Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας ανακοίνωσε ότι τα επίπεδα ραδιενέργειας στον σταθμό Ζαπορίζια παραμένουν φυσιολογικά μετά από επίθεση με drone. Ωστόσο, ο Ραφαέλ Γκρόσι μιλά για «σοβαρό συμβάν» που παραβιάζει βασικούς κανόνες πυρηνικής ασφάλειας.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) επιβεβαίωσε ότι δεν καταγράφηκε αύξηση της ραδιενέργειας στον πυρηνικό σταθμό Ζαπορίζια, παρά το πρόσφατο πλήγμα με μη επανδρωμένο αεροσκάφος σε τμήμα των εγκαταστάσεων. Η ανακοίνωση επιχειρεί να καθησυχάσει για τον άμεσο κίνδυνο, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει τη σταθερή διολίσθηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε ζώνες υψηλού πυρηνικού ρίσκου.
Τι κατέγραψε η αποστολή του IAEA στον σταθμό
Η ομάδα του IAEA που βρίσκεται επιτόπου στον σταθμό Ζαπορίζια ανέφερε ότι διαπίστωσε ζημιές στο εξωτερικό τμήμα κτιρίου τουρμπίνας, το οποίο, σύμφωνα με τη διοίκηση του σταθμού, επλήγη από drone. Κατά την αυτοψία, οι επιθεωρητές είδαν φθορές σε μεταλλική θυρίδα πρόσβασης σε υψηλότερα επίπεδα του κτιρίου, καθώς και διάσπαρτα θραύσματα και καμένα υπολείμματα οπτικών ινών στο έδαφος.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, οι παρατηρήσεις της ομάδας είναι «συνεπείς με την πρόσκρουση drone», επιβεβαιώνοντας ότι οι εχθροπραξίες έχουν πλέον αγγίξει κρίσιμη υποδομή του μεγαλύτερου πυρηνικού σταθμού στην Ευρώπη. Παρά τις ζημιές, τα συστήματα παρακολούθησης ραδιενέργειας δεν έδειξαν απόκλιση από τα φυσιολογικά επίπεδα.
«Σοβαρό συμβάν» και προειδοποίηση για τους κανόνες πυρηνικής ασφάλειας
Ο γενικός διευθυντής του IAEA, Ραφαέλ Γκρόσι, χαρακτήρισε το πλήγμα «σοβαρό συμβάν», επισημαίνοντας ότι υπονομεύει τους βασικούς κανόνες πυρηνικής ασφάλειας. Η διατύπωση αυτή δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη ζημιά, αλλά την αρχή ότι στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν πρέπει να στοχεύουν πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Ο Γκρόσι υπογράμμισε ότι η στοχοποίηση πυρηνικής υποδομής «πρέπει να σταματήσει», θέτοντας εκ νέου στο προσκήνιο τη συζήτηση για ειδικό καθεστώς προστασίας γύρω από πυρηνικούς σταθμούς σε εμπόλεμες ζώνες. Η προειδοποίηση λειτουργεί ως θεσμική υπενθύμιση ότι ακόμη και χωρίς άμεση διαρροή ραδιενέργειας, κάθε πλήγμα αυξάνει τον συσσωρευμένο κίνδυνο για ένα ατύχημα με διασυνοριακές συνέπειες.
Γιατί η «κανονική ραδιενέργεια» δεν αρκεί ως διαβεβαίωση
Το γεγονός ότι τα επίπεδα ραδιενέργειας παραμένουν φυσιολογικά περιορίζει τον άμεσο κίνδυνο για τον πληθυσμό, αλλά δεν αναιρεί τη θεσμική ανησυχία. Η ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων βασίζεται σε πολλαπλά επίπεδα προστασίας, τα οποία διαβρώνονται όταν στρατιωτικά πλήγματα φτάνουν σε κρίσιμες ζώνες, όπως κτίρια τουρμπίνων και βοηθητικές υποδομές.
Κάθε καταγεγραμμένη ζημιά, ακόμη και αν δεν αγγίζει τον πυρηνικό πυρήνα ή τα συστήματα ψύξης, δοκιμάζει τα όρια των διεθνών κανόνων. Η εικόνα επιθεωρητών που καταγράφουν θραύσματα και καμένα καλώδια σε χώρο πυρηνικού σταθμού αποτυπώνει μια σταδιακή κανονικοποίηση του κινδύνου, την οποία ο IAEA επιχειρεί να ανακόψει με δημόσιες προειδοποιήσεις.
Θεσμική κριτική και όρια της διεθνούς επιτήρησης
Η παρέμβαση του IAEA δείχνει ταυτόχρονα τη σημασία και τα όρια της διεθνούς επιτήρησης. Ο Οργανισμός μπορεί να καταγράφει, να πιστοποιεί και να προειδοποιεί, αλλά δεν διαθέτει εκτελεστικούς μηχανισμούς για να αποτρέψει στρατιωτικές ενέργειες γύρω από πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Η επιμονή του Γκρόσι στη φράση ότι η στοχοποίηση πυρηνικής υποδομής «πρέπει να σταματήσει» λειτουργεί ως θεσμική πίεση προς τα εμπλεκόμενα μέρη και τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ. Ωστόσο, χωρίς δεσμευτικές πολιτικές αποφάσεις από κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς, η προστασία των σταθμών εξαρτάται από την πολιτική βούληση των εμπόλεμων πλευρών.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, κάθε ένταση γύρω από τον πυρηνικό σταθμό Ζαπορίζια υπενθυμίζει την ευαλωτότητα της ευρωπαϊκής ηπείρου σε πυρηνικά συμβάντα, ακόμη και χωρίς άμεση εμπλοκή. Η Αθήνα, ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ευρύτερης περιφέρειας της Ανατολικής Μεσογείου, έχει συμφέρον να στηρίζει ενισχυμένο διεθνή έλεγχο στις πυρηνικές εγκαταστάσεις και σαφέστερους κανόνες αποτροπής στρατιωτικών ενεργειών γύρω από αυτές, καθώς ένα σοβαρό ατύχημα θα είχε πιθανές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, στο περιβάλλον και στην οικονομική σταθερότητα ολόκληρης της Ευρώπης.
#IAEA #Ζαπορίζια #πυρηνικήασφάλεια #Ουκρανία #Ευρώπη
