Η Ουάσινγκτον και η Μπραζίλια δοκιμάζουν ξανά τα όρια του εμπορικού πραγματισμού. Οι δασμοί γίνονται εργαλείο ευρύτερου γεωπολιτικού παζαριού.
Η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι η συνάντησή του με τον Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα «πήγε καλά» και επικεντρώθηκε στους δασμούς, δείχνει ότι η σχέση ΗΠΑ–Βραζιλίας μπαίνει σε φάση σκληρής, αλλά ελεγχόμενης, διαπραγμάτευσης. Πίσω από τη λιτή φράση του Αμερικανού προέδρου, διακρίνεται η πρόθεση της Ουάσινγκτον να επαναχαράξει τους εμπορικούς όρους με τις μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες, χρησιμοποιώντας τους δασμούς ως μόνιμο μοχλό πίεσης και όχι ως έκτακτο μέτρο.
Τι διακυβεύεται στις εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ – Βραζιλίας
Η Βραζιλία είναι κρίσιμος εταίρος για τις ΗΠΑ σε αγροτικά προϊόντα, πρώτες ύλες, αλλά και στην αλυσίδα μετάβασης στην πράσινη οικονομία. Σόγια, βοοειδή, σιδηρομετάλλευμα και βιοκαύσιμα αποτελούν τον πυρήνα των εξαγωγών της Μπραζίλια προς την αμερικανική αγορά, ενώ η Ουάσινγκτον ενδιαφέρεται να περιορίσει την κινεζική επιρροή στον ίδιο χώρο. Σε αυτό το πλαίσιο, οι δασμοί λειτουργούν ως διαπραγματευτικό εργαλείο για να εξασφαλισθούν καλύτεροι όροι πρόσβασης, αλλά και πολιτικές δεσμεύσεις από την κυβέρνηση Λούλα.
Ο Λούλα, από την πλευρά του, επιδιώκει να προστατεύσει την ανταγωνιστικότητα του βραζιλιάνικου αγροτικού και βιομηχανικού τομέα, χωρίς να εμφανιστεί στο εσωτερικό ως ηγέτης που υποχωρεί στις πιέσεις της Ουάσινγκτον. Η ισορροπία αυτή είναι λεπτή: η Βραζιλία χρειάζεται επενδύσεις, τεχνολογία και πρόσβαση στις ανεπτυγμένες αγορές, αλλά ταυτόχρονα προβάλλει ρόλο αυτόνομου πόλου στον Παγκόσμιο Νότο.
Οι δασμοί ως εργαλείο γεωπολιτικής και όχι μόνο εμπορίου
Η προσέγγιση Τραμπ στους δασμούς δεν είναι τεχνική, αλλά βαθιά πολιτική. Οι δασμοί χρησιμοποιούνται ως μοχλός για να επαναφέρουν αλυσίδες αξίας πιο κοντά στις ΗΠΑ, να ανακοπεί η κινεζική διείσδυση στη Λατινική Αμερική και να σταλεί μήνυμα σε άλλους εταίρους ότι η πρόσβαση στην αμερικανική αγορά δεν είναι δεδομένη. Η Βραζιλία, με το μέγεθος και τις πρώτες ύλες της, είναι κομβική σε αυτή τη στρατηγική.
Για τη Μπραζίλια, η διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ δεν αφορά μόνο ποσοστά δασμών, αλλά και τον βαθμό ελευθερίας της στην εξωτερική πολιτική. Η ισορροπία ανάμεσα στις σχέσεις με την Ουάσινγκτον, το Πεκίνο και τις υπόλοιπες χώρες των BRICS θα καθορίσει αν η Βραζιλία θα μπορέσει να αξιοποιήσει τον ρόλο της ως «γέφυρα» μεταξύ ανεπτυγμένων και αναδυόμενων οικονομιών ή αν θα βρεθεί εγκλωβισμένη σε ανταγωνισμούς μεγάλων δυνάμεων.
Πιθανά σενάρια για την επόμενη μέρα
Αν οι συνομιλίες «πάνε καλά» σε βάθος χρόνου, ένα πιθανό σενάριο είναι η στοχευμένη μείωση δασμών σε συγκεκριμένους κλάδους –ιδίως όπου οι αμερικανικές επιχειρήσεις χρειάζονται σταθερή πρόσβαση σε πρώτες ύλες– με αντάλλαγμα ρυθμιστικές παραχωρήσεις ή επενδυτικές ευκαιρίες για αμερικανικά κεφάλαια στη Βραζιλία. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο προβλέψιμο πλαίσιο για τις αγορές και να περιορίσει τον κίνδυνο αιφνίδιων εμπορικών εντάσεων.
Το αντίθετο σενάριο, με κλιμάκωση δασμών, θα επιβάρυνε τις παγκόσμιες τιμές αγροτικών προϊόντων και πρώτων υλών, τροφοδοτώντας νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων. Σε μια διεθνή οικονομία ήδη πιεσμένη από γεωπολιτικούς κινδύνους και ακριβό χρήμα, μια εμπορική σύγκρουση ΗΠΑ–Βραζιλίας θα προσέθετε ακόμη έναν παράγοντα αβεβαιότητας για επενδυτές και κεντρικές τράπεζες.
Πώς επηρεάζεται η Ευρώπη και η Ελλάδα
Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί στενά τις κινήσεις ΗΠΑ και Βραζιλίας, καθώς συνδέεται εμπορικά και με τις δύο πλευρές. Μια ενδεχόμενη αναδιάταξη δασμών μπορεί να αναζωπυρώσει τη συζήτηση για τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur και να φέρει στο προσκήνιο τα ανταγωνιστικά συμφέροντα ανάμεσα σε Ευρωπαίους και Λατινοαμερικανούς παραγωγούς. Για τις ευρωπαϊκές αγορές τροφίμων και πρώτων υλών, κάθε αλλαγή στους αμερικανο–βραζιλιάνικους όρους εμπορίου λειτουργεί ως έμμεσο σοκ προσφοράς.
Για την Ελλάδα, με περιορισμένο αλλά αυξανόμενο ενδιαφέρον στη Λατινική Αμερική, η εξέλιξη αυτή έχει κυρίως έμμεσες επιπτώσεις: μέσω των τιμών σε αγροτικά προϊόντα, ναύλα και κόστη εισαγωγών. Η ελληνική ναυτιλία, που μεταφέρει μεγάλους όγκους βραζιλιάνικων πρώτων υλών, παρακολουθεί τις ροές εμπορίου, καθώς μια ανακατανομή τους μεταξύ ΗΠΑ, Κίνας και Ευρώπης μπορεί να αλλάξει διαδρομές, διάρκειες ταξιδιών και ναύλους.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, το ουσιαστικό διακύβευμα είναι η σταθερότητα των διεθνών τιμών σε αγροτικά προϊόντα και πρώτες ύλες, καθώς και οι εμπορικές ροές που τροφοδοτούν τη ναυτιλία. Μια συντεταγμένη αποκλιμάκωση δασμών μεταξύ ΗΠΑ και Βραζιλίας θα ευνοούσε την ελληνική ναυτιλία μέσω αυξημένων όγκων μεταφορών και προβλεψιμότητας δρομολογίων, ενώ θα περιόριζε πληθωριστικές πιέσεις σε τρόφιμα και εισαγόμενες πρώτες ύλες για τη βιομηχανία. Αντίθετα, παρατεταμένη ένταση θα ενίσχυε τη μεταβλητότητα, επιβαρύνοντας το κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά και δυσκολεύοντας τον σχεδιασμό επενδύσεων σε ενέργεια, μεταφορές και μεταποίηση.
#ΗΠΑ #Βραζιλία #Trump #Lula #δασμοί #διεθνές_εμπόριο
