Η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας κινείται πάνω σε μια «ψευδαίσθηση σταθερότητας», την ώρα που στο παρασκήνιο οι συνθήκες δείχνουν ξεκάθαρα προς ένα σενάριο πραγματικών ελλείψεων πετρελαίου μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Οι διεθνείς αναλυτές είναι πλέον σαφείς: τα παγκόσμια αποθέματα μειώνονται με ρυθμό που δεν έχει προηγούμενο και το σύστημα βρίσκεται ήδη σε οριακή κατάσταση. Η Ευρώπη είναι από τις πρώτες περιοχές που θα νιώσει την πίεση, καθώς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια και από μια εφοδιαστική αλυσίδα που αυτή τη στιγμή δεν λειτουργεί ομαλά.
Το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο οι τιμές, αλλά η φυσική διαθεσιμότητα. Όπως επισημαίνουν κορυφαίοι αναλυτές της αγοράς εμπορευμάτων, το πρόβλημα δεν είναι πόσο ακριβό θα γίνει το πετρέλαιο, αλλά αν θα υπάρχει επαρκής ποσότητα. Η φράση «θα δούμε πόσο είναι διατεθειμένος να πληρώσει κάποιος για το τελευταίο βαρέλι» αποτυπώνει ακριβώς τη νέα πραγματικότητα.
Η βασική αιτία είναι η παρατεταμένη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Από την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι ροές έχουν περιοριστεί δραστικά, δημιουργώντας ένα έλλειμμα που καλύπτεται προσωρινά από αποθέματα – τα οποία όμως εξαντλούνται.
Ακόμη και σε ένα αισιόδοξο σενάριο επαναλειτουργίας των Στενών, η αγορά δεν πρόκειται να εξομαλυνθεί άμεσα. Η αλυσίδα εφοδιασμού χρειάζεται χρόνο για να επανεκκινήσει: μεταφορά με δεξαμενόπλοια, εκφόρτωση, διύλιση, διανομή. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για καθυστέρηση τουλάχιστον 50 ημερών μέχρι να φτάσει πραγματική ανακούφιση στην αγορά.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν υπάρξει πολιτική λύση σύντομα, η ενεργειακή κρίση θα συνεχιστεί σε πραγματικούς όρους μέσα στο καλοκαίρι. Σε περίπτωση καθυστέρησης ή νέας κλιμάκωσης, το σενάριο γίνεται πολύ πιο επιθετικό: τιμές πετρελαίου προς τα 150 δολάρια και παρατεταμένη ασφυξία μέχρι το 2027.
Η αγορά ήδη δείχνει σημάδια έντασης. Οι τιμές ανεβαίνουν σταθερά, αλλά – σύμφωνα με τους αναλυτές – δεν αντικατοπτρίζουν ακόμη πλήρως την πραγματική κατάσταση. Υπάρχει μια «lagging αντίδραση», που σημαίνει ότι το σοκ μπορεί να έρθει απότομα όταν οι φυσικές ελλείψεις γίνουν εμφανείς.
Για την Ευρώπη, το timing είναι το χειρότερο δυνατό. Η ζήτηση αυξάνεται λόγω της καλοκαιρινής περιόδου και της τουριστικής κίνησης, ενώ ταυτόχρονα οι εναλλακτικές πηγές δεν μπορούν να καλύψουν άμεσα το κενό. Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον όπου η ενεργειακή ασφάλεια μετατρέπεται από θεωρητικό ζήτημα σε επιχειρησιακό πρόβλημα.
SBC Σχόλιο: Η αγορά δεν φοβάται την ακρίβεια – την έχει ξαναζήσει. Φοβάται την έλλειψη. Και όταν το σύστημα φτάνει στο σημείο να μην μπορεί να παραδώσει φυσικό προϊόν, τότε οι τιμές παύουν να είναι δείκτης και γίνονται σύμπτωμα κρίσης.
