Σε καθαρό downgrade των προοπτικών της οικονομίας προχωρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν μετατρέπεται σε δομικό σοκ για την Ευρώπη, ενεργοποιώντας σενάριο στασιμοπληθωρισμού – δηλαδή χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό ταυτόχρονα.
Ο επίτροπος Οικονομίας Valdis Dombrovskis ξεκαθάρισε ότι στις επικείμενες εαρινές προβλέψεις, η ανάπτυξη θα αναθεωρηθεί προς τα κάτω, ενώ ο πληθωρισμός προς τα πάνω. Με απλά λόγια, η Ευρώπη μπαίνει σε φάση όπου το ΑΕΠ πιέζεται και το κόστος ζωής ανεβαίνει – το χειρότερο δυνατό μείγμα για πολιτική και οικονομία.
Ο βασικός καταλύτης είναι προφανής: η ενεργειακή κρίση. Με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν σε καθεστώς περιορισμένης λειτουργίας και τις τιμές πετρελαίου να διατηρούνται πάνω από τα 100 δολάρια, το κόστος εισαγόμενης ενέργειας αυξάνεται και διαχέεται σε ολόκληρη την οικονομία. Από τη βιομηχανία μέχρι τα νοικοκυριά, η πίεση είναι οριζόντια.
Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο οι τιμές, αλλά και τα αποθέματα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώνονται με ρυθμό-ρεκόρ, με τον κίνδυνο πραγματικών ελλείψεων να μεταφέρεται πλέον στο τέλος του καλοκαιριού. Αυτό σημαίνει ότι η αγορά δεν αντιμετωπίζει απλώς έναν κύκλο ακρίβειας, αλλά έναν πιθανό περιορισμό προσφοράς.
Σε αυτό το περιβάλλον, τα εργαλεία πολιτικής είναι περιορισμένα. Η Ευρώπη δεν έχει την ευχέρεια να επαναλάβει τα μαζικά δημοσιονομικά πακέτα της περιόδου Covid, καθώς το κόστος δανεισμού έχει ήδη αυξηθεί και ο πληθωρισμός δεν αφήνει περιθώρια για επιθετική στήριξη της ζήτησης. Ο ίδιος ο Ντομπρόβσκις ξεκαθαρίζει ότι τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά, όχι γενικευμένα.
Η στρατηγική που διαμορφώνεται κινείται σε τρεις άξονες: περιορισμός της ενεργειακής εξάρτησης, επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας και αποφυγή πολιτικών που ενισχύουν τη ζήτηση ορυκτών καυσίμων. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι επιδοτήσεις θα δίνονται με το σταγονόμετρο και θα συνδέονται με εξοικονόμηση ή επενδύσεις.
Το μεγάλο ρίσκο είναι ότι η κρίση μπορεί να αποκτήσει διάρκεια. Όσο ο πόλεμος παρατείνεται, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες για «bottlenecks» στην εφοδιαστική αλυσίδα και νέες ανοδικές πιέσεις στις τιμές. Και σε αντίθεση με προηγούμενες κρίσεις, αυτή δεν έχει σαφή χρονικό ορίζοντα.
Για τις αγορές, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: το narrative αλλάζει. Από το “soft landing” περνάμε στο “stagflation risk”. Και αυτό σημαίνει διαφορετική αποτίμηση ρίσκου, διαφορετικές ροές κεφαλαίων και μεγαλύτερη μεταβλητότητα.
SBC Σχόλιο: Η Ευρώπη δεν έχει πρόβλημα κύκλου. Έχει πρόβλημα μοντέλου. Όταν εξαρτάσαι ενεργειακά και δεν έχεις δημοσιονομικό χώρο, ο στασιμοπληθωρισμός δεν είναι σενάριο — είναι αποτέλεσμα.
