Η Τεχεράνη διαμηνύει ότι ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ παραμένει στα χέρια της, αμφισβητώντας ευθέως τους ισχυρισμούς Τραμπ. Η διαμάχη για μια λωρίδα θάλασσας μεταφράζεται σε γεωπολιτικό ρίσκο για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Η δημόσια αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ επανέρχεται, με την Τεχεράνη να διαψεύδει ανοιχτά τον Ντόναλντ Τραμπ και να ξεκαθαρίζει ότι ο έλεγχος της στρατηγικής θαλάσσιας οδού παραμένει στα χέρια της. Η ιρανική πλευρά, μέσω δημοσιευμάτων που επικαλούνται κυβερνητικές πηγές, υπογραμμίζει ότι ακόμη και σε περίπτωση συμφωνίας, η διαχείριση του διαύλου δεν πρόκειται να αλλάξει χέρια.
Τι αμφισβητεί το Ιράν στις δηλώσεις Τραμπ
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Φαρς, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε σε ανάρτησή του να προαναγγέλλει επιστροφή των Στενών του Ορμούζ σε «προηγούμενη κατάσταση» και να αφήνει να εννοηθεί ότι επίκειται συμφωνία με την Τεχεράνη. Η ιρανική πλευρά απορρίπτει αυτήν την εικόνα ως «μακριά από την πραγματικότητα», επιμένοντας ότι δεν έχει δεχθεί να ανοίξει ευρύτερη διαπραγμάτευση, ιδίως για το πυρηνικό της πρόγραμμα, το οποίο ο Τραμπ παρουσιάζει ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία.
Το Φαρς υποστηρίζει ότι ακόμη και αν υπάρξει κάποια συνεννόηση, αυτή θα περιοριστεί σε τεχνικές ρυθμίσεις για τον αριθμό των πλοίων που διέρχονται, με στόχο την επαναφορά της κίνησης στα προπολεμικά επίπεδα. Κατά τα λοιπά, η Τεχεράνη δηλώνει πως θα συνεχίσει να ασκεί τον ουσιαστικό έλεγχο στον διάδρομο, τονίζοντας ότι οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν μπορούν να θεωρηθούν αξιόπιστη βάση πολιτικής.
Γιατί τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν παγκόσμιος ενεργειακός μοχλός
Τα Στενά του Ορμούζ είναι ο στενότερος και ίσως πιο κρίσιμος «λαιμός μπουκαλιού» της παγκόσμιας ενεργειακής ροής. Από εκεί διέρχεται σημαντικό ποσοστό των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή προς την Ασία και την Ευρώπη, με την ασφάλεια της διέλευσης να επηρεάζει άμεσα τα ασφάλιστρα κινδύνου, τα ναύλα και τελικά τις διεθνείς τιμές ενέργειας.
Η επιμονή του Ιράν ότι διατηρεί τον έλεγχο, σε συνδυασμό με την αμερικανική ρητορική περί αλλαγής καθεστώτος ή επικείμενης συμφωνίας, δημιουργεί ένα περιβάλλον μόνιμης αβεβαιότητας. Ακόμη και χωρίς άμεσες στρατιωτικές εντάσεις, η απλή μεταβολή στην αντίληψη του κινδύνου αρκεί για να αυξήσει το κόστος ασφάλισης και τη γεωπολιτική «προσαύξηση» που ενσωματώνεται στις τιμές πετρελαίου.
Γεωπολιτική αξιοπιστία, διαπραγμάτευση και η πυρηνική ατζέντα
Η ιρανική πλευρά, όπως παρουσιάζεται στα δημοσιεύματα, χαρακτηρίζει τον Αμερικανό πρόεδρο «αναξιόπιστο», καλώντας ουσιαστικά τόσο την εσωτερική κοινή γνώμη όσο και τους διεθνείς παρατηρητές να αγνοούν τις αναρτήσεις του ως μη δεσμευτικές. Αυτή η ρητορική αναδεικνύει το βαθύ έλλειμμα εμπιστοσύνης που έχει σωρευθεί μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν (JCPOA) και την επαναφορά των κυρώσεων.
Η άρνηση της Τεχεράνης να εντάξει το πυρηνικό της ζήτημα σε μια ενδεχόμενη συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ δείχνει ότι το Ιράν αντιμετωπίζει τη θαλάσσια οδό ως διαπραγματευτικό χαρτί, αλλά όχι ως αντάλλαγμα για βαθιές παραχωρήσεις στο πυρηνικό του πρόγραμμα. Αντίθετα, επιχειρεί να διαχωρίσει την επιχειρησιακή διαχείριση της ναυσιπλοΐας από τις στρατηγικές συζητήσεις για την ασφάλεια και τα όπλα, διατηρώντας ευελιξία και πολλαπλά πεδία διαπραγμάτευσης.
Μακροπρόθεσμο ρίσκο για ενεργειακές αγορές και ναυτιλία
Για τις διεθνείς αγορές ενέργειας, η σταθερή θέση του Ιράν ότι θα συνεχίσει να ελέγχει τα Στενά σημαίνει ότι ο γεωπολιτικός κίνδυνος στην περιοχή δεν είναι παροδικός, αλλά δομικός. Οι εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι ναυλωτές και οι ασφαλιστικές πρέπει να ενσωματώνουν μόνιμα σενάρια αυξημένου ρίσκου, με αντίστοιχες επιπτώσεις στο κόστος κεφαλαίου και στις τιμολογήσεις.
Για τη ναυτιλιακή βιομηχανία, η οποιαδήποτε αμφισβήτηση του καθεστώτος ασφάλειας στα Στενά οδηγεί σε αναπροσαρμογή ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου, πιθανή αλλαγή διαδρομών και μεγαλύτερη σημασία των ρητρών force majeure στα συμβόλαια. Ακόμη και αν η κίνηση επανέλθει σε προπολεμικά επίπεδα, η αβεβαιότητα για το ποιος έχει τον τελικό λόγο στην περιοχή διατηρεί υψηλό το «ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου».
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία και ειδικά για τη ναυτιλία, η διαρκής ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ σημαίνει ότι το ρίσκο στην παγκόσμια ενεργειακή αλυσίδα παραμένει αυξημένο, ανεξαρτήτως βραχυπρόθεσμων ανακοινώσεων. Οι ελληνόκτητοι στόλοι δεξαμενόπλοιων επηρεάζονται άμεσα από τα ασφάλιστρα και τις ρήτρες κινδύνου, ενώ η ελληνική αγορά ενέργειας εκτίθεται σε πιθανές διακυμάνσεις τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η επιμονή του Ιράν στον έλεγχο των Στενών ενισχύει την αξία της διαφοροποίησης πηγών και διαδρομών εφοδιασμού, καθιστώντας κρίσιμες για την Ελλάδα τις επενδύσεις σε υποδομές LNG, αγωγούς και αποθήκευση, αλλά και τη στενή παρακολούθηση του γεωπολιτικού ρίσκου στις εταιρικές και δημοσιονομικές προβολές.
#Ιράν #ΣτενάΟρμούζ #Ενέργεια #Ναυτιλία
