Η Κομισιόν κλιμακώνει τη στρατιωτική και οικονομική στήριξη προς το Κίεβο με πακέτο drones 6 δισ. ευρώ και νέο γύρο κυρώσεων. Το μήνυμα Βρυξελλών και η προκλητική απάντηση Πούτιν φωτίζουν το νέο στάδιο της αντιπαράθεσης ΕΕ–Ρωσίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει ένα από τα πιο στοχευμένα πακέτα στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, με επίκεντρο τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι ολοκληρώνεται πακέτο στήριξης ύψους 6 δισ. € για drones, την ώρα που οι ρωσικές επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα συστήματα κλιμακώνονται.
Γιατί η ΕΕ επενδύει τόσο επιθετικά στα drones;
Η επιλογή των drones δεν είναι τυχαία. Στον πόλεμο φθοράς που εξελίσσεται στην Ουκρανία, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν μετατραπεί σε κρίσιμο πολλαπλασιαστή ισχύος: από την αναγνώριση και τη στόχευση πυροβολικού, έως τα πλήγματα σε υποδομές και γραμμές ανεφοδιασμού. Η Μόσχα έχει ήδη αξιοποιήσει μαζικά φθηνά drones, πιέζοντας τις ουκρανικές αεράμυνες και την ενέργεια της χώρας.
Η ΕΕ επιχειρεί να κλείσει αυτό το τεχνολογικό και ποσοτικό κενό, μεταφέροντας την αντιπαράθεση σε ένα πεδίο όπου η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να κινητοποιηθεί γρήγορα. Τα 6 δισ. € λειτουργούν έτσι διπλά: ως στήριξη στο ουκρανικό μέτωπο και ως ένεση ζήτησης για την αναδυόμενη ευρωπαϊκή βιομηχανία μη επανδρωμένων συστημάτων.
Κυρώσεις «διαρκείας» και ο στόχος της ρωσικής πολεμικής οικονομίας
Παράλληλα με το πακέτο drones, η φον ντερ Λάιεν προανήγγειλε «όλο και σκληρότερες» κυρώσεις, με σαφή στόχο την αποδυνάμωση της ρωσικής πολεμικής οικονομίας. Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι οι κυρώσεις δεν σταματούν βραχυπρόθεσμα τις επιχειρήσεις της Μόσχας, αλλά αλλάζουν σταδιακά τη δομή της ρωσικής οικονομίας, επιτείνοντας την εξάρτηση από την Κίνα και περιορίζοντας την πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες.
Για τις Βρυξέλλες, η στρατηγική είναι πλέον μακράς πνοής: όχι μόνο να περιοριστεί η τρέχουσα ικανότητα της Ρωσίας να παράγει πυραύλους και drones, αλλά να καταστεί δυσκολότερη η ανασυγκρότηση της ρωσικής βιομηχανικής βάσης τα επόμενα χρόνια. Αυτό εξηγεί τη στροφή σε «έξυπνες» κυρώσεις, που στοχεύουν δίκτυα παράκαμψης, ενδιάμεσες χώρες και κρίσιμα εξαρτήματα διπλής χρήσης.
Η απάντηση Πούτιν και το παιχνίδι των διαπραγματεύσεων
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Βλαντιμίρ Πούτιν εμφανίζεται «ανοιχτός» σε διαπραγματεύσεις με την Ευρώπη, υπό τον όρο να ηγηθεί της προσπάθειας ο πρώην καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ, γνωστός για τις στενές του σχέσεις με τη Μόσχα. Η αναφορά αυτή λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό μήνυμα παρά ως ρεαλιστική πρόταση: επιχειρεί να διχάσει την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, υπενθυμίζοντας την εποχή της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία και την εσωτερική συζήτηση στη Γερμανία.
Για την ΕΕ, όμως, η επιλογή είναι πλέον θεσμική: κάθε σήμα επιστροφής σε «business as usual» με τη Ρωσία θα υπονόμευε τη συνοχή της κοινής εξωτερικής πολιτικής και θα έστελνε αμφίθυμο μήνυμα σε Ουκρανία, ΝΑΤΟ και αγορές ενέργειας. Γι’ αυτό και η ρητορική των Βρυξελλών συνδέει την όποια μελλοντική διαπραγμάτευση με σαφείς όρους ασφαλείας και σεβασμό του διεθνούς δικαίου.
Οικονομικές και θεσμικές παρενέργειες για την ίδια την ΕΕ
Το πακέτο των 6 δισ. € εγείρει και εσωτερικά ερωτήματα για την ΕΕ. Η χρηματοδότηση στρατιωτικού εξοπλισμού σε τρίτη χώρα, σε αυτή την κλίμακα, μετατοπίζει τον ρόλο της Ένωσης από «ήπια δύναμη» σε παράγοντα σκληρής ασφάλειας. Αυτό απαιτεί νέες θεσμικές ισορροπίες: από τον επιμερισμό του κόστους μεταξύ κρατών-μελών, έως τον έλεγχο της αμυντικής βιομηχανίας και την αποφυγή συγκρούσεων συμφερόντων.
Μακροπρόθεσμα, η επιλογή αυτή μπορεί να οδηγήσει σε πιο μόνιμους μηχανισμούς κοινής χρηματοδότησης αμυντικών προγραμμάτων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους εθνικούς προϋπολογισμούς και τη δημοσιονομική πολιτική. Η ΕΕ δοκιμάζει, στην πράξη, ένα «παράλληλο σύστημα» κοινής άμυνας, χωρίς ακόμη να έχει αναθεωρήσει το θεσμικό της πλαίσιο.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η στροφή της ΕΕ στα drones και στη χρηματοδότηση αμυντικών τεχνολογιών ανοίγει παράθυρο συμμετοχής για εγχώριες εταιρείες υψηλής τεχνολογίας, από ηλεκτρονικά και αισθητήρες μέχρι λογισμικό και συστήματα διοίκησης-ελέγχου. Παράλληλα, όμως, η προτεραιοποίηση των αμυντικών δαπανών σε ευρωπαϊκό επίπεδο σημαίνει πιο σφιχτό πλαίσιο για άλλες μορφές χρηματοδότησης, γεγονός που καθιστά κρίσιμη για την Ελλάδα την έγκαιρη ένταξη σε κοινοπρακτικά προγράμματα, ώστε να μη βρεθεί απλός «καταναλωτής» αλλά συνδιαμορφωτής της νέας ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής.
#ΕΕ #Ουκρανία #Ρωσία #Drones #Κυρώσεις
