Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο επίθεσης από τη Λευκορωσία, δείχνοντας προς Κίεβο και Τσερνίχιβ. Η κίνηση αυτή αναδεικνύει τον διαρκή κίνδυνο κλιμάκωσης σε όλο το βόρειο τόξο της Ουκρανίας.
Η προειδοποίηση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι η Ρωσία εξετάζει εκ νέου επίθεση από το έδαφος της Λευκορωσίας επαναφέρει στο κέντρο της συζήτησης το πλέον ευαίσθητο στρατηγικό μέτωπο του πολέμου. Η βόρεια ζώνη, από τα σύνορα Λευκορωσίας–Ρωσίας έως το Κίεβο, παραμένει ο αδύναμος κρίκος της ουκρανικής άμυνας, ακόμη και αν σήμερα δεν υπάρχουν ενδείξεις άμεσης μαζικής εισβολής όπως το 2022.
Τι είπε ο Ζελένσκι και ποιο μέτωπο φοβάται το Κίεβο
Ο Ζελένσκι, μετά από σύσκεψη με την Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας και το υπουργείο Εξωτερικών, ανέφερε ότι η Μόσχα εξετάζει σενάρια ανοίγματος νέου μετώπου από τη ζώνη Λευκορωσίας–Μπριάνσκ. Ως πιθανούς στόχους κατονόμασε τις περιοχές Τσερνίχιβ και Κιέβου, δηλαδή το ίδιο βόρειο διάδρομο μέσω του οποίου οι ρωσικές δυνάμεις επιχείρησαν την ταχεία κατάληψη της ουκρανικής πρωτεύουσας στην αρχική φάση του πολέμου.
Ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι έχουν δοθεί εντολές ενίσχυσης της άμυνας στον άξονα αυτό, ενώ έκανε λόγο για «προληπτικά βήματα» τόσο έναντι της Λευκορωσίας όσο και έναντι ρωσικών περιοχών από όπου εκτιμάται ότι προέρχεται η απειλή. Η διατύπωση αυτή παραπέμπει σε συνδυασμό στρατιωτικών, διπλωματικών και πληροφοριακών κινήσεων, χωρίς όμως να διευκρινίζεται η κλίμακα ή το είδος των μέτρων.
Η Λευκορωσία ως προέκταση του ρωσικού μετώπου
Η Λευκορωσία λειτουργεί de facto ως στρατηγικό βάθος της Ρωσίας από την έναρξη της εισβολής. Ρωσικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν το έδαφός της για την επίθεση προς το Κίεβο το 2022, ενώ η εγκατάσταση ρωσικών πυραυλικών συστημάτων και η παρουσία μισθοφόρων στο παρελθόν ενίσχυσαν την εικόνα μιας πλήρως ευθυγραμμισμένης, αν και τυπικά μη εμπλεκόμενης, χώρας.
Για το Μινσκ, η διαρκής στρατιωτική παρουσία της Ρωσίας αποτελεί ταυτόχρονα εγγύηση ασφάλειας του καθεστώτος και δέσμευση που περιορίζει την αυτονομία του. Για την Ουκρανία, όμως, η ίδια πραγματικότητα σημαίνει ότι ακόμη και χωρίς επίσημη κήρυξη πολέμου από τη Λευκορωσία, ο βορράς της χώρας παραμένει ευάλωτος σε αιφνιδιαστικά πλήγματα ή σε επιχειρήσεις από κοινού με ρωσικές δυνάμεις.
Πίεση σε Ουκρανία και ΝΑΤΟ: από Λευκορωσία έως Βαλτική
Την ίδια στιγμή, οι εντάσεις επεκτείνονται και προς τις βαλτικές χώρες. Η Μόσχα κατηγορεί Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία ότι σχεδιάζουν να επιτρέψουν στην Ουκρανία τη χρήση του εδάφους τους για επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ρωσικούς στόχους. Ακόμη και αν οι καταγγελίες αυτές δεν επιβεβαιωθούν επιχειρησιακά, λειτουργούν ως εργαλείο πίεσης προς τις κυβερνήσεις της Βαλτικής και, εμμέσως, προς το ΝΑΤΟ.
Έτσι διαμορφώνεται ένα συνεχές τόξο έντασης από τη Λευκορωσία μέχρι τη Βαλτική Θάλασσα. Η Ρωσία επιχειρεί να δείξει ότι κάθε διεύρυνση της δυτικής στήριξης προς το Κίεβο –ιδίως αν περιλαμβάνει δυνατότητα πλήγματος σε ρωσικό έδαφος– θα έχει πολιτικό και ενδεχομένως στρατιωτικό κόστος για τις χώρες της πρώτης γραμμής της Συμμαχίας.
Ουκρανική άμυνα σε πολλαπλά μέτωπα και το ρίσκο της φθοράς
Για την Ουκρανία, το ενδεχόμενο νέου μετώπου από τον βορρά προστίθεται σε μια ήδη εξαιρετικά πιεσμένη στρατιωτική πραγματικότητα στην ανατολική και νότια ζώνη. Η ανάγκη επιμερισμού δυνάμεων μεταξύ Ντονμπάς, Χερσώνας, Χάρκιβ και βόρειων συνόρων αυξάνει τον κίνδυνο στρατηγικής φθοράς, ιδίως αν η Ρωσία επιλέξει τακτικές συνεχούς πίεσης χωρίς απαραίτητα άμεση, μεγάλης κλίμακας εισβολή από Λευκορωσία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η δημόσια προειδοποίηση Ζελένσκι μπορεί να διαβαστεί και ως μήνυμα προς τους δυτικούς εταίρους ότι η ουκρανική άμυνα χρειάζεται πρόσθετους πόρους –από αντιαεροπορικά συστήματα μέχρι μηχανικά έργα οχύρωσης– για να αποτρέψει ή να απορροφήσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνει την πίεση και προς το Μινσκ, το οποίο βρίσκεται ανάμεσα στην εξάρτηση από τη Μόσχα και στον φόβο περαιτέρω διεθνούς απομόνωσης.
Θεσμικές και γεωπολιτικές συνέπειες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια
Η προοπτική νέου μετώπου από Λευκορωσία δεν αφορά μόνο τα στρατιωτικά δεδομένα της Ουκρανίας, αλλά και την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης. Κάθε κίνηση που μετατρέπει ακόμη πιο εμφανώς τη Λευκορωσία σε προέκταση του ρωσικού στρατιωτικού χώρου, αποδυναμώνει τις ήδη εύθραυστες γραμμές επικοινωνίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον ΟΑΣΕ, ενισχύοντας τη λογική των μπλοκ.
Επιπλέον, η κλιμάκωση στο βόρειο μέτωπο θα ενισχύσει τα επιχειρήματα χωρών της Ανατολικής Ευρώπης για περαιτέρω στρατιωτικοποίηση των συνόρων, μόνιμη παρουσία δυνάμεων του ΝΑΤΟ και αύξηση των αμυντικών δαπανών. Αυτό, με τη σειρά του, θα σταθεροποιεί μια μακροχρόνια περίοδο έντασης, όπου η επιστροφή σε ένα καθεστώς ελέγχου εξοπλισμών και προβλέψιμων σχέσεων ασφαλείας γίνεται ολοένα και δυσκολότερη.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η σταθεροποίηση ενός μόνιμου τόξου έντασης από τη Λευκορωσία έως τη Βαλτική σημαίνει ότι το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου στην Ευρώπη θα παραμείνει αυξημένο. Αυτό μπορεί να διατηρήσει ψηλά τις αμυντικές δαπάνες των ευρωπαϊκών κρατών, επηρεάζοντας τον δημοσιονομικό χώρο για επενδύσεις και, εμμέσως, το κόστος δανεισμού στην ευρωζώνη. Παράλληλα, η Ελλάδα –ως ναυτιλιακό και ενεργειακός κόμβος– επωφελείται βραχυπρόθεσμα από τις ανακατατάξεις στις ροές ενέργειας και εμπορίου, αλλά αναλαμβάνει και μεγαλύτερο στρατηγικό ρίσκο σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης. Για τους Έλληνες επενδυτές και επιχειρήσεις, η προσεκτική στάθμιση του πολιτικού κινδύνου στην Ανατολική Ευρώπη και η διαφοροποίηση αγορών παραμένουν κρίσιμες προϋποθέσεις βιώσιμης στρατηγικής.
#Ουκρανία #Λευκορωσία #Ρωσία #Ζελένσκι #Βαλτική #Πόλεμος
