Η εκλογική αποδυνάμωση των Εργατικών σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο ανοίγει χώρο στον Νάιτζελ Φάρατζ να γίνει το κυρίαρχο πρόσωπο του συνταγματικού διαλόγου. Η άνοδος του Reform UK, σε συνδυασμό με την ενίσχυση εθνικιστικών κομμάτων σε Σκωτία και Ουαλία, απειλεί να πολώσει εκ νέου το ζήτημα της Ένωσης.
Οι φετινές τοπικές και αποκεντρωμένες εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο σκιαγραφούν έναν πολιτικό χάρτη βαθιά κατακερματισμένο, όπου το Εργατικό Κόμμα του Κιρ Στάρμερ εμφανίζεται χωρίς ξεκάθαρη εκλογική «πατρίδα». Η απώλεια εδρών σε παραδοσιακά οχυρά της βόρειας Αγγλίας προς όφελος του Reform UK και η μετατόπιση τμημάτων του εσωτερικού Λονδίνου προς τους Πράσινους, υπογραμμίζουν την κρίση ταυτότητας των Εργατικών.
Εθνικιστικά κόμματα ενισχύονται στην περιφέρεια
Στη Σκωτία, το Εθνικό Κόμμα Σκωτίας (SNP) παραμένει η μεγαλύτερη δύναμη στο Χόλιρουντ, παρά τα σκάνδαλα και τη φθορά πολλών ετών διακυβέρνησης. Η μερική ανάκτηση εδαφών από τους Εργατικούς στις βρετανικές βουλευτικές εκλογές του 2024 δεν μεταφράζεται σε επιστροφή στην εξουσία στο σκωτσέζικο κοινοβούλιο, στοιχείο που απογοητεύει το τοπικό κόμμα του Άνας Σαουάρ.
Στην Ουαλία, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το εθνικιστικό Plaid Cymru μπορεί να αναδειχθεί πρώτο κόμμα στη Γερουσία του Κάρντιφ, τερματίζοντας μια αδιάλειπτη κυριαρχία των Εργατικών από το 1999. Η ουαλική κυβέρνηση υπό την Ελούεντ Μόργκαν υφίσταται διπλή φθορά: από την παραμονή της ίδιας στην εξουσία και από την απογοήτευση για τη διακυβέρνηση των Εργατικών στο Γουέστμινστερ, που δεν εκπλήρωσε τις προσδοκίες αλλαγής.
Έτσι, Σκωτία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία τείνουν να κυβερνώνται –ή να απειλούνται ότι θα κυβερνηθούν– από κόμματα που είναι κατ’ αρχήν επιφυλακτικά ή εχθρικά απέναντι στην ένωση με την Αγγλία. Αυτό δεν ισοδυναμεί με άμεσο κίνδυνο διάλυσης, αλλά συνιστά βαθύ συμβολικό ρήγμα.
Ο Φάρατζ ως πιθανό «πρόσωπο» του ενωτισμού
Σε αυτό το περιβάλλον, ο Νάιτζελ Φάρατζ και το Reform UK αναδεικνύονται σε βασικούς εκφραστές ενός σκληρού, αγγλοκεντρικού βρετανικού εθνικισμού. Το κόμμα φαίνεται ικανό να καταλάβει τη δεύτερη θέση σε Ουαλία και Σκωτία, αντλώντας ψήφους κυρίως από δυσαρεστημένους υποστηρικτές του Brexit, που ανησυχούν για τη μετανάστευση, την οικονομική ανασφάλεια και γενικότερα απορρίπτουν το πολιτικό κατεστημένο του Γουέστμινστερ.
Η ιδιαιτερότητα είναι ότι οι οπαδοί του Reform δεν έχουν την Ένωση ως κύριο μέλημά τους. Ωστόσο, εάν η αντίσταση στα σκωτσέζικα και ουαλικά εθνικιστικά κινήματα διατυπωθεί κυρίως μέσα από το πρίσμα του «φαρατζισμού», τότε το συνταγματικό ζήτημα κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο πόλωσης. Ο συνδυασμός Brexit, αγγλικής ταυτότητας και φυλετικά φορτισμένου λόγου μπορεί να ωθήσει μετριοπαθείς ψηφοφόρους στις αποκεντρωμένες χώρες προς τη ρήξη με την Αγγλία.
Αποσύνθεση του δικομματισμού και ιστορικές αναλογίες
Το βρετανικό πολιτικό σύστημα δείχνει να απομακρύνεται οριστικά από τον κλασικό δικομματισμό του 20ού αιώνα. Οι Συντηρητικοί έχουν διασπαστεί πάνω στη γραμμή του Brexit, με το Reform να προσελκύει τους πιο οργισμένους ψηφοφόρους του «Leave» και τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες να εδραιώνονται σε φιλοευρωπαϊκές, πρώην «γαλάζιες» περιοχές.
Ο Ραφαέλ Μπερ επιχειρεί μια προσεκτική ιστορική αναλογία με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης: όπως τότε οι αποσχιστικές τάσεις ξεκίνησαν από την περιφέρεια αλλά κατέστησαν αμετάκλητες όταν η ίδια η Ρωσία στράφηκε κατά της Ένωσης, έτσι και στο Ηνωμένο Βασίλειο ο κίνδυνος θα αυξηθεί αν ο αγγλικός εθνικισμός ριζοσπαστικοποιηθεί. Ο Στάρμερ παρουσιάζεται ως μια φιγούρα που, όπως ο Γκορμπατσόφ, ενδέχεται να έχει υποτιμήσει τη δυναμική των φυγόκεντρων δυνάμεων.
Παρά τις διαφορές –ιστορικές, θεσμικές και οικονομικές– η ουσία είναι ότι μετά τις κάλπες ο εκλογικός χάρτης θα είναι ένα πολύχρωμο μωσαϊκό, με περιορισμένες «κόκκινες» νησίδες. Οι Εργατικοί θα διατηρούν ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αλλά θα μοιάζουν με κόμμα χωρίς σαφές κοινωνικό και γεωγραφικό έρεισμα. Σε αυτό το κενό, ο Νάιτζελ Φάρατζ κινδυνεύει να καταστεί το πιο αναγνωρίσιμο πρόσωπο της ίδιας της βρετανικής Ένωσης – με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη μελλοντική της συνοχή.
Σχόλιο 
: Η αποδυνάμωση των παραδοσιακών κομμάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι απλώς εκλογικό φαινόμενο, αλλά βαθιά κρίση αντιπροσώπευσης. Αν ο ενωτισμός ταυτιστεί με τη ρητορική Φάρατζ, η Ένωση θα κινδυνεύσει όχι μόνο από τους εθνικιστές της περιφέρειας, αλλά και από μια όλο και πιο αγανακτισμένη αγγλική κοινή γνώμη.
#ΗνωμενοΒασιλειο #Farage #ReformUK #Εργατικοι #Σκωτια #Ουαλια #SNP #PlaidCymru
