Η Τεχεράνη προβάλλει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ ως εργαλείο διπλασιασμού εσόδων και ενίσχυσης γεωπολιτικής ισχύος.
Η Τεχεράνη κλιμακώνει τη ρητορική της γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, συνδέοντας πλέον ανοιχτά τον έλεγχό τους με την οικονομική και διπλωματική της ισχύ. Ο Εμπραχίμ Ζολφαγκαρί, εκπρόσωπος του Κεντρικού Αρχηγείου Khatam al-Anbiya –του κοινού επιχειρησιακού κέντρου των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων– δήλωσε ότι ο έλεγχος των Στενών μπορεί να αποφέρει στο Ιράν έσοδα διπλάσια από τα σημερινά πετρελαϊκά του κέρδη.
Οικονομικό εργαλείο: Διόδια διέλευσης και πετρελαϊκά έσοδα
Σύμφωνα με τον Ζολφαγκαρί, «ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ θα μας φέρει οικονομικά έσοδα διπλάσια από τα πετρελαϊκά, ενισχύοντας παράλληλα τη δύναμη της εξωτερικής μας πολιτικής. Μετά από αυτόν τον πόλεμο, δεν θα υπάρξει υποχώρηση». Η αναφορά αυτή έρχεται σε συνέχεια της απόφασης του ιρανικού κοινοβουλίου τον Μάρτιο να εγκρίνει νομοσχέδιο για επιβολή τελών στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά, με τα διόδια για τα δεξαμενόπλοια πετρελαίου να εκτιμάται ότι μπορεί να φθάσουν έως και τα 2 εκατ. δολάρια ανά διέλευση.
Αν και δεν είναι ακόμη σαφές αν η Τεχεράνη έχει αρχίσει πράγματι να εισπράττει τέλη, η θεσμοθέτηση αυτού του μηχανισμού δημιουργεί μια νέα, δυνητικά σημαντική πηγή εσόδων, σε μια περίοδο που οι ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου πιέζονται από κυρώσεις και γεωπολιτικές εντάσεις. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα παγκοσμίως, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του διεθνούς εμπορίου πετρελαίου.
Γεωπολιτικός μοχλός πίεσης στη Μέση Ανατολή
Η ιρανική ηγεσία επιχειρεί να μετατρέψει τη γεωγραφική της θέση σε στρατηγικό πλεονέκτημα, χρησιμοποιώντας τα Στενά του Ορμούζ τόσο ως οικονομικό όσο και ως διπλωματικό εργαλείο. Η δήλωση ότι «δεν θα υπάρξει υποχώρηση» μετά τον πόλεμο υποδηλώνει πρόθεση παγίωσης μιας νέας πραγματικότητας, όπου η διέλευση από το στενό θα περνά όλο και περισσότερο από τον πολιτικό και οικονομικό έλεγχο της Τεχεράνης.
Για τις διεθνείς αγορές ενέργειας, η προοπτική συστηματικών τελών ή και περιορισμών στη διέλευση δεξαμενόπλοιων αυξάνει τον κίνδυνο αναταράξεων στις τιμές του πετρελαίου και εντείνει την αβεβαιότητα για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, δημιουργεί ένα ακόμη σημείο τριβής στις σχέσεις του Ιράν με τις δυτικές δυνάμεις και τα κράτη του Κόλπου, τα οποία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την απρόσκοπτη ροή πετρελαίου μέσω των Στενών.
Σχόλιο
: Το Ιράν επιχειρεί να μετατρέψει τα Στενά του Ορμούζ σε «φορολογικό» και γεωπολιτικό choke point, κεφαλαιοποιώντας τη στρατηγική του θέση για να αντισταθμίσει κυρώσεις και να αναβαθμίσει τον ρόλο του στην ενεργειακή σκακιέρα, με κίνδυνο όμως νέας κλιμάκωσης στην περιοχή.






