Ο Πακιστανός υπουργός Εσωτερικών επιστρέφει στην Τεχεράνη μέσα σε μία εβδομάδα, σε μια προσπάθεια εκτόνωσης της έντασης. Πίσω από τις διπλωματικές κινήσεις, αναδιατάσσεται ο συσχετισμός ισχύος από τον Περσικό Κόλπο έως την Κίνα.
Ο υπουργός Εσωτερικών του Πακιστάν, Μοχσίν Νακβί, μεταβαίνει εκ νέου στην Τεχεράνη, για δεύτερη φορά μέσα σε μία εβδομάδα, σε μια περίοδο όπου ιρανικά και πακιστανικά μέσα κάνουν λόγο για παύση της «εντατικής συνεργασίας» και «κατάσταση δυσπιστίας» ανάμεσα στις δύο χώρες. Η κίνηση αυτή δεν αφορά μόνο τη διμερή ασφάλεια, αλλά και την ευρύτερη αρχιτεκτονική ισχύος στη Μέση Ανατολή και τη Νότια Ασία.
Γιατί Τεχεράνη και Ισλαμαμπάντ μιλούν για «δυσπιστία»
Οι σχέσεις Ιράν–Πακιστάν παραδοσιακά ισορροπούν ανάμεσα στη συνεργασία και στην καχυποψία. Τα δύο κράτη μοιράζονται μακρά χερσαία μεθόριο στο Μπαλουχιστάν, περιοχή με έντονη παρουσία ένοπλων ομάδων και λαθρεμπορίου, όπου αμφότερες οι κυβερνήσεις κατηγορούνται ότι ανέχονται ή δεν ελέγχουν πλήρως διασυνοριακές οργανώσεις. Κάθε επεισόδιο ασφαλείας μεταφράζεται σε αμοιβαίες κατηγορίες για ανοχή σε «τρομοκρατικά στοιχεία», διαβρώνοντας τη θεσμική εμπιστοσύνη.
Παράλληλα, το Ιράν βρίσκεται υπό σκληρές δυτικές κυρώσεις και αναζητά διέξοδο προς την Ασία, ενώ το Πακιστάν προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην παραδοσιακή στήριξη από τις ΗΠΑ και τις χώρες του Κόλπου και στη στρατηγική του σχέση με την Κίνα. Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε κίνηση της Τεχεράνης ή του Ισλαμαμπάντ διαβάζεται από τον άλλο ως μέρος ευρύτερων γεωπολιτικών σχεδιασμών, εντείνοντας την καχυποψία.
Η ασφάλεια στα σύνορα και ο αγωγός που δεν ολοκληρώνεται
Στην κορυφή της ατζέντας των συνομιλιών του Νακβί με Ιρανούς αξιωματούχους εκτιμάται ότι βρίσκεται η ασφάλεια στα σύνορα και η τύχη της ενεργειακής συνεργασίας. Η μεθόριος Ιράν–Πακιστάν έχει γίνει επανειλημμένα πεδίο επιθέσεων από ένοπλες ομάδες, με αποτέλεσμα σποραδικά χτυπήματα και από τις δύο πλευρές, που αναζωπυρώνουν την ένταση. Η θεσμοθέτηση κοινών μηχανισμών επιτήρησης και ανταλλαγής πληροφοριών απαιτεί βαθμό εμπιστοσύνης που σήμερα δοκιμάζεται.
Παράλληλα, ο πολυσυζητημένος αγωγός φυσικού αερίου Ιράν–Πακιστάν παραμένει ημιτελής, εγκλωβισμένος ανάμεσα στις αμερικανικές κυρώσεις κατά της Τεχεράνης και στις ενεργειακές ανάγκες του Ισλαμαμπάντ. Για το Ιράν, η ολοκλήρωση του αγωγού θα σήμαινε σταθερά έσοδα και ενεργειακή διείσδυση στη Νότια Ασία. Για το Πακιστάν, θα αποτελούσε κρίσιμη ανάσα σε μια οικονομία που ταλανίζεται από ενεργειακά ελλείμματα και δημοσιονομική πίεση. Ωστόσο, η «κατάσταση δυσπιστίας» καθιστά ακόμη δυσκολότερη τη λήψη πολιτικών αποφάσεων με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Πιέσεις από ΗΠΑ, Κίνα και τον Κόλπο
Η διπλωματική κίνηση Νακβί δεν εξελίσσεται σε κενό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν αντίθετες σε κάθε διεύρυνση της οικονομικής συνεργασίας με την Τεχεράνη, ιδίως σε έργα υποδομής όπως ο αγωγός φυσικού αερίου. Το Πακιστάν, που εξαρτάται από τη στήριξη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και των χωρών του Κόλπου, σταθμίζει προσεκτικά το κόστος μιας σύγκρουσης με την Ουάσιγκτον.
Την ίδια ώρα, η Κίνα –κεντρικός εταίρος και για τις δύο χώρες μέσω της Πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος»– επιδιώκει σταθερότητα στον διάδρομο που συνδέει το κινεζικό Σιντζιάνγκ με το πακιστανικό λιμάνι Γκουαντάρ και τον Ινδικό Ωκεανό. Η αποσταθεροποίηση στο Μπαλουχιστάν ή μια ανοιχτή κρίση Ιράν–Πακιστάν θα έθετε σε κίνδυνο κινεζικές επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων. Έτσι, το Πεκίνο έχει κάθε λόγο να ενθαρρύνει συνεννόηση, ακόμη κι αν αυτό δεν προβάλλεται δημόσια.
Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες για την περιφερειακή ισορροπία
Αν οι συνομιλίες στην Τεχεράνη οδηγήσουν σε σταδιακή αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, Ιράν και Πακιστάν θα μπορούσαν να μετατρέψουν μια ευάλωτη μεθόριο σε διάδρομο ελεγχόμενης διασύνδεσης: από συντονισμένες επιχειρήσεις ασφαλείας έως σταδιακή επανεκκίνηση ενεργειακών και εμπορικών σχεδίων. Αυτό θα μείωνε τον κίνδυνο τυχαίας κλιμάκωσης και θα ενίσχυε την οικονομική διασύνδεση της Μέσης Ανατολής με τη Νότια Ασία.
Αντιθέτως, μια αποτυχία θα παγίωνε τη «δυσπιστία» ως νέο κανονικό, μετατρέποντας τη μεθόριο σε μόνιμη εστία χαμηλής έντασης συγκρούσεων. Σε βάθος χρόνου, αυτό θα έδινε χώρο σε μη κρατικούς δρώντες, θα αποθάρρυνε επενδύσεις και θα ενίσχυε την εξάρτηση και των δύο χωρών από εξωτερικούς προστάτες για την ασφάλεια και τη χρηματοδότησή τους. Η επιλογή ανάμεσα σε μια δύσκολη συνεννόηση και σε μια διαχειριζόμενη, αλλά κοστοβόρα ένταση, είναι το πραγματικό διακύβευμα πίσω από την επίσκεψη Νακβί.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η εξέλιξη των σχέσεων Ιράν–Πακιστάν έχει έμμεσο αλλά υπαρκτό αποτύπωμα. Μια σταθερότερη περιφερειακή εικόνα μειώνει τον γεωπολιτικό κίνδυνο στην ευρύτερη ενεργειακή αγορά και διευκολύνει την προβλεψιμότητα τιμών, κάτι κρίσιμο για μια χώρα-καθαρό εισαγωγέα ενέργειας όπως η Ελλάδα. Παράλληλα, η σταδιακή επανένταξη του Ιράν σε εμπορικά δίκτυα της Ασίας θα μπορούσε να αναβαθμίσει μελλοντικά τη σημασία των ελληνικών λιμανιών ως κόμβων μεταξύ Ανατολικής Μεσογείου και Ινδικού Ωκεανού, υπό την προϋπόθεση ότι η Αθήνα θα επενδύσει εγκαίρως σε υποδομές και διπλωματικές γέφυρες με τις χώρες της περιοχής.
#Ιράν #Πακιστάν #διπλωματία #ΜέσηΑνατολή
