Το Ισραήλ φέρεται έτοιμο να αποσυνδέσει την απόσυρση στρατευμάτων από μια συνολική εκεχειρία με τον Λίβανο. Η κίνηση περιπλέκει τις συνομιλίες στην Ουάσινγκτον και αυξάνει το ρίσκο παρατεταμένης αστάθειας στα βόρεια σύνορα.
Το πλαίσιο των συνομιλιών Ισραήλ–Λιβάνου στην Ουάσινγκτον διαμορφώνεται σε σαφώς πιο σκληρή βάση από ό,τι ανέμεναν αρκετοί διπλωμάτες. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Al-Arabiya, η ισραηλινή πλευρά προτίθεται να καταστήσει σαφές ότι δεν θα δεσμευθεί σε «συνολική εκεχειρία», ενώ αποσυνδέει την παρουσία των στρατευμάτων της στο έδαφος του Λιβάνου από οποιαδήποτε μελλοντική ειρηνευτική συμφωνία.
Τι συζητείται στην Ουάσινγκτον και ποιος βάζει τους όρους
Οι αντιπροσωπείες Ισραήλ και Λιβάνου, με τη συμμετοχή αμερικανικής διαμεσολαβητικής ομάδας, συναντώνται σήμερα και αύριο στην Ουάσινγκτον με στόχο ένα πλαίσιο «συνολικής ειρήνης και ασφάλειας». Ωστόσο, η διαρροή ότι το Ισραήλ δεν συνδέει την απόσυρση των δυνάμεών του από τον Λίβανο με την επίτευξη συμφωνίας, μετατρέπει τη διαδικασία από κλασική διαπραγμάτευση κατάπαυσης του πυρός σε έναν πιο ανοιχτό παζλ στρατιωτικών και πολιτικών δεσμεύσεων.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι Ηνωμένες Πολιτείες καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην επιδίωξη σταθεροποίησης του μετώπου Ισραήλ–Λιβάνου και στη διατήρηση της στρατηγικής τους σχέσης με το Τελ Αβίβ. Η έλλειψη σαφούς οδικού χάρτη για εκεχειρία περιορίζει τα περιθώρια για μια συμφωνία που θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως «πακέτο ασφάλειας» προς τις δύο κοινωνίες.
Η λογική της «περιορισμένης ειρήνης» και οι κίνδυνοι κλιμάκωσης
Η επιλογή του Ισραήλ να μην δεσμευθεί σε συνολική εκεχειρία παραπέμπει σε μια στρατηγική «περιορισμένης ειρήνης»: επιδίωξη συμφωνίας σε συγκεκριμένες ρυθμίσεις ασφαλείας, χωρίς πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της γραμμής αντιπαράθεσης. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης χαμηλής ή μεσαίας έντασης συγκρούσεων, ακόμη και υπό την ομπρέλα μιας πολιτικής συμφωνίας.
Μακροπρόθεσμα, ένα τέτοιο σχήμα ενέχει τον κίνδυνο να παγιώσει μια «γκρίζα ζώνη» ασφάλειας στα σύνορα Ισραήλ–Λιβάνου, με περιοδικές αναζωπυρώσεις που θα αποσταθεροποιούν την ευρύτερη Μέση Ανατολή. Η εμπειρία των προηγούμενων δεκαετιών δείχνει ότι όταν η στρατιωτική παρουσία δεν συνδέεται με σαφές χρονοδιάγραμμα και μηχανισμό ελέγχου, η προσωρινότητα τείνει να γίνεται μόνιμη.
Ο ρόλος του Λιβάνου και τα όρια της διαπραγμάτευσης
Η λιβανέζικη αντιπροσωπεία προσέρχεται σε μια διαπραγμάτευση όπου το κράτος δεν ελέγχει πλήρως το έδαφος και τα όπλα του, λόγω του ρόλου της Χεζμπολάχ. Αυτό περιορίζει την ικανότητα της Βηρυτού να δώσει και να λάβει δεσμεύσεις που θα γίνουν σεβαστές από όλους τους ένοπλους δρώντες στο εσωτερικό της χώρας.
Αν το Ισραήλ επιμείνει σε ένα σχήμα χωρίς συνολική εκεχειρία, η λιβανέζικη πλευρά θα βρεθεί μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: είτε θα αποδεχθεί μια συμφωνία που δεν εγγυάται τερματισμό των εχθροπραξιών, είτε θα αποχωρήσει, αναλαμβάνοντας το πολιτικό κόστος μιας πιθανής κλιμάκωσης. Σε κάθε περίπτωση, το ενδεχόμενο μιας σταθερής, θεσμικά κατοχυρωμένης ειρηνευτικής αρχιτεκτονικής απομακρύνεται.
Γεωοικονομικές προεκτάσεις για ενέργεια και περιφερειακό εμπόριο
Η ασφάλεια στα σύνορα Ισραήλ–Λιβάνου δεν είναι μόνο στρατιωτικό ζήτημα, αλλά και κρίσιμος παράγοντας για την ενεργειακή εξίσωση της Ανατολικής Μεσογείου. Η εκμετάλλευση θαλάσσιων κοιτασμάτων, οι επενδύσεις σε υποδομές φυσικού αερίου και οι πιθανές διασυνδέσεις αγωγών εξαρτώνται από ένα ελάχιστο επίπεδο προβλεψιμότητας.
Ένα πλαίσιο «μη συνολικής εκεχειρίας» αυξάνει το ασφάλιστρο κινδύνου για επενδύσεις, συμπιέζει τα περιθώρια κερδοφορίας και ωθεί τους διεθνείς ομίλους να απαιτούν αυστηρότερες ρήτρες προστασίας. Σε περιβάλλον ήδη υψηλής γεωπολιτικής αστάθειας, η διατήρηση μιας ενεργής γραμμής αντιπαράθεσης απειλεί να υπονομεύσει τις μακροπρόθεσμες προοπτικές μιας πολυκεντρικής ενεργειακής αρχιτεκτονικής στην περιοχή.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι η προοπτική μιας σταθερής, διασυνδεδεμένης ενεργειακής αγοράς στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένει εύθραυστη. Όσο η ασφάλεια στα σύνορα Ισραήλ–Λιβάνου παραμένει υπό διαπραγμάτευση, τα μεγάλα περιφερειακά έργα υποδομής –από αγωγούς μέχρι ηλεκτρικές διασυνδέσεις– θα κοστολογούνται με υψηλότερο γεωπολιτικό ρίσκο, επηρεάζοντας έμμεσα και το επενδυτικό αφήγημα της Ελλάδας ως κόμβου ενέργειας και διαμετακόμισης. Αυτό ενισχύει την ανάγκη για διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών, αλλά και για μια πιο ενεργή ελληνική διπλωματική παρουσία στα φόρα της Ανατολικής Μεσογείου.
#Ισραήλ #Λίβανος #Εκεχειρία #ΜέσηΑνατολή
