Ως «υποδειγματική» και «καλύτερη στην Ευρώπη» περιέγραψε ο Θάνος Πλεύρης τη διαδικασία φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων. Η Έλλη Ρούσσου ζήτησε διαφάνεια για τις χιλιάδες εξαφανίσεις παιδιών και σαφή πρωτόκολλα προστασίας.
Στο επίκεντρο της Βουλής βρέθηκε η διαχείριση των ασυνόδευτων ανηλίκων, με τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνο Πλεύρη να υπερασπίζεται το ισχύον σύστημα ως «υποδειγματικό» και «το καλύτερο σε όλη την Ευρώπη». Η αντιπαράθεση άνοιξε με αφορμή επίκαιρη ερώτηση της βουλευτή της Πλεύσης Ελευθερίας Έλλης Ρούσσου για τις εξαφανίσεις ανηλίκων από δομές φιλοξενίας.
Τι υποστηρίζει το υπουργείο για τις εξαφανίσεις
Ο Θάνος Πλεύρης υποστήριξε ότι η «συντριπτική πλειονότητα» των εξαφανίσεων αφορά οικειοθελείς αποχωρήσεις ανηλίκων που βρίσκονται κοντά στην ενηλικίωση. Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλά από αυτά τα παιδιά αναζητούν συγγενείς ή δεν επιθυμούν να παραμείνουν στη δομή όπου έχουν τοποθετηθεί.
Ο υπουργός περιέγραψε ένα σχήμα στο οποίο, όταν διαπιστώνεται εξαφάνιση, υπάρχει υποχρέωση δήλωσης εντός 24 ωρών. «Υπάρχει πρωτόκολλο το οποίο εντός 24ώρου, από την εξαφάνιση, αυτή δηλώνεται, και στην εισαγγελία και στην αστυνομία, και ενεργοποιείται ο μηχανισμός έκτακτης ανάγκης του υπουργείου», ανέφερε, προσθέτοντας ότι συνήθως τα παιδιά εντοπίζονται, αλλά πολλές φορές δεν επιθυμούν να επιστρέψουν στη δομή.
Η κριτική Ρούσσου: αριθμοί, διαφάνεια και ευθύνη της Πολιτείας
Η Έλλη Ρούσσου έθεσε ζήτημα κλίμακας και διαφάνειας, μιλώντας για χιλιάδες εξαφανισμένα παιδιά και αναφέροντας ότι μόνο για το 2025 τα στοιχεία δείχνουν περίπου 1.600 ανήλικους που αγνοούνται από δομές φιλοξενίας. Τόνισε ότι αυτά τα δεδομένα δεν φτάνουν συστηματικά στη Βουλή, είτε από την Ελληνική Αστυνομία είτε από το υπουργείο Μετανάστευσης.
Η βουλευτής υπογράμμισε ότι πρόκειται για παιδιά που έχουν βιώσει πόλεμο, βία, εκτοπισμό ή και trafficking, επιμένοντας ότι «η ανηλικότητα δεν έχει χρώμα, δεν έχει καταγωγή». Ζήτησε σαφείς απαντήσεις για το αν υπάρχει μηχανισμός πρόληψης, πότε κινητοποιείται η αστυνομία, αν εφαρμόζονται συγκεκριμένα πρωτόκολλα, ποιος είναι υπεύθυνος για την τήρησή τους και αν γίνεται πλήρης καταγραφή και διερεύνηση κάθε εξαφάνισης.
Πώς λειτουργούν οι δομές και ποιος τις ελέγχει
Ο υπουργός περιέγραψε ένα σύστημα δύο σταδίων. Αρχικά, τα ασυνόδευτα ανήλικα φιλοξενούνται σε ξεχωριστούς, ασφαλείς χώρους στα Κέντρα Υποδοχής, όπως στη Βέροια. Στη συνέχεια μεταφέρονται σε Κέντρα Φιλοξενίας Ανηλίκων και άλλες δομές μέσα στον αστικό ιστό, όπου επικρατεί «καθεστώς ελευθερίας».
Τη λειτουργία των Κέντρων Φιλοξενίας, σύμφωνα με τον κ. Πλεύρη, έχουν εταιρείες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα αλλά και άλλες εταιρείες που συμβάλλονται με το υπουργείο και αναλαμβάνουν την υποχρέωση φιλοξενίας. Το υπουργείο δηλώνει ότι διενεργεί ελέγχους και, αν εντοπιστούν προβλήματα που δεν διορθώνονται εντός 40 ημερών, ανακαλείται η άδεια λειτουργίας της δομής.
Ο υπουργός επέμεινε ότι υπάρχει «πλήρης κάλυψη» με γιατρούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και επιτρόπους. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι στο υπό επεξεργασία νομοσχέδιο ενισχύεται το σύστημα επιτροπείας, ώστε να υπάρχει πιο οργανωμένη θεσμική εκπροσώπηση των παιδιών.
«Υπερπολυτελές» σύστημα με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση
Σε μια φράση με πολιτικό βάρος, ο Θάνος Πλεύρης χαρακτήρισε το σύστημα φιλοξενίας «υπερπολυτελές», εξηγώντας ότι «πληρώνονται πάρα πολλά χρήματα γι’ αυτές τις υπηρεσίες» από ευρωπαϊκούς πόρους. «Αυτές οι οργανώσεις που συμβάλλονται με το υπουργείο, πληρώνονται, δεν κάνουν κανένα ανθρωπιστικό έργο, παίρνουν λεφτά, αρκετά χρήματα», σημείωσε, θέλοντας να καταδείξει ότι δεν πρόκειται για εθελοντική ή φιλανθρωπική δράση, αλλά για συμβατική παροχή υπηρεσιών.
Η τοποθέτηση αυτή μεταφέρει το κέντρο βάρους από την ηθική διάσταση της προστασίας των ανηλίκων στην αποτελεσματικότητα της διαχείρισης ευρωπαϊκών κονδυλίων και στον έλεγχο των παρόχων. Ταυτόχρονα, ενισχύει την κυβερνητική θέση ότι το σύστημα όχι μόνο είναι θεσμικά επαρκές, αλλά και ιδιαίτερα δαπανηρό, άρα οφείλει να αποδίδει.
Περιορισμός «προνομίων» και αλλαγή στρατηγικής για τα μεγαλύτερα παιδιά
Κεντρικό στοιχείο της κυβερνητικής γραμμής είναι η αυστηροποίηση του πλαισίου για τα ασυνόδευτα που βρίσκονται κοντά στην ενηλικίωση. Ο υπουργός ανέφερε ότι ο μεγαλύτερος πληθυσμός των ασυνόδευτων ανηλίκων σήμερα είναι άνω των 16 ετών και κοντά στα 18, ενώ με προηγούμενο νομοσχέδιο περιορίστηκαν σημαντικά τα «προνόμια» για αυτή την κατηγορία.
Ο κ. Πλεύρης υποστήριξε ότι οικογένειες από μη εμπόλεμες χώρες, κυρίως από την Αίγυπτο, έστελναν τα παιδιά τους στην Ελλάδα για να αποφύγουν τη στρατιωτική θητεία και να αξιοποιήσουν τα προνόμια του καθεστώτος ασυνόδευτου ανηλίκου. Πλέον, όπως είπε, «και αυτά τα ασυνόδευτα ανήλικα, αν δεν πληρούν τις προϋποθέσεις να λάβουν άσυλο, δεν θα παίρνουν άδεια διαμονής στη χώρα» και, μόλις ενηλικιωθούν, «ακολουθούνται οι διαδικασίες να επιστρέψουν πίσω».
Παράλληλα, γίνονται ιατρικές εξετάσεις για την εξακρίβωση της ηλικίας, ώστε να αποσαφηνιστεί ποιος είναι πραγματικά ανήλικος. Ο υπουργός σημείωσε ότι ο πληθυσμός των ασυνόδευτων ανηλίκων έχει ήδη μειωθεί, αποδίδοντας την εξέλιξη αυτή σε μέτρα που, όπως είπε, αποτρέπουν τη χώρα από το να λειτουργεί ως «μαγνήτης» για ασυνόδευτους ανηλίκους.
Πρόληψη, κίνδυνοι εκμετάλλευσης και ανοιχτά ερωτήματα
Η Έλλη Ρούσσου επέμεινε στην προληπτική διάσταση, ρωτώντας τι συμβαίνει πριν από την εξαφάνιση: αν προηγείται αξιολόγηση κινδύνου, αν παρέχεται ψυχολογική υποστήριξη, αν οι δομές έρχονται σε επαφή με συγγενείς, αν υπάρχει συνεργασία με εισαγγελικές και άλλες αρχές προστασίας ανηλίκων, καθώς και αν υπάρχει συγκεκριμένο πρωτόκολλο συνεργασίας με την αστυνομία.
Επισήμανε ότι πολλά από τα παιδιά αυτά κινδυνεύουν να πέσουν θύματα εκμετάλλευσης, εμπορίας ανθρώπων, εργασιακής εκμετάλλευσης ή κακοποίησης, υπογραμμίζοντας ότι «η προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων είναι ευθύνη της πολιτείας και δεν είναι μια ιδιωτική υπόθεση». Με τη φράση «εκτός από εσάς, δεν υπάρχει άλλος να προστατεύσει αυτά τα παιδιά», μετέφερε την πολιτική συζήτηση από το επίπεδο των διαδικασιών στην ουσία της κρατικής ευθύνης.
Τι διακυβεύεται θεσμικά και πολιτικά
Η κυβερνητική αφήγηση εστιάζει στην τυπική επάρκεια των πρωτοκόλλων, στην ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και στον έλεγχο των δομών, προβάλλοντας ένα πλαίσιο που, κατά τον υπουργό, λειτουργεί «υποδειγματικά». Από την άλλη, η αντιπολίτευση θέτει ζήτημα ουσιαστικής λογοδοσίας: πόσα παιδιά χάνονται, τι έλεγχος ασκείται στην πράξη, ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν ένας ανήλικος εξαφανίζεται από μια δομή που λειτουργεί «σε καθεστώς ελευθερίας».
Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο τον αριθμό των εξαφανίσεων, αλλά και το πώς η Πολιτεία ισορροπεί ανάμεσα στην προστασία της ανηλικότητας και στην αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής για τους σχεδόν ενήλικους. Η επιλογή να περιοριστούν τα «προνόμια» και να συνδεθεί στενά η παραμονή με το άσυλο, μετατρέπει το πέρασμα στην ενηλικίωση σε οριακό σημείο: από την προστασία στην επιστροφή.
Σχόλιο 
: Για τον πολίτη, η συζήτηση αυτή αποκαλύπτει πώς η μεταναστευτική πολιτική διασταυρώνεται με την παιδική προστασία και τη χρήση ευρωπαϊκών πόρων. Αν το σύστημα είναι πράγματι «υπερπολυτελές» και «υποδειγματικό», τότε η κοινωνία δικαιούται σαφή, δημόσια δεδομένα για το πόσα παιδιά εξαφανίζονται, πώς αναζητούνται και τι απογίνονται. Η έμφαση στην αυστηροποίηση για τους σχεδόν ενήλικους μειώνει πιθανώς τις ροές, αλλά ταυτόχρονα εντείνει το ερώτημα αν η Πολιτεία αντιμετωπίζει αυτά τα παιδιά πρωτίστως ως φορείς δικαιωμάτων ή ως παράγοντα μεταναστευτικής πίεσης. Σε ένα περιβάλλον όπου οι δομές λειτουργούν από ιδιωτικούς φορείς με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, η θεσμική λογοδοσία και ο διαρκής έλεγχος δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια, αλλά προϋπόθεση για να έχει νόημα η επίκληση της «καλύτερης πρακτικής» στην Ευρώπη.
#ασυνόδευτοιανήλικοι #Πλεύρης #Ρούσσου #μεταναστευτικήπολιτική #Βουλή
