Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίζει «μη πατριωτικές» τις εκκλήσεις για επίκληση του War Powers Resolution στην υπόθεση Ιράν. Η τοποθέτηση προοιωνίζεται νέα σύγκρουση Λευκού Οίκου – Κογκρέσου για τις πολεμικές αρμοδιότητες.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι όσοι ζητούν την επίκληση του War Powers Resolution για τις στρατιωτικές ενέργειες εναντίον του Ιράν είναι «μη πατριώτες». Με τη φράση αυτή έστειλε σαφές μήνυμα ότι δεν προτίθεται να αναζητήσει εκ των προτέρων εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο για μελλοντικές επιχειρήσεις.
Τι είναι το War Powers Resolution και γιατί προκαλεί ένταση
Το War Powers Resolution του 1973 θεσπίστηκε για να περιορίσει την προεδρική εξουσία μετά τον πόλεμο του Βιετνάμ, απαιτώντας από τον εκάστοτε πρόεδρο να ενημερώνει το Κογκρέσο και να εξασφαλίζει έγκριση για παρατεταμένη ανάπτυξη στρατευμάτων. Στην πράξη, κάθε κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρεί τη μέγιστη δυνατή επιχειρησιακή ευελιξία, ενώ το Κογκρέσο επιχειρεί να ασκήσει θεσμικό έλεγχο, ιδίως όταν διακυβεύονται κλιμακώσεις, όπως στην περίπτωση της έντασης με το Ιράν.
Οι πρόσφατες κινήσεις των ΗΠΑ στην περιοχή του Κόλπου, σε συνδυασμό με την προηγούμενη αποχώρηση από τη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν, έχουν αυξήσει τον κίνδυνο στρατιωτικής εμπλοκής. Μέλη του Κογκρέσου, ιδίως από την αντιπολίτευση αλλά και ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί, ζητούν να ενεργοποιηθούν οι διατάξεις του War Powers ώστε να αποτραπεί μια παρατεταμένη σύγκρουση χωρίς σαφή νομοθετική εντολή.
Η ρητορική περί «πατριωτισμού» και η θεσμική ισορροπία
Η επιλογή του όρου «μη πατριωτικός» από τον Τραμπ μεταφέρει τη συζήτηση από το θεσμικό επίπεδο στο επίπεδο πολιτικής νομιμοποίησης. Όσοι ζητούν ενεργό ρόλο του Κογκρέσου υποστηρίζουν ότι η συνταγματική ισορροπία απαιτεί κοινοβουλευτικό έλεγχο κάθε σημαντικής στρατιωτικής κίνησης. Ο Λευκός Οίκος, αντιθέτως, προβάλλει την ανάγκη ταχείας αντίδρασης και αποτροπής, ιδίως σε περιβάλλον πολλαπλών κρίσεων στη Μέση Ανατολή.
Η σύγκρουση αυτή δεν είναι καινούργια: διαχρονικά, Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί πρόεδροι έχουν κινηθεί στα όρια – ή και πέρα από τα όρια – του War Powers Resolution, αξιοποιώντας ευρείες ερμηνείες προηγούμενων εξουσιοδοτήσεων για χρήση στρατιωτικής ισχύος. Η διαφορά σήμερα είναι ότι η ρητορική πόλωσης, με όρους «πατριωτισμού» ή «μη πατριωτισμού», δυσκολεύει τους θεσμικούς συμβιβασμούς.
Πιθανές επιπτώσεις στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ
Η δημόσια αμφισβήτηση του ρόλου του Κογκρέσου ενδέχεται να ενισχύσει την αβεβαιότητα για τους εταίρους και αντιπάλους των ΗΠΑ. Για τους συμμάχους στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή, η έλλειψη διακομματικής συναίνεσης γύρω από τη χρήση στρατιωτικής ισχύος καθιστά δυσκολότερο τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Για το Ιράν, η εικόνα εσωτερικής αμερικανικής διαφωνίας μπορεί να εκληφθεί είτε ως ευκαιρία είτε ως κίνδυνος για απρόβλεπτη κλιμάκωση.
Σε επίπεδο αγορών, κάθε ένδειξη πιθανής στρατιωτικής σύγκρουσης στον Κόλπο τείνει να επηρεάζει τις τιμές ενέργειας και το επενδυτικό κλίμα. Η ρητορική κλιμάκωση μεταξύ Λευκού Οίκου και Κογκρέσου για το ποιος αποφασίζει τελικά τη χρήση ισχύος προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αστάθειας.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, κάθε ένταση ΗΠΑ–Ιράν αυξάνει τον γεωπολιτικό κίνδυνο στον άξονα Ανατολικής Μεσογείου – Μέσης Ανατολής, με άμεση αντανάκλαση στο κόστος ενέργειας, στα ναύλα και στη μεταβλητότητα των αγορών. Οι ελληνικές επιχειρήσεις με έκθεση σε ναυτιλία, διύλιση και εισαγωγές καυσίμων οφείλουν να ενσωματώνουν στα σενάρια τους τόσο την πιθανότητα κλιμάκωσης όσο και τον θεσμικό παράγοντα στις ΗΠΑ (σύγκρουση προέδρου–Κογκρέσου), καθώς αυτός επηρεάζει τον χρονισμό και την ένταση τυχόν στρατιωτικών κινήσεων.
#ΗΠΑ #Trump #WarPowers #Ιράν #ΜέσηΑνατολή
