Η απόφαση του Βλαντίμιρ Πούτιν να ταξιδέψει στο Νέο Δελχί για τη σύνοδο των BRICS τον Σεπτέμβριο επιβεβαιώνει ότι η ομάδα εξελίσσεται σε βασικό αντίβαρο στη δυτική αρχιτεκτονική. Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις, Μόσχα, Πεκίνο και Νέο Δελχί διαμορφώνουν σταδιακά ένα παράλληλο σύστημα οικονομικών και θεσμικών κανόνων.
Η ανακοίνωση του συμβούλου εξωτερικής πολιτικής Γιούρι Ουσακόφ ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα συμμετάσχει αυτοπροσώπως στη σύνοδο κορυφής των BRICS στο Νέο Δελχί στις 12 και 13 Σεπτεμβρίου, είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια ακόμη διπλωματική στάση. Σηματοδοτεί την πρόθεση της Μόσχας να επανεγκαταστήσει φυσική παρουσία σε πολυμερή φόρα εκτός δυτικού πλαισίου, επενδύοντας στους BRICS ως βασικό άξονα της «παγκοσμιοποίησης εκτός Δύσης».
BRICS ως θεσμικό αντίβαρο στο G7;
Η ομάδα BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική) έχει μετακινηθεί τα τελευταία χρόνια από συμβολικό κλαμπ αναδυόμενων οικονομιών σε πλατφόρμα συντονισμού πολιτικής με σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα. Η παρουσία Πούτιν στο Νέο Δελχί, σε συνδυασμό με την παράλληλη ενίσχυση της κινεζικής επιρροής, ενδέχεται να επιταχύνει πρωτοβουλίες όπως η αποδολαριοποίηση των συναλλαγών, η ενίσχυση της Νέας Αναπτυξιακής Τράπεζας και η διεύρυνση της ομάδας με νέα μέλη.
Σε αντίθεση με το G7, όπου κυριαρχεί η λογική της «λέσχης ομοϊδεατών», οι BRICS επιχειρούν να εμφανιστούν ως πλατφόρμα πολυκεντρικότητας, δίνοντας χώρο σε κράτη που αμφισβητούν τις μονομερείς κυρώσεις και την κυριαρχία των δυτικών χρηματοπιστωτικών θεσμών. Για τη Ρωσία, η ενεργή συμμετοχή προσφέρει θεσμικό καταφύγιο απέναντι στην πίεση από ΗΠΑ και Ε.Ε., ενώ για την Ινδία είναι ευκαιρία να επιβεβαιώσει τον ρόλο της ως αυτόνομος πόλος μεταξύ Δύσης και ευρασιατικού άξονα.
Η ρωσοκινεζική ατζέντα και η ισορροπία με την Ινδία
Ο Ουσακόφ προανήγγειλε διμερείς επαφές Πούτιν – Σι Τζινπίνγκ στο περιθώριο της συνόδου, στοιχείο που δείχνει ότι οι BRICS λειτουργούν και ως πλατφόρμα εμβάθυνσης της ρωσοκινεζικής στρατηγικής σύγκλισης. Η Μόσχα επιδιώκει να ενισχύσει τις ενεργειακές και τεχνολογικές σχέσεις με το Πεκίνο, περιορίζοντας παράλληλα την έκθεσή της σε δυτικά χρηματοπιστωτικά κανάλια.
Ωστόσο, η Ινδία παραμένει κρίσιμος παράγοντας ισορροπίας. Από τη μία πλευρά, διατηρεί στενές σχέσεις με τη Ρωσία στον αμυντικό τομέα και ενεργειακές ροές με σημαντικές εκπτώσεις. Από την άλλη, επιδιώκει στρατηγική συνεργασία με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, ιδίως στην τεχνολογία και τις επενδύσεις υποδομών. Η παρουσία Πούτιν στο Νέο Δελχί δίνει στην ινδική ηγεσία την ευκαιρία να διαπραγματευτεί ταυτόχρονα με όλα τα κέντρα ισχύος, ενισχύοντας το αφήγημα της «στρατηγικής αυτονομίας».
APEC, Κίνα και η αρχιτεκτονική της Ασίας – Ειρηνικού
Η προγραμματισμένη συμμετοχή Πούτιν και στη σύνοδο APEC στη Σενζέν τον Νοέμβριο, καθώς και η επίσημη επίσκεψη του στη Κίνα στις 19-20 Μαΐου, εντάσσονται σε μια ευρύτερη ρωσική στροφή προς τον Ειρηνικό. Παρά τις διαβεβαιώσεις της Μόσχας ότι «δεν υπάρχει σύνδεση» με την πρόσφατη επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο, η χρονική αλληλουχία καταδεικνύει έναν άτυπο ανταγωνισμό επιρροής στην Ασία.
Στο επίπεδο θεσμικής αρχιτεκτονικής, η Ρωσία επιδιώκει να μην παραμείνει απλός junior partner της Κίνας, αλλά να διατηρήσει δικό της αποτύπωμα σε οργανισμούς όπως ο APEC, ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης και οι BRICS. Η παράλληλη παρουσία Πούτιν σε BRICS και APEC δείχνει ότι το Κρεμλίνο βλέπει την Ασία – Ειρηνικό ως τον βασικό χώρο όπου θα κριθεί η αναδιανομή οικονομικής ισχύος τις επόμενες δεκαετίες.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες για το διεθνές οικονομικό σύστημα
Οι κινήσεις αυτές δεν αλλάζουν άμεσα τους συσχετισμούς, αλλά διαβρώνουν σταδιακά την αποκλειστικότητα των δυτικών θεσμών. Η ενίσχυση των BRICS, η εμβάθυνση της ρωσοκινεζικής συνεργασίας και η θεσμική παρουσία της Ρωσίας στον APEC δημιουργούν παράλληλα κανάλια χρηματοδότησης, εμπορίου και διακανονισμού συναλλαγών.
Σε βάθος χρόνου, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πιο κατακερματισμένο διεθνές νομισματικό σύστημα, με αυξημένη χρήση εθνικών νομισμάτων και περιφερειακών τραπεζικών μηχανισμών. Για χώρες που βρίσκονται εκτός G7, οι BRICS προσφέρουν διαπραγματευτικό μοχλό απέναντι σε ΔΝΤ και Παγκόσμια Τράπεζα, ακόμη κι αν δεν μπορούν ακόμη να τα υποκαταστήσουν πλήρως.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, η ενίσχυση των BRICS σημαίνει ότι το διεθνές περιβάλλον γίνεται πιο πολυκεντρικό και λιγότερο προβλέψιμο. Σε επίπεδο αγοράς, ανοίγονται περιθώρια για στοχευμένες εξαγωγές και ενεργειακές συνέργειες με χώρες-μέλη, αλλά και κίνδυνοι από πιθανή επιτάχυνση της αποδολαριοποίησης, που θα επηρεάσει το κόστος χρηματοδότησης και τις ισοτιμίες. Η ελληνική οικονομική και διπλωματική στρατηγική οφείλει να παρακολουθεί στενά τις θεσμικές εξελίξεις στους BRICS, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες διαφοροποίησης αγορών χωρίς να διαταράσσει την ευρωπαϊκή της αγκύρωση.
#BRICS #Πούτιν #Ρωσία #Ινδία #Κίνα #APEC #ΔιεθνήςΟικονομία
