Η προτεραιότητα του Ντόναλντ Τραμπ στο μέτωπο του Ιράν αφήνει την Ουκρανία στη σκιά και επιταχύνει την ευρωπαϊκή αυτονόμηση. Βρυξέλλες και Κίεβο σφυρηλατούν νέα συμμαχία, με φόντο την αβεβαιότητα για τον ρόλο των ΗΠΑ.
Η σταδιακή απομάκρυνση της κυβέρνησης Τραμπ από τον πόλεμο στην Ουκρανία και η μονομερής εστίασή της στη σύγκρουση με το Ιράν αναδιαμορφώνουν ριζικά το γεωπολιτικό τοπίο στην Ευρώπη. Η ήπειρος, συνηθισμένη επί δεκαετίες να στηρίζεται στην αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας, κινείται πλέον με ταχύτερα βήματα προς την αμυντική αυτονομία και την εμβάθυνση της στρατηγικής της σχέσης με την Ουκρανία.
Η προτεραιότητα του Ιράν και η υποβάθμιση της Ουκρανίας
Δύο μήνες μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, ανώτεροι αξιωματούχοι στον Λευκό Οίκο παραδέχονται ότι η Ουκρανία έχει πάψει να αποτελεί κεντρικό θέμα στις εσωτερικές συσκέψεις. Οι βασικοί απεσταλμένοι του Τραμπ για τον διάλογο με Μόσχα και Κίεβο αφιερώνουν πλέον τον κύριο χρόνο τους στο ιρανικό μέτωπο, ενώ η Ουάσιγκτον εμφανίζεται πρόθυμη να προχωρήσει σε βραχυπρόθεσμες συμφωνίες με τη Ρωσία, ακόμη και χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με την ουκρανική πλευρά.
Παρά τις διαβεβαιώσεις του Λευκού Οίκου ότι ο πρόεδρος εξακολουθεί να επιδιώκει ειρηνευτική συμφωνία Ρωσίας–Ουκρανίας, τα γεγονότα δείχνουν διαφορετική ιεράρχηση. Η απειλή μείωσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας σε ευρωπαϊκές χώρες, οι δημόσιες επιθέσεις κατά ηγετών της Ευρώπης και η καθυστέρηση στην εκταμίευση ήδη εγκεκριμένης στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο εντείνουν την αίσθηση αναξιοπιστίας.
Η ευρωπαϊκή απάντηση: στρατηγική αυτονόμηση και στήριξη στην Ουκρανία
Απέναντι σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν αντιδρούν πλέον με πανικό, αλλά με επιτάχυνση σχεδίων που έως πρόσφατα θεωρούνταν μακροπρόθεσμα. Η συζήτηση για μια «Ευρωπαϊκή Αμυντική Ένωση», στην οποία θα μπορούσαν να συμμετάσχουν και μη μέλη της ΕΕ όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία και η Ουκρανία, αναβαθμίζεται σε κεντρικό πυλώνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Η ΕΕ ενέκρινε τελικά δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, μετά την πολιτική αλλαγή στην Ουγγαρία που είχε μπλοκάρει τη συμφωνία, ενώ ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες αυξάνουν την παραγωγική τους ικανότητα. Ταυτόχρονα, η Ουκρανία αξιοποιεί την πολεμική της εμπειρία και την τεχνολογική της υπεροχή στα drones, συνάπτοντας συμφωνίες με ευρωπαϊκές και αραβικές χώρες για εξαγωγή αμυντικής τεχνολογίας, γεγονός που ενισχύει τη θέση της ως αναγκαίου εταίρου και όχι απλώς αποδέκτη βοήθειας.
Διάρρηξη εμπιστοσύνης με την Ουάσιγκτον και νέα γεωπολιτική αρχιτεκτονική
Η εμπιστοσύνη της ουκρανικής κοινής γνώμης στις μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ υποχωρεί αισθητά, ενώ ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στρέφεται σε εναλλακτικούς μεσολαβητές, όπως η Τουρκία, για τον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία. Παράλληλα, πρώην κορυφαίοι δυτικοί αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν τη στροφή της Ουάσιγκτον προς μια πιο επιεική στάση έναντι της Μόσχας ως «στρατηγικό σφάλμα πρώτου μεγέθους».
Στην Ευρώπη, κεντρικές φωνές της ευρωατλαντικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, όπως πρώην γενικοί γραμματείς του ΝΑΤΟ, αναγνωρίζουν ότι η ήπειρος οφείλει να μειώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ και να οικοδομήσει ισχυρό «ευρωπαϊκό πυλώνα» άμυνας. Οι 27 της ΕΕ, σε συνάντηση με γειτονικές χώρες υπό την ομπρέλα της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, επιλέγουν να προσκαλέσουν όχι τον Αμερικανό πρόεδρο αλλά τον Καναδό πρωθυπουργό, στέλνοντας σαφές μήνυμα αναζήτησης νέων ισορροπιών.
Παρά τις προσπάθειες αποσύνδεσης, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι η πλήρης απεξάρτηση από την αμερικανική ισχύ παραμένει μακρινός στόχος. Ωστόσο, η πίεση Τραμπ λειτουργεί ως καταλύτης για βαθύτερη ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής άμυνας και για μια πιο ισότιμη σχέση με την Ουάσιγκτον, με την Ουκρανία να αναδεικνύεται σε κεντρικό κρίκο της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας.
Σχόλιο 
: Η αμερικανική αποστασιοποίηση από την Ουκρανία αποδεικνύεται δίκοπο μαχαίρι: βραχυπρόθεσμα ενισχύει τον Πούτιν, μα μακροπρόθεσμα ωθεί την Ευρώπη σε πραγματική στρατηγική αυτονόμηση και αναβάθμιση της Ουκρανίας από «πελάτη ασφαλείας» σε συμπαραγωγό ισχύος – εξέλιξη που μπορεί να αναδιανείμει μόνιμα το κέντρο βάρους της δυτικής ασφάλειας.
#ΗΠΑ #ΕΕ #Ουκρανία #Ιράν #Τραμπ #Άμυνα #Γεωπολιτική
