Η Ευρώπη επιταχύνει τον επανεξοπλισμό της. Το κάνει αργά, καθυστερημένα και υπό πίεση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η αυξανόμενη αβεβαιότητα για τη στάση των Ηνωμένες Πολιτείες έχουν λειτουργήσει ως wake-up call. Η ανακοίνωση του Donald Trump για απόσυρση αμερικανικών δυνάμεων από τη Γερμανία απλώς επιβεβαίωσε αυτό που πολλοί στις Βρυξέλλες δεν ήθελαν να παραδεχτούν: η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν είναι πλέον «εγγυημένη».
Σε επίπεδο πόρων, η Ευρώπη αρχίζει να κινείται. Αυξάνει αμυντικές δαπάνες, επενδύει στη βιομηχανική της βάση και προσπαθεί να καλύψει τα κενά σε πυρομαχικά, εξοπλισμούς και logistics. Με άλλα λόγια, χτίζει τα “hardware” της ισχύος. Το πρόβλημα είναι αλλού. Δεν έχει “software”.
Το βασικό έλλειμμα είναι πολιτικό. Δεν υπάρχει ενιαίο κέντρο λήψης αποφάσεων που να μπορεί να κατευθύνει αυτή τη στρατιωτική ισχύ με ταχύτητα και συνοχή. Η ΝΑΤΟ παραμένει ο βασικός πυλώνας ασφάλειας, αλλά χωρίς ξεκάθαρη αμερικανική δέσμευση, η λειτουργικότητά του τίθεται υπό αμφισβήτηση. Από την άλλη, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ούτε τη δομή ούτε την πολιτική βούληση να λειτουργήσει ως στρατηγικός παίκτης με ενιαία φωνή.
Αυτό δημιουργεί ένα επικίνδυνο mismatch. Η Ευρώπη μπορεί να αποκτήσει περισσότερα όπλα, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να τα χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά. Η στρατιωτική ισχύς χωρίς πολιτική κατεύθυνση δεν είναι αποτρεπτική. Είναι αποσπασματική.
Το δεύτερο πρόβλημα είναι ο κατακερματισμός. Διαφορετικά κράτη με διαφορετικές απειλές, προτεραιότητες και πολιτικές γραμμές. Η Ανατολική Ευρώπη βλέπει τη Ρωσία ως άμεση υπαρξιακή απειλή. Η Νότια Ευρώπη εστιάζει περισσότερο σε μεταναστευτικές ροές και ενεργειακή ασφάλεια. Η Δυτική Ευρώπη κινείται πιο αργά, προσπαθώντας να ισορροπήσει μεταξύ οικονομίας και άμυνας. Σε αυτό το περιβάλλον, η χάραξη ενιαίας στρατηγικής μοιάζει περισσότερο με διαπραγμάτευση παρά με απόφαση.
Υπάρχει και το θέμα της αξιοπιστίας. Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μειώσουν την παρουσία τους, η Ευρώπη καλείται να καλύψει ένα τεράστιο κενό σε intelligence, logistics, πυρηνική αποτροπή και ταχεία ανάπτυξη δυνάμεων. Αυτά δεν χτίζονται σε λίγα χρόνια. Είναι αποτέλεσμα δεκαετιών.
Το τρίτο επίπεδο είναι βιομηχανικό. Η Ευρώπη θέλει να ενισχύσει την αμυντική της παραγωγή, αλλά λειτουργεί με πολλαπλά εθνικά συστήματα, διαφορετικές προδιαγραφές και χαμηλό βαθμό ενοποίησης. Αυτό σημαίνει υψηλότερο κόστος, χαμηλότερη αποδοτικότητα και περιορισμένη κλίμακα. Σε corporate όρους, μιλάμε για αγορά χωρίς consolidation.
Και υπάρχει και το timing. Η Ευρώπη επανεξοπλίζεται ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται και η γεωπολιτική αστάθεια αυξάνεται. Δεν έχει την πολυτέλεια του χρόνου. Πρέπει να χτίσει ικανότητες ταυτόχρονα με τη διαχείριση κρίσεων.
Το πιο κρίσιμο όμως είναι το εξής: χωρίς πολιτική ενοποίηση στην άμυνα, η Ευρώπη κινδυνεύει να γίνει πιο ευάλωτη παρά πιο ισχυρή. Περισσότερα όπλα σημαίνουν περισσότερες ευθύνες, περισσότερα ρίσκα και μεγαλύτερη ανάγκη συντονισμού. Αν αυτός ο συντονισμός δεν υπάρχει, η ισχύς διαχέεται αντί να συγκεντρώνεται.
SBC σχόλιο: Η Ευρώπη κάνει το σωστό πράγμα, αλλά με λάθος σειρά. Χτίζει στρατό πριν χτίσει στρατηγική. Επενδύει σε εξοπλισμούς χωρίς να έχει λύσει ποιος αποφασίζει, πότε και πώς. Αν αυτό δεν αλλάξει, η ήπειρος θα έχει περισσότερα όπλα αλλά λιγότερη αποτρεπτική ισχύ. Και σε ένα περιβάλλον όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρονται και η Ρωσία παραμένει επιθετική, αυτό δεν είναι απλώς πρόβλημα. Είναι στρατηγικό ρίσκο.
