Ο Ντόναλντ Τραμπ υπερασπίστηκε τη σχεδιαζόμενη συμφωνία με το Ιράν, απορρίπτοντας τις επικρίσεις για μυστικότητα και κινδύνους. Η αντιπαράθεση με Δημοκρατικούς γερουσιαστές αναδεικνύει το διακύβευμα για τον Περσικό Κόλπο και τη διεθνή ασφάλεια.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε την Κυριακή στο ζήτημα της υπό διαμόρφωση συμφωνίας με το Ιράν, επιχειρώντας να προλάβει τις αντιδράσεις πριν ακόμη οριστικοποιηθεί το κείμενο. Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, υποστήριξε ότι η νέα συμφωνία είναι «το ακριβώς αντίθετο» από εκείνη της κυβέρνησης Ομπάμα, την οποία κατηγόρησε ότι παρείχε στην Τεχεράνη «τεράστια ποσά σε μετρητά» και «μονοπάτι» προς τα πυρηνικά.
Ο Τραμπ τόνισε ότι «κανείς δεν την έχει δει, ούτε ξέρει τι είναι» και αναγνώρισε ότι «δεν έχει καν πλήρως διαπραγματευτεί ακόμη» η συμφωνία, καλώντας τους πολίτες να αγνοήσουν τους επικριτές και να «μην ακούνε τους χαμένους». Με αυτόν τον τρόπο επιχείρησε να απονομιμοποιήσει εκ των προτέρων την κριτική, μεταφέροντας τη συζήτηση από το περιεχόμενο της συμφωνίας στην πολιτική αντιπαράθεση με τους αντιπάλους του.
Τι φοβούνται οι επικριτές στο Κογκρέσο;
Στον αντίποδα, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Βαν Χόλεν προειδοποίησε ότι η πιθανή συμφωνία συνιστά επιστροφή «στην προπολεμική κατάσταση», υπονοώντας αναβίωση ισορροπιών που προηγήθηκαν των πρόσφατων συγκρούσεων στην περιοχή. Κατά τον ίδιο, το πλαίσιο που διαμορφώνεται θα μπορούσε να δώσει στο Ιράν «περισσότερο έλεγχο» στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα στρατηγικότερα σημεία για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις ροές ενέργειας.
Ο Βαν Χόλεν προειδοποίησε επίσης ότι η συμφωνία ενδέχεται να περιλαμβάνει αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, δηλαδή αποπαγίδευση κεφαλαίων που σήμερα τελούν υπό κυρώσεις. Με τη φράση «όταν σκάβεις έναν λάκκο, πρέπει να σταματήσεις να σκάβεις», κάλεσε την κυβέρνηση να μην προχωρήσει σε ρυθμίσεις που, κατά την άποψή του, θα ενίσχυαν την Τεχεράνη χωρίς επαρκείς ασφαλιστικές δικλίδες.
Η μυστικότητα της διαπραγμάτευσης και το θεσμικό ερώτημα
Πέρα από την κομματική αντιπαράθεση, η κεντρική κριτική αφορά τον βαθμό μυστικότητας της διαδικασίας. Ο ίδιος ο Τραμπ παραδέχεται ότι «κανείς δεν την έχει δει» και ότι η συμφωνία δεν έχει ολοκληρωθεί, ενώ ταυτόχρονα ζητά πολιτική στήριξη και ανοχή στην κριτική. Αυτό δημιουργεί ένα κλασικό θεσμικό δίλημμα: μέχρι ποιο σημείο μια κυβέρνηση μπορεί να διαπραγματεύεται κρίσιμες διεθνείς συμφωνίες χωρίς να ενημερώνει εγκαίρως το Κογκρέσο και την κοινή γνώμη;
Άλλες φωνές στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τις αναφορές, εκφράζουν «απογοήτευση» για την έλλειψη διαφάνειας και τα «αναπάντητα ρίσκα» της συμφωνίας. Η συζήτηση δεν περιορίζεται στο αν πρέπει ή όχι να υπάρξει συνεννόηση με το Ιράν, αλλά στο πώς διασφαλίζεται ότι μια τέτοια συμφωνία δεν θα μετατραπεί σε πηγή νέας αστάθειας στον Περσικό Κόλπο και δεν θα υπονομεύσει το καθεστώς κυρώσεων χωρίς σαφή αντάλλαγμα σε επίπεδο ασφάλειας.
Η σύγκριση με την εποχή Ομπάμα και το πυρηνικό ζήτημα
Η αναφορά του Τραμπ στη συμφωνία της κυβέρνησης Ομπάμα επαναφέρει στο προσκήνιο τη διαχρονική διαμάχη για το πώς πρέπει να αντιμετωπίζεται το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Ο πρώην πρόεδρος υποστηρίζει ότι η τότε συμφωνία έδωσε στην Τεχεράνη «τεράστια ποσά σε μετρητά» και ένα «μονοπάτι» προς τα πυρηνικά, επιχειρώντας να παρουσιάσει τη δική του προσέγγιση ως αυστηρότερη και περισσότερο προσανατολισμένη στην ασφάλεια.
Ωστόσο, χωρίς δημοσιοποιημένο κείμενο, η σύγκριση παραμένει πολιτική και όχι ουσιαστική. Το ερώτημα για τους θεσμούς των ΗΠΑ είναι αν θα υπάρξει επαρκής χρόνος και διαδικασία ελέγχου, ώστε το Κογκρέσο να αξιολογήσει αν η νέα συμφωνία περιορίζει ή διευρύνει τον χώρο κινήσεων του Ιράν, τόσο στο πυρηνικό πεδίο όσο και στον έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων οδών όπως τα Στενά του Ορμούζ.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, κάθε μεταβολή στη σχέση ΗΠΑ–Ιράν έχει άμεση γεωπολιτική σημασία, λόγω της εξάρτησης της Ευρώπης από τις θαλάσσιες ενεργειακές οδούς που διέρχονται από τον Περσικό Κόλπο. Μια συμφωνία που θα αύξανε τον έλεγχο του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς σαφές πλαίσιο ασφάλειας, θα μπορούσε να ενισχύσει την αστάθεια στις τιμές ενέργειας, επηρεάζοντας έμμεσα και την ελληνική οικονομία. Παράλληλα, η Αθήνα, ως μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, θα κληθεί να τοποθετηθεί σε ένα πιθανό νέο πλαίσιο κυρώσεων ή αποπαγίδευσης ιρανικών κεφαλαίων, ισορροπώντας ανάμεσα στη δυτική γραμμή και στα δικά της συμφέροντα στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
#Τραμπ #Ιράν #ΗΠΑ #ΠερσικόςΚόλπος #ΔιεθνήςΑσφάλεια
