Σε τετραμερή συνάντηση στη Λευκωσία κρίνεται το επόμενο βήμα για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου και τη χρηματοδότησή του από την ΕΤΕπ. Παράλληλα, η Κομισιόν μπλοκάρει τη διασύνδεση Τουρκίας–Κατεχομένων, ενισχύοντας πολιτικά το GSI.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου (GSI) επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, με μια υψηλού επιπέδου τετραμερή συνάντηση αύριο στη Λευκωσία, η οποία μπορεί να καθορίσει τόσο τη χρηματοδοτική όσο και την πολιτική της τροχιά. Στο τραπέζι θα καθίσουν ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, οι υπουργοί Ενέργειας Ελλάδας και Κύπρου, Σταύρος Παπασταύρου και Μιχάλης Δαμιανός, καθώς και ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), Γιάννης Τσακίρης.
Due diligence από την ΕΤΕπ και επαναδέσμευση Λευκωσίας
Η συνάντηση πραγματοποιείται στο περιθώριο του άτυπου Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας της Ε.Ε. (12–13 Μαΐου) και έχει ως κεντρικό αντικείμενο τις εξελίξεις γύρω από το GSI, με έμφαση στο κοινό αίτημα Αθήνας και Λευκωσίας για χρηματοδότηση από την ΕΤΕπ. Το αίτημα για τη συνάντηση υπέβαλε ο ίδιος ο Επίτροπος, ενώ η παρουσία του Γ. Τσακίρη, που βρίσκεται στη Λευκωσία για το πρόγραμμα «Affordable and Sustainable Housing», αξιοποιείται για μια τετραμερή με όλους τους κρίσιμους παίκτες.
Η ΕΤΕπ αναμένει την επίσημη υποβολή αιτήματος από τον ΑΔΜΗΕ, ώστε να ξεκινήσει η μελέτη δέουσας επιμέλειας (due diligence) για το έργο. Η διαδικασία εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περίπου 6–7 μήνες και θα καθορίσει το τελικό ύψος του δανείου. Πηγές της τράπεζας υπογραμμίζουν ότι οποιεσδήποτε εκτιμήσεις για ποσά είναι σε αυτή τη φάση πρόωρες.
Η κίνηση του Κύπριου υπουργού Ενέργειας να συνυπογράψει με τον Έλληνα ομόλογό του το αίτημα προς την ΕΤΕπ λειτουργεί ως ένδειξη πολιτικής επαναδέσμευσης της Λευκωσίας στο GSI, μετά από μια περίοδο επιφυλάξεων και εσωτερικών αντιρρήσεων. Η ΕΤΕπ, ως θεσμικός και υψηλής αξιοπιστίας χρηματοδότης, αναμένεται να προσδώσει κοινοτική «σφραγίδα» σε τυχόν τεχνικές, οικονομικές ή ρυθμιστικές προσαρμογές που θα απαιτηθούν.
Σαφές μπλόκο της Κομισιόν στο καλώδιο Τουρκίας–Κατεχομένων
Η παρουσία Γιόργκενσεν στη Λευκωσία συμπίπτει με την επίσημη απάντησή του σε ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ και αντιπροέδρου των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών, Γιάννη Μανιάτη, σχετικά με τη σχεδιαζόμενη διασύνδεση Τουρκίας–Κατεχομένων. Μετά και το πρόσφατο μπλόκο του ENTSO-E στο συγκεκριμένο σχέδιο, ο Επίτροπος ξεκαθαρίζει ότι η διασύνδεση δεν έχει καθεστώς «έργου αμοιβαίου ενδιαφέροντος» και δεν μπορεί να λάβει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Η Κομισιόν, στην έκθεση διεύρυνσης του 2025, είχε ήδη εκφράσει ανησυχίες για το έργο, το οποίο δεν περιλαμβάνεται στο δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης δικτύων του 2026. Ο Γιόργκενσεν κατονομάζει τον τουρκικό διαχειριστή TEİAŞ, υπενθυμίζοντας ότι, ακόμη και ως παρατηρητής στον ENTSO-E, έχει δεσμευθεί να συνεργάζεται με όλους τους ευρωπαϊκούς διαχειριστές, συμπεριλαμβανομένου του πιστοποιημένου κυπριακού Διαχειριστή. Οποιαδήποτε διασύνδεση, τονίζει, προϋποθέτει τη συγκατάθεση του κυπριακού Διαχειριστή, κάτι που στην πράξη ακυρώνει την προσπάθεια της τουρκοκυπριακής πλευράς να αποκτήσει ευρωπαϊκή νομιμοποίηση.
Ενεργειακή ασφάλεια, υδρογονάνθρακες και τουρκικές προκλήσεις
Το άτυπο συμβούλιο ενέργειας θα εξετάσει επίσης την εργαλειοθήκη «AccelerateEU για Προσιτή και Ασφαλή Ενέργεια», τον ρόλο της αποθήκευσης (μπαταρίες) και του φυσικού αερίου μετά το 2030, καθώς και έγγραφο της κυπριακής Προεδρίας για την ανάπτυξη εγχώριων πόρων υδρογονανθράκων και τα απαραίτητα ευρωπαϊκά κίνητρα.
Οι συζητήσεις αυτές λαμβάνουν χώρα σε περιβάλλον κλιμακούμενων τουρκικών προκλήσεων. Η Άγκυρα, με επιστολή στον ΟΗΕ, επιχειρεί να αμφισβητήσει τη συμφωνία Κύπρου–Αιγύπτου για αξιοποίηση κοιτασμάτων στην κυπριακή ΑΟΖ, ενώ, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ετοιμάζει νομοσχέδιο για διεκδίκηση θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε αμφισβητούμενες περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο τα κυπριακά blocks, αλλά και το ελληνικό πρόγραμμα ερευνών υδρογονανθράκων.
Σε αυτό το γεωπολιτικά φορτισμένο πλαίσιο, το GSI αναδεικνύεται όχι μόνο σε έργο ενεργειακής ασφάλειας και μείωσης του κόστους ηλεκτρισμού, αλλά και σε κρίσιμο εργαλείο εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σχόλιο 
: Η τετραμερής στη Λευκωσία λειτουργεί ως stress test για την αξιοπιστία της κυπριακής επαναδέσμευσης στο GSI και, ταυτόχρονα, ως μοχλός για να μετατραπεί η πολιτική στήριξη της Κομισιόν σε απτή χρηματοδότηση από την ΕΤΕπ. Αν το due diligence προχωρήσει ομαλά, η ηλεκτρική διασύνδεση μπορεί να εξελιχθεί σε στρατηγικό ανάχωμα απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις και να αναβαθμίσει τον ρόλο Ελλάδας και Κύπρου στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη.
#ηλεκτρική_διασύνδεση #GSI #ΕΤΕπ #Κύπρος #ενεργειακή_ασφάλεια #Τουρκία
