Ο Σεργκέι Λαβρόφ επαναφέρει τη ρητορική περί «αποικιοκρατίας» της Δύσης, συνδέοντας τον πόλεμο στην Ουκρανία με τη μνήμη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πίσω από τις δηλώσεις, διαμορφώνεται ένα πιο σκληρό ιδεολογικό μέτωπο Μόσχας–Δύσης με μακροπρόθεσμες γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ αξιοποίησε εκ νέου τη γλώσσα της Ιστορίας για να επιτεθεί στη Δύση, κατηγορώντας τις δυτικές κυβερνήσεις και ελίτ ότι επιδεικνύουν «σαφώς αποικιοκρατική στάση». Μιλώντας σε τελετή κατάθεσης στεφάνου, συνέδεσε την πολιτική στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία με μια ευρύτερη στρατηγική «εκμετάλλευσης» τρίτων χωρών από την πλευρά της Δύσης.
Η ρητορική της «αποικιοκρατίας» ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής
Ο Λαβρόφ υποστήριξε ότι, εξοπλίζοντας την Ουκρανία και «χρησιμοποιώντας» τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, η Δύση επιδιώκει να «δημιουργεί όλο και περισσότερα προβλήματα» ενώ ταυτόχρονα εκμεταλλεύεται άλλους. Η επιλογή των όρων «αποικιοκρατική στάση» δεν είναι τυχαία· εντάσσεται σε μια μακρόχρονη προσπάθεια της Μόσχας να παρουσιαστεί ως ηγετικός πόλος του «παγκόσμιου Νότου», απέναντι σε αυτό που περιγράφει ως δυτικό, μεταψυχροπολεμικό ηγεμονισμό.
Η ρωσική διπλωματία επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει ιστορικά τραύματα χωρών της Αφρικής, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής από την κλασική αποικιοκρατία, μεταφράζοντάς τα σε σημερινή πολιτική στήριξη. Η καταγγελία της Δύσης ως «αποικιοκρατικής» λειτουργεί ως γέφυρα με κυβερνήσεις που αναζητούν εναλλακτικούς εταίρους, ιδίως σε ενέργεια, οπλικά συστήματα και υποδομές.
Επίκληση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η μάχη για τη μνήμη
Ο Λαβρόφ σημείωσε ότι οι δυτικοί «δεν θεωρούν πλέον ιερά» τα αποτελέσματα της «στρατιωτικής αδελφοσύνης» του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τα οποία, όπως είπε, «έθεσαν τα θεμέλια για τη μακροπρόθεσμη ειρηνική ανάπτυξη της ανθρωπότητας». Με αυτή τη διατύπωση, η Μόσχα επιχειρεί να ανανεώσει το αφήγημα της Σοβιετικής Ένωσης ως κεντρικού νικητή κατά του ναζισμού, σε αντιδιαστολή με τη σημερινή πολιτική της Δύσης.
Η επίκληση της μνήμης του πολέμου αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει ήδη μετατραπεί σε σύγκρουση φθοράς με βαθιά οικονομικά και θεσμικά αποτυπώματα. Η Ρωσία κατηγορεί τη Δύση ότι, μέσω κυρώσεων και στρατιωτικής στήριξης προς το Κίεβο, υπονομεύει την αρχιτεκτονική ασφάλειας που διαμορφώθηκε μετά το 1945, ενώ η Δύση αντιτείνει ότι υπερασπίζεται τις αρχές της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας.
Γεωπολιτική αναδιάταξη και οικονομικές προεκτάσεις
Πίσω από τις δηλώσεις Λαβρόφ διαφαίνεται η εδραίωση ενός πιο σταθερού μπλοκ αντιδυτικών χωρών, με την Ρωσία να επιδιώκει ρόλο πυλώνα σε ενεργειακές, νομισματικές και αμυντικές συνεργασίες εκτός του δυτικού πλαισίου. Οι κατηγορίες περί «αποικιοκρατίας» λειτουργούν ως ιδεολογικό υπόβαθρο για την αποσύνδεση από δυτικούς θεσμούς, από τα συστήματα πληρωμών έως τις αγορές κεφαλαίου.
Η μακροπρόθεσμη συνέπεια είναι η εμπέδωση ενός πιο κατακερματισμένου διεθνούς οικονομικού συστήματος. Η Δύση ενισχύει τις μεταξύ της αλυσίδες αξίας και επιβάλλει τεχνολογικούς περιορισμούς σε Ρωσία και συμμάχους της, ενώ η Μόσχα στρέφεται σε διμερείς διακανονισμούς σε τοπικά νομίσματα και σε ενεργειακές συμφωνίες με την Ασία και τον παγκόσμιο Νότο. Η ρητορική σύγκρουση εντείνει την ήδη δαπανηρή γεωοικονομική αποσύνδεση.
Θεσμικές συνέπειες για τον διεθνή κανόνα
Η αντιπαράθεση για το ποιος είναι «αποικιοκράτης» και ποιος «απελευθερωτής» δεν είναι απλώς ζήτημα ιστορικής ερμηνείας. Αφορά το ποιος θα ορίσει τους κανόνες του διεθνούς συστήματος τις επόμενες δεκαετίες: από το δικαίωμα επέμβασης μέχρι το πώς λειτουργούν οι κυρώσεις και οι διεθνείς οργανισμοί. Η Μόσχα αμφισβητεί ανοιχτά τη νομιμοποίηση δυτικών θεσμών και εργαλείων, υποστηρίζοντας ότι χρησιμοποιούνται «επιλεκτικά» εναντίον αντιπάλων.
Αυτή η θεσμική διαμάχη έχει συνέπειες στην αποτελεσματικότητα οργανισμών όπως ο ΟΗΕ, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου και οι διεθνείς τράπεζες ανάπτυξης. Όσο οι μεγάλες δυνάμεις χρησιμοποιούν τη γλώσσα της αποικιοκρατίας και της ιστορικής αδικίας για να απονομιμοποιήσουν η μία την άλλη, τόσο δυσκολότερη γίνεται η συναίνεση σε κοινούς κανόνες για το εμπόριο, το χρέος και την κλιματική πολιτική.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η σκλήρυνση της ρωσοδυτικής ρητορικής σημαίνει παράταση της γεωπολιτικής αβεβαιότητας που τροφοδοτεί μεταβλητότητα σε ενέργεια, ναύλα και επιτόκια. Η Ελλάδα, ως μέλος ΕΕ και ΝΑΤΟ αλλά και με έντονη ναυτιλιακή και ενεργειακή έκθεση, χρειάζεται θεσμικά σταθερό πλαίσιο στην Ευρώπη και ευελιξία στις αγορές για να διαχειριστεί ένα περιβάλλον όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις τείνουν να γίνουν «μόνιμο χαρακτηριστικό» και όχι παροδική κρίση.
#Ρωσία #Λαβρόφ #Ουκρανία #Γεωπολιτική
