Η Charlotte Higgins θυμάται τα παράλογα αλλά μαγνητικά χρόνια στη βρετανική Vogue των 90s, την ώρα που η συνέχεια του «The Devil Wears Prada» αποτυπώνει τη δραματική παρακμή των γυαλιστερών περιοδικών. Πίσω από τη λάμψη, αποκαλύπτεται ένα εργασιακό σύμπαν ταξικό, σκληρό και ήδη ξεπερασμένο από τις νέες συνθήκες στα media.
Η νέα ταινία «The Devil Wears Prada 2» λειτουργεί για τη Βρετανίδα δημοσιογράφο Charlotte Higgins ως συναισθηματική γέφυρα ανάμεσα σε δύο κόσμους: την ακμή των γυαλιστερών περιοδικών στα 90s και τη σημερινή κρίση του έντυπου Τύπου. Η ταινία, όπου η ηρωίδα απολύεται με μήνυμα την ώρα που βραβεύεται για ερευνητική δημοσιογραφία, γίνεται αφορμή για μια σκληρά ρεαλιστική σύγκριση με τα μαζικά layoffs σε μεγάλους οργανισμούς, όπως η Washington Post.
Η χρυσή δεκαετία των γυαλιστερών τίτλων
Η Higgins περιγράφει τα χρόνια της στη βρετανική Vogue και στο World of Interiors ως «υψηλό υδάτινο σημάδι» για την ισχύ των γυαλιστερών περιοδικών. Οι ογκώδεις, βαριές εκδόσεις, γεμάτες διαφήμιση πολυτελείας, έφταναν στα γραφεία με φυσική διανομή, αποπνέοντας σταθερότητα και αίσθηση ότι αυτή η εποχή θα διαρκούσε για πάντα. Σήμερα, με τη γνώση της ψηφιακής μετάβασης και της κατάρρευσης κυκλοφοριών, η ίδια αναγνωρίζει πόσο εύθραυστο ήταν αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο, βασισμένο σε πανίσχυρους διαφημιστές και σε ένα στενό, προνομιούχο αναγνωστικό κοινό.
Στο εσωτερικό της Vogue, η Higgins εργάστηκε στο δωμάτιο των διορθωτών, ένα «νησί γραμματικής ακρίβειας», όπου επιτηρούνταν όχι μόνο η ορθογραφία, αλλά και η αυστηρή τήρηση του στυλ. Η είσοδός της στο περιοδικό συνοδεύτηκε από μείωση μισθού, με το κλασικό επιχείρημα ότι «ένα εκατομμύριο κορίτσια θα σκότωναν για αυτή τη δουλειά» – χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η αίγλη χρησιμοποιούνταν για να δικαιολογήσει χαμηλές αμοιβές και επισφαλείς συνθήκες.
Λάμψη, ταξικότητα και τοξικές εργασιακές κουλτούρες
Το αφήγημα της Higgins φωτίζει και τη βαθιά ταξική φύση του βρετανικού media establishment. Συνεντεύξεις πρόσληψης όπου ρωτούν τι «κάνει ο πατέρας σου», αριστοκρατικά στελέχη που ηγούνται τμημάτων, αλλά και ένας κόσμος όπου η προσωπική γοητεία και οι κοινωνικές διασυνδέσεις συχνά μετρούν όσο –ή περισσότερο– από τις δεξιότητες. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ίδια περιγράφει σκηνές που σήμερα θα θεωρούνταν εργασιακά και νομικά απαράδεκτες: αφεντικά που καπνίζουν στο γραφείο, σωματικά σχόλια, δημόσιες ταπεινώσεις.
Παράλληλα καταγράφει την αισθητική και ηθική αντίφαση της εποχής: την κουλτούρα του «heroin chic» και των μοντέλων «size zero», τις συζητήσεις για το αν πρέπει να σβηστούν ψηφιακά τα προεξέχοντα πλευρά σε γυμνές φωτογραφίσεις ώστε οι γυναίκες να μη φαίνονται «υπερβολικά λιμασμένες». Η βιομηχανία που πουλούσε όνειρο και τελειότητα λειτουργούσε πάνω σε πρότυπα εξαντλητικής αδυναμίας και αυστηρού ελέγχου της γυναικείας εικόνας.
Από την αυλή της λάμψης στη δημοσιογραφία αποστολής
Η Higgins εγκατέλειψε τελικά τον κόσμο των περιοδικών για να ενταχθεί στον Guardian, όπου δηλώνει ότι «βρήκε τη φυλή της». Η αντίθεση είναι σαφής: από ένα περιβάλλον που ορίζεται από διαφημιστές, μόδα και status, σε έναν οργανισμό που επενδύει στην ερευνητική δημοσιογραφία και στη δημόσια σφαίρα. Παρότι αναγνωρίζει τη νοσταλγία της για την αθωότητα και την ενέργεια των 90s –σε μια περίοδο πολιτικών ανατροπών, από την κατάρρευση των Τόρις μέχρι την εκλογή νέας κυβέρνησης και τον θάνατο της Νταϊάνα– δεν έχει καμία επιθυμία επιστροφής στο «γυαλιστερό» σύμπαν.
Το κείμενό της λειτουργεί έτσι διπλά: ως προσωπικό χρονικό μιας προνομιακής, αλλά βαθιά προβληματικής εργασιακής κουλτούρας, και ως σχόλιο για τη δομική κρίση ενός κλάδου που δεν κατάφερε να προσαρμοστεί έγκαιρα στην ψηφιακή εποχή. Η συγκίνηση που της προκαλεί το «The Devil Wears Prada 2» δεν αφορά τόσο την απώλεια της λάμψης, όσο την επίγνωση ότι ακόμη και η πιο ισχυρή βιομηχανία media μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά εύθραυστη μπροστά στις τεχνολογικές και οικονομικές ανατροπές.
Σχόλιο 
: Η αφήγηση της Higgins είναι πολύτιμη υπενθύμιση για τα ελληνικά media: η επίφαση κύρους και λάμψης δεν αρκεί χωρίς υγιές επιχειρηματικό μοντέλο, αξιοπρεπείς εργασιακές σχέσεις και προσαρμογή στην ψηφιακή πραγματικότητα. Όσοι σήμερα επενδύουν μόνο σε brand και «πρόσωπα», αγνοώντας δομικές αλλαγές στο κοινό και στη διαφήμιση, κινδυνεύουν να επαναλάβουν την πορεία των γυαλιστερών περιοδικών – από την παντοδυναμία στην απότομη παρακμή.
