πολιτειών προς την ευρωπαϊκή αγορά. Η παρέμβαση της φον ντερ Λάιεν έρχεται ως κάλεσμα προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να κινηθούν γρήγορα, ώστε η ρύθμιση να λάβει οριστική θεσμική μορφή.
Η κίνηση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της Κοινής Δήλωσης ΕΕ–ΗΠΑ, όπου τα δύο μέρη είχαν δεσμευθεί να αποκλιμακώσουν συγκεκριμένες εμπορικές τριβές και να επανεκκινήσουν μια πιο συνεργατική ατζέντα. Στην πράξη, η μείωση δασμών λειτουργεί ως δοκιμή για το κατά πόσο τα δύο μπλοκ μπορούν να συντονιστούν σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου γεωοικονομικού κατακερματισμού.
Γιατί η Κομισιόν επενδύει τόσο στην «αξιοπιστία»
Η φράση «η συμφωνία είναι συμφωνία» λειτουργεί ως έμμεση απάντηση στην κριτική ότι η ΕΕ κινείται αργά και συχνά αναθεωρεί πολιτικές υπό την πίεση εσωτερικών αντιστάσεων. Η Επιτροπή επιχειρεί να δείξει ότι, ακόμη και σε προεκλογικό περιβάλλον για αρκετά κράτη-μέλη, οι θεσμικές δεσμεύσεις έναντι στρατηγικών εταίρων παραμένουν σταθερές.
Η εμπορική πολιτική έχει μετατραπεί σε κεντρικό εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Στο βαθμό που η ΕΕ θέλει να προβληθεί ως «κανονιστική δύναμη» και όχι ως απλός αποδέκτης αποφάσεων τρίτων, η συνέπεια στην εφαρμογή συμφωνιών είναι κρίσιμη. Διαφορετικά, οι εταίροι στρέφονται σε διμερείς ή περιφερειακές λύσεις που παρακάμπτουν τις Βρυξέλλες.
Η ευρύτερη εικόνα: διατλαντικό εμπόριο σε καθεστώς αβεβαιότητας
Η μείωση δασμών στα βιομηχανικά προϊόντα έρχεται σε μια περίοδο όπου οι εμπορικές σχέσεις ΕΕ–ΗΠΑ κινούνται ανάμεσα στη συνεργασία και τον ανταγωνισμό. Ενώ σε ορισμένους τομείς υπάρχει σύγκλιση, όπως στην τεχνολογία καθαρής ενέργειας, σε άλλους παραμένουν τριβές, από τις κρατικές ενισχύσεις έως τα πρότυπα ασφαλείας και τα δεδομένα.
Η κίνηση της ΕΕ να τηρήσει κατά γράμμα τις δεσμεύσεις της στο σκέλος των δασμών επιχειρεί να απομονώσει τα σημεία σύγκρουσης και να ενισχύσει τα πεδία συνεργασίας. Ωστόσο, η εξάρτηση από τις πολιτικές εναλλαγές στην Ουάσινγκτον σημαίνει ότι κάθε ευρωπαϊκή παραχώρηση εξετάζεται πλέον με το ερώτημα: θα είναι αμοιβαία και διαρκής ή απλώς συγκυριακή;
Μακροπρόθεσμες συνέπειες για την ευρωπαϊκή βιομηχανία
Για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, η μείωση δασμών στις αμερικανικές εξαγωγές δημιουργεί ένα πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον στην εσωτερική αγορά. Οι κλάδοι με υψηλό ενεργειακό κόστος ή με μικρό περιθώριο κέρδους ενδέχεται να πιεστούν, ειδικά σε χώρες όπου η βιομηχανική πολιτική παραμένει κατακερματισμένη.
Από την άλλη πλευρά, η ΕΕ προσδοκά ότι η κίνηση αυτή θα διευκολύνει την πρόσβαση ευρωπαϊκών προϊόντων και τεχνολογιών στην αμερικανική αγορά, μέσα από ένα ευρύτερο πακέτο εξισορρόπησης. Αν αυτό δεν υλοποιηθεί με συμμετρικό τρόπο, η συζήτηση περί «στρατηγικής αυτονομίας» θα επανέλθει με πιο έντονο, προστατευτικό χαρακτήρα.
Θεσμική διαδικασία και πολιτικά μηνύματα
Η έκκληση της φον ντερ Λάιεν προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για ταχεία ολοκλήρωση της διαδικασίας δείχνει και τα όρια της εκτελεστικής ισχύος της Κομισιόν. Η Επιτροπή διαπραγματεύεται, αλλά η πολιτική νομιμοποίηση περνά από τα κράτη-μέλη και τους ευρωβουλευτές, οι οποίοι συχνά φέρνουν στο τραπέζι εθνικές προτεραιότητες.
Έτσι, κάθε εμπορική συμφωνία μετατρέπεται σε πεδίο εσωτερικών ισορροπιών: ανάμεσα σε κράτη με ισχυρή εξαγωγική βάση και σε εκείνα που φοβούνται απώλεια θέσεων εργασίας, αλλά και ανάμεσα σε βιομηχανικά λόμπι και συνδικάτα. Η ταχύτητα έγκρισης της συγκεκριμένης μείωσης δασμών θα λειτουργήσει ως ένδειξη για το πόσο ευέλικτη μπορεί να είναι η ΕΕ σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, μια πιο προβλέψιμη και συνεργατική εμπορική σχέση ΕΕ–ΗΠΑ σημαίνει σταθερότερο πλαίσιο για εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων, αγροδιατροφής με μεταποίηση και υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας. Η μείωση δασμών στις αμερικανικές βιομηχανικές εξαγωγές αυξάνει τον ανταγωνισμό στην ευρωπαϊκή αγορά, άρα πιέζει τις ελληνικές επιχειρήσεις να επενδύσουν σε τεχνολογικό εκσυγχρονισμό και ποιότητα, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να μειώσει το κόστος εισαγόμενου εξοπλισμού και να ενισχύσει επενδυτικά σχέδια στην ενέργεια, τη ναυτιλιακή τεχνολογία και τη βιομηχανία τροφίμων. Το κρίσιμο ερώτημα για την Αθήνα είναι αν θα αξιοποιήσει το διατλαντικό άνοιγμα για να τοποθετήσει ελληνικές εταιρείες σε αλυσίδες αξίας που συνδέουν ευρωπαϊκή και αμερικανική αγορά, αντί να περιοριστεί σε ρόλο απλού καταναλωτή φθηνότερων εισαγωγών.
#EE #USA #VonDerLeyen #δασμοί #εμπόριο #βιομηχανία
